TY  - JOUR
    ID  - 5003418
    TI  - تحلیل معناشناختی«صبر جمیل» در قرآن کریم و بازخوانی آن در پرتو روان‌شناسی مثبت‌نگر
    JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
    JA  - 2
    LA  - fa
    SN  - 1023-6015
        AU  - shaeri, fatemeh
      AD  - 
          AU  - Firoozi, Nematollah
      AD  - 
        Y1  - 2027
    PY  - 2027
    VL  - 36
    IS  - 3
    SP  - 
    EP  - 
  KW  - صبر جمیل
KW  - تحلیل معنایی
KW  - تفسیر قرآن
KW  - تنظیم هیجان
KW  - پذیرش فعال
KW  - تاب‌آوری
    DO  - 10.22034/marifat.2026.5003418
    AB  - «صبر جمیل» در منظومه اخلاقی قرآن، یکی از عالی‌ترین مراتب شکیبایی و الگویی متعالی از مواجهه فعال با شدائد است. رویکردهای نوین «روان‌شناسی مثبت‌نگر» نیز بر سازوکارهای ارتقای تاب‌آوری و تنظیم هیجان تمرکز دارند. دانش «معناشناسی» نیز ابزاری برای کشف لایه‌های پنهان مفاهیم وحیانی محسوب می‌شود. بااین‌حال، مسئله اصلی پژوهش آن است که مؤلفه‌های دقیق معنایی «صبر جمیل» و چگونگی انطباق یا تمایز آن با سازه‌های روان‌شناختی مدرن به‌صورت نظام‌مند تبیین نشده و ظرفیت‌های کاربردی این مفهوم وحیانی در قالب یک الگوی تربیتی مغفول مانده است. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف تحلیل معناشناختی تعبیر «صبر جمیل» و تبیین ظرفیت‌های روان‌شناختی آن انجام شده است. جامعه پژوهش شامل سه آیه حاوی این تعبیر (یوسف: ۱۸ و ۸۳؛ معارج: ۵) و تفاسیر معتبر فریقین است. روش تحقیق کیفی از نوع توصیفی-تحلیلی با رویکرد معناشناسی است. داده‌ها به‌شیوه کتابخانه‌ای گردآوری و با «تحلیل محتوای کیفی جهت‌دار» در چهار مقوله تحلیل، و سپس در یک تحلیل تطبیقی با نظریه‌های روان‌شناسی معاصر سنجیده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد «صبر جمیل» مفهومی چندبعدی است که در بُعد سلبی بر پرهیز از شکایت (هم‌سو با مدل تنظیم هیجان گروس)، در بُعد ایجابی بر توکل و امید فعال (منطبق با مقابله مذهبی مثبت پارگامنت)، در سطح غایی بر مقام رضا (هم‌خوان با پذیرش در درمان ACT) و در سطح کارکردی بر حفظ انسجام روانی (مشابه الگوی تاب‌آوری کانر-دیویدسون) تأکید دارد. بر این اساس، «صبر جمیل» می‌تواند به‌عنوان الگویی مبتنی بر متن وحی برای طراحی مداخلات تربیتی و روان‌شناختی جهت ارتقای تاب‌آوری فردی و اجتماعی به‌کار گرفته شود.
    UR  - https://marifat.nashriyat.ir/node/5003418
    L1  -     ER  -