مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) 2026 07 23 ولایت پدر بر آموزش کودک در تعامل با نهادهای آموزش رسمی 5003681 10.22034/marifat.2026.5003681 FA سعیده باطنی دانشجوی دکتری - مدرس دانشگاه فرهنگیان قم طاهره حیاتی دانشجوی دکتری فقه تربیتی، مجتمع آموزش عالی بنت الهدیرض، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران؛ سطح4 رشته فقه خانواده مؤسسه آموزش عالی حوزوی معصومیه، قم 0000-0003-0048-2882 Journal Article 2026 02 20 در نظام فقهی اسلام، ولایت پدر بر فرزند به عنوان یکی از مسائل بنیادین حقوق خانواده، ابعاد گسترده‌ای در حوزه تعلیم و تربیت فرزندان دارد. این مقاله با هدف بررسی تعامل ولایت پدر بر آموزش فرزند در سنین کودکی با نهادهای آموزش رسمی، به تبیین مفهوم، گستره و دلایل شرعی ولایت پدر در آموزش فرزند با روش تحلیلی-توصیفی و تکیه بر منابع فقهی معتبر پرداخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که وجوب ولایت پدر در فقه اسلامی، مفهومی فراتر از «حق» بوده و «حکم» و تکلیف الهی محسوب می‌شود که شامل تعلیم (آموزش) و تربیت کودک است. گستره این ولایت بر اساس تقسیم‌بندی فقهی، شامل ولایت بر مال، ولایت بر نفس و ولایت بر صغار می‌باشد که آموزش به کودک در قلمرو ولایت بر نفس جای می‌گیرد. دلایل متعدد از جمله آیه وقایه (تحریم: ۶) و آیه مضاره (بقره:233)، مسئولیت پدر در صیانت کودک از آتش دوزخ و عدم اضرار به کودک با تعلیم و تربیت صحیح را مقرر می‌دارند. این مقاله ضمن پذیرش امکان تفویض ولایت پدر در اقدامات آموزشی به کودک در تعامل با نهادهای آموزش رسمی، نقش نظارتی و دخالتی پدر در فرآیند آموزش کودک را امری مسلم و مورد تأکید می‌شمارد.