مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت 1023-6015 17 7 2008 09 22 فتنه ‏ها و راه‏های گریز از آنها 564 FA علیرضا حیدری مربی - مدرسی معارف اسلامی دانشگاه پیام نور Journal Article 2026 06 30 مسلمانان برای به سلامت گذشتن از فضایی که به سبب آمیخته شدن حق و باطل، غبارآلود و گم‏راه‏کننده شده است، باید عوامل به وجود آورنده چنین فضایی را بشناسند تا بتوانند خود را از معرکه نجات دهند. عوامل متعددی در ایجاد فضای شبهه‏آلود مؤثرند. «زور» و «تزویر» از جمله ابزارهایی‏اند که همواره افراد مشرک و معاند در طی حیات اسلام از آنها استفاده نموده و سعی کرده‏اند زمانی با اجبار و ارعاب، آزادی انتخاب در دین و گزینش مذهب را از افراد سلب کنند، و گاهی با نیرنگ و فریب و با ظاهری آراسته، به انحراف در دین و در هم آمیختن حق و باطل بپردازند و در اعتقادات مسلمانان شبهه ایجاد کنند. از سویی، شخصیت‏زدگی در طول تاریخ، اندیشه و وجدان مردم را تحت‏الشعاع قرار داده و چهره‏های به ظاهر حق به جانب، دست‏مایه ایجاد شبهه و تلبیس امر بر مردمان ساده‏لوح شده‏اند. از جمله شیوه‏های تربیتی، شناخت درست فتنها در زندگی و راه‏های گریز از آنهاست. این مقاله به این مهم می‏پردازد.