محمدعلى اسماعيلى

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

پژوهشى در تفسير قضا و قدر و بداء در نظام فلسفى ميرداماد

سال بيست و ششم ـ شماره 234 (ويژه كلام)

محمدعلى اسماعيلى / سطح چهار جامعة المصطفى العالمية               mali.esm91@yahoo.com

دريافت: 11/9/95               پذيرش: 27/1/96

 

چكيده

تفسير قضا و قدر الهى، اقسام قضا و قدر، صفت ذاتى يا فعلى بودن آنها و ارتباط قضا و قدر با مسئله «بداء» همواره از مسائل مطرح بوده و ارتباط آن از يك سو، با مسائل حوزه خداشناسى، و از سوى ديگر، با مسائل حوزه انسان شناسى، بر ظرافت آن افزوده است. در نظام فلسفى ميرداماد، تفسير نسبتا جامعى براى قضا و قدر ارائه شده است. قضا و قدر در انديشه ميرداماد داراى دو قسمِ علمى و عينى است. «قضاى علمى»، علم الهى به اشياست، از آن حيث كه علت ايجاد آنهاست، به نحو جمعى و وحدانى و اجمالى. «قضاى عينى» وجود عينى موجودات در عالم دهر است. «قدر علمى» علم الهى به اشياست، از اين حيث كه علت ايجاد آنهاست، به نحو تفصيلى و متكثر و تدريجى. «قدر عينى» وجود خارجى حوادث و كائنات در ظرف عالم ماده است. اين نوشتار با هدف تفسير قضا و قدر در انديشه ميرداماد، با روش توصيفى ـ تحليلى، اين مسئله و ارتباط آن با مسئله بداء را تبيين كرده است.

 

كليدواژه ها: قضا، قدر، بداء، سرمد، دهر، زمان، ميرداماد.


 

سال انتشار: 
26
شماره مجله: 
234
شماره صفحه: 
33

بررسى انتقادى حسن و قبح در انديشه محقق اصفهانى

سال بيست و پنجم ـ شماره 221 (ويژه فلسفه)

محمدعلى اسماعيلى / سطح چهار جامعه المصطفى العالميه و دانشجوى دكترى كلام مركز تخصصى كلام             mali.esm91@yahoo.com

دريافت: 17/2/94               پذيرش: 19/7/94

 

چكيده

در مسئله حسن و قبح، سه محور اصلى مطرح است: حسن و قبح ذاتى؛ حسن و قبح عقلى؛ سنخ  قضاياى حسن و قبح. پرسش اصلى اين است كه آيا حسن و قبح، ذاتى براى افعال اند؟ و آيا عقل  انسان توان ادراك حسن و قبح افعال را دارد؟ و قضاياى حسن و قبح آيا جزء قضاياى يقينى اند كه  ريشه در واقع و نفس الامر دارند يا جزء قضاياى مشهور بالمعنى الاخص اند كه تنها پشتوانه آنها توافق  آراء عقلاست؟ اين پژوهش با هدف تبيين و ارزيابى ديدگاه هاى محقق اصفهانى و با روش توصيفى ـ  تحليلى به اين مسئله پرداخته است. محقق اصفهانى، حسن و قبح به معناى استحقاق مدح و ذم ذاتى  را جزء عوارض ذاتى افعال دانسته و در مقام اثبات، توانايى عقلا را بر ادراك حسن و قبح اشياء به  نحو ايجاب جزئى مى پذيرد. ايشان قضاياى حسن عدل و قبح ظلم را جزء قضاياى مشهور  بالمعنى الاخص دانسته و تنها پشتوانه آنها را توافق آراء عقلا مى داند. ديدگاه ايشان در كنار نقاط  قوت، برخى كاستى ها نيز دارد كه در اين نوشتار تبيين مى شوند.

 

كليدواژه ها: حسن، قبح، ذاتى، عقلى، يقينيات، مشهورات بالمعنى الاخص، محقق اصفهانى.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
221
شماره صفحه: 
93
محتوای تغذیه