قاعده الواحد از منظر فلسفه و عرفان اسلامى با تأكيد بر آراى ابن عربى و مشائيان

ضميمهاندازه
4.pdf1.43 مگابايت

سال بيست و پنجم ـ شماره 221 (ويژه فلسفه)

على خالقى پور / كارشناس ارشد فلسفه مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس سره               a.khaleghpour@gmail.com

احمد سعيدى / استاديار مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس سره                 ahmadsaeidi67@yahoo.com

دريافت: 6/7/94               پذيرش: 5/11/94

 

چكيده

قاعده «الواحد»، يكى از قواعد مهم فلسفى است كه بر طبق آن، از علت واحد جز معلول واحد صادر نمى شود:  «الواحد لايصدر عنه الا الواحد». با وجود توافقى كه ميان فلاسفه نسبت به اين قاعده وجود دارد، در كلمات عرفا،  اين قاعده با انكار و يا دست كم اصلاح روبه رو شده است. فارغ از قبول يا عدم قبول اصل قاعده، چالش اصلى تقرير  فلسفى و عرفانى تعيين مصداق براى مصدر و صادر اول و همچنين تبيين چگونگى صدور كثرات از علت واحد  است. اين مقاله با روش تحليلى ـ توصيفى درصدد است با ارائه قرائت هاى فلسفى و عرفانى اين قاعده و بررسى  ايرادات عرفا به فلاسفه، مصاديق ارائه شده براى مصدر و صادر اول در دو دستگاه فكرى را معرفى كرده، تقرير  ايشان را نسبت به چگونگى صدور كثرات بيان كند؛ همچنين ثابت نمايد كه اولاً، فارغ از اختلافات صغروى فلسفه و  عرفان، اصل قاعده با مبانى عرفانى سازگار است و ثانيا، ايرادى كه عرفا بر فلاسفه وارد كرده اند قابل پاسخ گويى  است؛ اگرچه تقرير عرفانى مبتنى بر رد يا قبول اشكال مزبور نمى باشد.

 

كليدواژه ها: الواحد، واجب الوجود، عقل اول، نفس رحمانى، صدور، ظهور.