تحليل ماهيت عقود مشاركتي

  • warning: Missing argument 1 for t(), called in D:\WebSites\nashriyat.ir\themes\tem-nashriyat\upload_attachments.tpl.php on line 15 and defined in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\common.inc on line 936.
  • warning: htmlspecialchars() expects parameter 1 to be string, array given in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\bootstrap.inc on line 862.
قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و هفتم ـ شماره دهم، پياپي 253 (ويژة اقتصاد) (دي1397)

محمدجمال شاکري شمسي / كارشناس ارشد اقتصاد مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره     mohammad67shakeri@gmail.com
محمدجواد توکلي / استاديار اقتصاد مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره     Tavakoli@iki.ac.ir
دريافت: 19/06/97                    پذيرش: 24/10/97
چکيده
يکي از مهم‌ترين معضلاتي که نظام بانکي ايران به آن مبتلاست، صوري شدن عقود مشاركتي و ايجاد شبهه در مورد تحقق مفاد اين عقود است. اين امر تا حدودي متأثر از ابهامات موجود در ماهيت اين عقود در فقه معاملات اسلامي است. مسئلة اصلي در اين نوشتار، تبيين ماهيت عقود مشاركتي و ميزان رعايت آن در نظام بانکي جمهوري اسلامي ايران است. بنا به فرضية تحقيق، ريسک‌پذيري طرفين قرارداد رکن اصلي ماهيت عقود مشارکتي است. ريسک عامل عقود مشارکتي، مربوط به عايدي بوده و ريسک صاحب سرمايه در اين‌گونه عقود، علاوه بر عايدي، متوجه سرماية او نيز خواهد بود. يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد روش صحيح در تبيين ماهيت عقود مشارکتي، روش «کشفي ـ مقاصدي» است که ترکيبي از چهار روش کشفيِ شهيد صدر، اکتفا به ضوابط عقود، تحليل عرفي و تحليل بر مبناي مقاصد شريعت است. انتقال ريسک سرمايه به فرد ديگر، موجب از بين رفتن ماهيت عقود مشارکتي است؛ لذا شرط آن در ضمن عقود مشارکتي شرط خلاف مقتضاي عقد است و عقد را باطل مي‌کند. همين‌طور از بين بردن ريسک عامل در عقود مشارکتي و تعيين عايدي قطعي براي او، موجب بطلان عقد و تبديل آن به يک عقد مبادله‌اي است. قطعي بودن سود صاحب سرمايه در عقود مشارکتي نيز باعث خروج عقد از مقتضاي ذات خود بوده و مبطل عقد است.
كليدواژه‌ها: ماهيت عقود مشارکتي، عقود مشارکتي، ريسک پذيري سرمايه، سود متغير، فقه معاملات.