گزارشى از: پايان نامه هاى كارشناسى ارشد گروه جامعه شناسى مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى(ره) 1. آقايى، محمدرضا. بررسى نظرى جامعه شناسى دين و توسعه. كارشناسى ارشد مؤسسه امام خمينى;، جامعه شناسى. به راهنمايى: دكتر رجب زاده. قم، 1376.

گزارشى از:
پايان نامه هاى كارشناسى ارشد
گروه جامعه شناسى
مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى(ره)

1. آقايى، محمدرضا. بررسى نظرى جامعه شناسى دين و توسعه. كارشناسى ارشد مؤسسه امام خمينى;، جامعه شناسى. به راهنمايى: دكتر رجب زاده. قم، 1376.

دين/ توسعه/ نمونه فرهنگى/ دنيوى شدن.

 

چكيده: بحث از دين و توسعه در كنار هم از جمله مباحثى مى باشد كه مدت هاست در محافل علمى، بخصوص جامعه شناختى، مورد نظر قرار گرفته و شايد بتوان سابقه آن را با شكل گيرى جامعه صنعتى و رشد تكنولوژى همراه دانست. در اين بررسى ها، كه بيشتر به رابطه اين دو نظر دارند، گويندگان و نويسندگان در صدد بيان سازگارى يا عدم سازگارى اين دو با هم بوده اند و كمتر به برررسى نظر اين دو در كنار هم توجه شده است. اين رساله در صدد آن است تا ضمن بررسى هاى نظرى، در باره دين و توسعه در دو بخش جداگانه به مسائل مهمى كه دانشمندان در باب دين و توسعه بدان توجه داشته داشته اند، اشاره كند و سپس تفاوت اين برداشت ها و علل و دلايل اين تفاوت ها را در قالب سه فصل جداگانه مورد بحث قرار دهد و در نهايت، ضمن بيان رابطه اين دو نتيجه اين برداشت ها را از حيث نظرى روشن نمايد.

 

2. بختيارى، محمدعزيز. جامعه شناسى دين در انديشه ماكس وبر. كارشناسى ارشد، مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى;، جامعه شناسى. به راهنمايى: دكتر غلام على خوشرو، قم، 1376، 169 ص.

 

ماكس وبر/ عدل الهى / رستگارى/ گروه ها، اقشار و طبقات اجتماعى/ دين و دنيا/ اخلاق پروتستانى و روح سرمايه دارى

 

چكيده: در فصل هاى اول تا سوم خلاصه اى از زندگينامه علمى وبر همراه با توصيفى اجمالى از اوضاع و احوال علمى و فرهنگى جامعه وبر، تعريفى از جامعه شناسى دين از ديدگاه او و مهم ترين مفاهيم دينى مانند خدا، پيامبر، روحانى و روح ارائه شده است. همچنين علاوه بر مفاهيم، ديدگاه هاى وبر درباره منشأ پيدايش و فرايند تكامل اديان، بحث هاى وبر در باره عدل الهى و رستگارى نيز مورد توجه قرار گرفته است. وبر در اين مباحث مفهوم عدل الهى و رستگارى و راه حل هاى اديان مختلف را مطرح نموده و تأثير اين مفاهيم و راه حل ها بر رفتار اجتماعى را مورد توجه قرار مى دهد. در فصل چهارم ديدگاه هاى وبر در مورد رابطه متقابل دين با طبقات گوناگونى مانند دهقانان، اشراف، نظاميان، ديوان داران، تاجران، پيشهوران، بردگان، كارگران و روشنفكران مورد بحث قرار مى گيرد. در فصل هاى بعد، مباحث وبر در باره رابطه دين و امور دنيوى ـ از قبيل اقتصاد، سياسيت، روابط جنسى و هنر ـ ديدگاه هاى وبر در مورد دنياگرايى و دنياگريزى چهار دين بزرگ جهان ـ مسيحيت، اسلام، بوديسم و يهوديت ـ خلاصه منظمى از نظريه وبر در مورد رابطه اخلاق پروتستانى و روح سرمايه دارى مورد بحث قرار گرفته است. فصل هشتم چند محور مهم از ديدگاه هاى وبر در باب دين را به نقد مى كشد: 1ـ پيش فرض ها; 2ـ دين و جادو; 3ـ اسلام; 4ـ اخلاق پروتستانى و روح سرمايه دارى.

 

3. خيرى، حسن. بررسى حداقل ميزان وجدان جمعى به منظور برقرارى نظم از ديدگاه اسلام. كارشناسى ارشد، مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى;، جامعه شناسى. به راهنمايى: حجة الاسلام غلامرضا صديق اورعى. قم، 1376.

 

نظم اجتماعى/ وجدان جمعى/ رعايت قوانين/ تحليل محتوايى/ حدود.

 

چكيده: اسلام به عنوان دينى جاودانه و در بر بردارنده نيازهاى ضرورى هميشگى انسان ها، چه الگويى را براى برقرارى نظم اجتماعى ارائه نموده است؟ مباحث دوركيم در مورد وجدان جمعى چارچوب نظرى تحقيق محسوب شده و پرسش آغازين بدين صورت طرح گشته است: حداقل ميزان وجدان جمعى به منظور برقرارى نظم از ديدگاه اسلام چيست؟ با روش كيفى و تحليل محتواى متون اسلامى، نتيجه گيرى شده است كه حداقل ميزان وجدان جمعى از نظر اسلام، باور عمومى به رعايت قوانينى است كه تخطّى از آنها مستوجب كيفر حدود شمرده شده است. در نتيجه، تنها باور عمومى به رسميت داشتن قراردهاى اجتماعى، كه در الگوى دوركيم حداقل ميزان وجدان جمعى تلقّى گشته است، براى برقرارى نظم در جامعه از ديدگاه اسلام كافى نمى باشد.

 

4. زمانى، سيدرضا. رابطه باورهاى دينى با تحولات اجتماعى با تأكيد بر انقلاب اسلامى ايران. كارشناسى ارشد، مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى;، جامعه شناسى. به راهنمايى: دكتر محمدابراهيم موحّدى. قم، 1376.

 

تحولات اجتماعى/ عوامل اقتصادى/ مسائل سياسى/ اعتقادات مكتبى/ باورهاى دينى مؤثر در انقلاب اسلامى ايران.

 

چكيده: هر روزه، تحولات و دگرگونى هاى اجتماعى، سياسى و اقتصادى گوناگونى در گوشه و كنار جهان رخ مى دهد. متخصصان هر رشته، بنا به تخصص خود، هر يك، از اين تحولات تحليلى ارائه مى دهند. برخى منشأ تحولات اجتماعى را در عوامل اقتصادى و مادى جستجو مى كنند و برخى ديگر منشأ آن را مسائل سياسى داخلى يا تحريكات خارجى مى دانند. اما آنچه معمولاً در بررسى علل تحولات اجتماعى مورد غفلت قرار مى گيرد باورها و اعتقادات يك ملت است. با سيرى در تحولات اجتماعى، به اين موضوع پى مى بريم كه وقوع تحولات اجتماعى ناشى از يك سلسله باورها و انديشه هاى خاصى است كه به دليل اعتقاد به مكتبى خاص در مردم به وجود آمده يا در آنها تقويت گشته است. لكن پيش از وقوع هر تحولى در جامعه، باورهاى حاكم بر نظام موجود نفى مى گردد و براساس باورهاى نو، مكتب فكرى جديدى به وجود مى آيد كه تعريف جديدى از جايگاه انسان و جامعه ارائه مى دهد و بر مبناى آن، نظام سياسى و اجتماعى ايده آل طرّاحى مى گردد.

 

5. شرف الدين، سيدحسين. تحليلى اجتماعى از مهريه. كارشناسى ارشد، مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى;، جامعه شناسى. به راهمايى: حجة الاسلام اورعى. قم، 1376.

 

تمدن هاى پيشين / اديان پيش از اسلام (زردشت، يهود و مسيحيت) / آيات و روايات / حقوق مالى زن / ديدگاه متفكران / تحليل كاركردى مهر / زيادى مهر در عصر حاضر.

 

چكيده: اين رساله، كه بر اساس يكى از الگوهاى رايج در جامعه شناسى حقوقى يعنى الگوى كاركردگرايى تنظيم شده، مهر را بر خلاف نگرش غالب و رايج حقوقى از منظر آثار و پيامدهاى اجتماعى آن مورد تجزيه و تحليل قرار داده است. وقوع تغييرات جامع الاطراف در نظام اجتماعى و به تبع آن، ايجاد تمايز و بينونت ميان نگرش حاكم بر عرف زمان نزول وحى با عرف موجود در اين خصوص و نيز انتظارات و توقعات خاصى كه هر عرف با توجه به وضعيت خاص اجتماعى خود، تأمين آن را از اين عنصر حقوقى جويا مى شود، از ديگر محورهاى مورد مطالعه در اين تحقيق مى باشد.

 

6. فولادى، محمد. مبانى جامعه شناسى دين و بررسى انديشه هاى دكتر على شريعتى در مبانى دين. كارشناسى ارشد، مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى;، جامعه شناسى. به راهنمايى: دكتر رحمت الله صديق سروستانى. قم، 1376، 234 ص.

 

مبانى نظرى جامعه شناسى/ انديشه هاى اجتماعى مطالعه دين/ منشأ پيدايش دين/ ابزار فهم دين/ جهان بينى و ايدئولوژى/ طبقات و مفسّران دينى (روحانيان و روشنفكران).

 

چكيده: دين، ارمغان بزرگ الهى است كه همزمان با آغاز تاريخ و زندگى اجتماعى انسان، به دست برگزيدگان خداوند به انسان ارزانى شده و سپس از چنان حضور گسترده و عميقى برخوردار گرديده كه تاريخ و حيات انسان را يكسره رنگ و بوى دينى كرده است. در گذر زمان، مطالعات دينى و دين پژوهشى در علوم گوناگون جاى خود را به تدريج، باز كرده و رهيافت هاى دين شناسانه اى همچون روان شناسى دين، مردم شناسى دين، پديدارشناسى دين از اين جمله اند. علاوه بر اين، علوم مستقلى مانند الهيات، فلسفه دين و كلام جديد نيز از جمله علومى است كه در باب مطالعه دينى تأسيس شده اند. على رغم همه تحقيقاتى كه در اين علوم در باره دين صورت گرفته است، اگر اندكى دقت كنيم و نگاهى دوباره و از سر تأمل بيفكنيم سؤالات بسيارى فراروى ما نمايان مى شود. از آنجا كه پاسخ به همه سؤالات در باره دين نه ميسور است و نه مطلوب، برآن شديم تا از ميان منظرهاى متفاوت در باب دين، با منظر جامعه شناسى دين، اهمّ سؤالات مربوط به اصول و مبانى دين را طرح و بدان ها پاسخ دهيم. دكتر على شريعتى، كه عمده ترين مطالعات خود را در حوزه دين و مبانى آن متمركز نموده، آيا به عنوان يك جامعه شناس و با روش هاى خاص اين علم به مطالعه آن پرداخته است؟ او دين را چگونه تحليل و تفسير مى كند؟ نوع تفسيرى كه از مبانى و اصول و نيز كيفيت پيدايش دين و ابزار فهم آن ارائه مى دهد تا چه حد با تفسير انديشمندان و متفكران اجتماعى مسلمان، كه از صدر اسلام تاكنون مطرح بوده اند، تطابق دارد؟ حاصل اين تحقيق تأييد فرضيات ذيل است: آراء دكتر شريعتى در مبانى دين بيشتر به متفكران اجتماعى نزديك است تا جامعه شناسان. نوع تفسير وى از دين، مبتنى بر تفسير ديالكتيكى و تضادى است. بنابراين، ايدئولوژى اى كه شريعتى تفسير مى كند، بيشتر ماركسيستى است. وى در تفسير دين، بيشتر از آراء جامعه شناسان و انديشمندان اجتماعى متأثر است تا انديشمندان مسلمان.