Ma`rifat

در اواخر قرن نوزدهم، براى پایان بخشیدن به نزاع طولانى میان تجربه‏گرایان و عقل‏گرایان، تفکرى با بهره‏ورى از هر دو مشرب و با تکیه بر حضور و ظهور عملى فلسفه در زندگى و تأثیر متقابل و مستقیم آن بر زندگى این‏جهانى پا به عرصه وجود گذاشت که «پراگماتیسم» نامیده مى‏شود. در میان بزرگان این نحله فکرى، ویلیام جیمز حقّ بزرگى بر گردن پراگماتیسم دارد. جیمز بر آن بود تا با هدایت صدق و معرفت به سوى سودمندى عملى، آشتى را به ساحت تجربه و تجرید آورد که به راستى، در این زمینه، بسیار موفّق بود. وى کوشید با ملاک «سودمندى عملى» براى صدق و کذب گزاره‏ها، معرفت را به حوزه عمل و تجربه آورد. البته، او در این راه به عدم قطعیت همیشگى همه حقایق تن داد. این مقاله با رویکرد نظرى در پى تبیین چندوچون این مسئله است.