در مناجات عارفین، امام سجاد علیهالسلام به بحث معرفت و محبت الهى مىپردازند. هرچه محبت الهى انسان نسبت به خدا بیشتر باشد، معرفت او افزایش مىیابد. اما توجه به دنیا، از همت، محبت و معرفت الهى انسان مىکاهد؛ زیرا ظلمت و حجابهاى دنیا مانع مىشود از اینکه انسان حقایق عالم را درک کند. امام علیهالسلام از خداى متعال درخواست مىکنند که ایشان را در زمره کسانى قرار دهد که ظلمت، ریب و شبهه از دل و عقایدشان برداشته شود.
شرح صدر نوعى انبساط و گشادگى دل است که موجب مىشود انسان نشاط فراوان و آمادگى براى کار، تفکر، عبادت و محبت را به دست آورده و این امر خود موجبات تقرب انسان به خداى متعال مىشود. در پرتوى تقرب الهى، انسان مىتواند خداگونه شود و معرفت و محبت الهى کسب نماید.