Marifat, Volume 23, Issue 2, No 197, Year 2026 , Pages 93-108

    عوامل رفتارى انحراف اعتقادى از دین از دیدگاه قرآن

    Article Type: 
    Promotional
    Writers:
    ✍️ Mohammad / کارشناس ارشد تفسیر و علوم قرآن
    Hamid Aryan / دانشیار گروه تفسیر و علوم فرآن مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم، ایران. / aryan@iki.ac.ir
    Pages: 93-108 Receive Date: 2026/02/04 Accept Date: 2026/02/04
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :عوامل رفتارى انحراف اعتقادى از دین از دیدگاه قرآن
    Abstract: 
    انحراف اعتقادى از دین الهى ریشه در علل گوناگون بینشى، گرایشى، رفتارى و محیطى دارد. این مقاله به تحلیل عوامل رفتارى انحراف اعتقادى از دین از منظر آیات قرآن با روش توصیفى ـ تحلیلى، مى‏پردازد و هدف آن، شناسایى و تحلیل رفتارهاى آسیب‏زا و مؤثر در ایجاد انحراف اعتقادى از نگاه قرآن مى‏باشد. عوامل رفتارى انحراف اعتقادى از دین از نظر قرآن عبارتند از: ظلم، فسق، جرم، حسد، کذب، عصیان، نقض عهد، اسراف، خوددارى از انفاق، لهو الحدیث، ثروت‏زدگى و خوددارى از انفاق که هریک از آنها مطابق آیات قرآن، زمینه‏ساز و سبب انحراف اعتقادى انسان و افتادن او در مسیر ضلالت مى‏باشد. از دیدگاه قرآن، ظلم عامل هدایت‏نایافتگى است. فسق سبب شکل‏گیرى حجاب براى قلب مى‏شود. جرم به انقطاع از خدا مى‏انجامد. عصیان به انکار رسالت پیامبران منتهى مى‏شود. حسد به تکذیب انبیا مى‏انجامد. دروغ‏گویى نفاق را پدید مى‏آورد. نقض عهد سبب قساوت قلب و انکار قیامت مى‏گردد. اسراف موجب ضلالت و همتایى با شیطان است. ثروت‏زدگى باعث طغیان و کفر مى‏شود. و خوددارى از انفاق همتراز شرک قلمداد شده است.
    Keywords: 
    دین
    انحراف
    عوامل انحراف
    انحراف اعتقادى
    علل رفتارى انحراف
    References: 
    • آلوسى، محمود، 1415ق، روح المعانى، بیروت، دارالکتب العلمیه.
    • ابن درید، محمدبن حسن، 1987م، جمهرة اللغة، بیروت، دارالعلم للملایین.
    • ابن فارس، احمد، 1411ق، معجم مقاییس اللغه، بیروت، دارالجیل.
    • ابن منظور، محمدبن مکرم، 1416ق، لسان العرب، بیروت، احیاء التراث العربى.
    • بلخى، مقاتل بن سلیمان، 1423ق، تفسیر مقاتل بن سلیمان، بیروت، دار احیاء التراث العربى.
    • جوادى آملى، عبداللّه، 1386، تسنیم در تفسیر قرآن کریم، قم، اسراء.
    • ـــــ ، 1379، فطرت در قرآن، چ دوم، قم، اسراء.
    • حرعاملى، محمدبن حسن، 1409ق، وسائل الشیعه، بیروت، مؤسسه آل البیت لاحیاء التراث.
    • حوّى، سعید، 1412ق، الاساس فى التفسیر، چ سوم، مصر، دارالسلام.
    • رازى، عبدالقادر، 1430ق، مختارالصحاح، بیروت، مکتبه العصریه.
    • راغب اصفهانى، حسین بن محمد، 1404ق، مفردات الفاظ القرآن الکریم، بى جا، دفتر نشر الکتاب.
    • رجبى، محمود، 1390، تبیین جامعه شناختى برخى از سنت هاى اجتماعى قرآن، قرآن شناخت، ش 7، ص 105ـ125.
    • زّاوى الطاهر احمد، 1937م، مختار القاموس، بیروت، دارالعربیه للکتاب.
    • زمخشرى، محمودبن عمر، بى تا، تفسیر الکشاف، چ دوم، قم، منشورات البلاغه.
    • سبزوارى، سیدعبدالاعلى، 1413ق، مواهب الرحمان فى تفسیرالقرآن، چ پنجم، قم، منشورات دارالتفسیر.
    • شعرانى، ابوالحسن، 1398ق، نثر طوبى، چ دوم، تهران، کتاب فروشى اسلامیه.
    • شعراوى، محمد متولى، بى تا، تفسیر الشعراوى، بى جا، قطاع الثقافه والکتب والمکتب.
    • صادقى طهرانى، محمد، 1405ق، الفرقان فى تفسیر القرآن، بیروت، دارالتراث الاسلامیه.
    • طباطبائى، سیدمحمدحسین، 1420ق، المیزان فى تفسیر القرآن، چ دوم، قم، اسماعیلیان.
    • ـــــ ، 1373، قرآن در اسلام، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
    • طبرسى، فضل بن حسن، 1379ق، مجمع البیان، بیروت، احیاء تراث العربى.
    • طریحى، فخرالدین، 1985، مجمع البحرین، بیروت، مکتبة الهلال.
    • عضیمه، صالح، 1387، معناشناسى واژگان در قرآن، ترجمه سیدحسین سیدى، چ سوم، مشهد، آستان قدس رضوى.
    • فخررازى، محمدبن عمر، 1411ق، التفسیر الکبیر، بیروت، دارالکتب العلمیه.
    • فضل اللّه، سیدمحمدحسین، 1419ق، من وحى القرآن، چ دوم، بیروت، دارالملاک.
    • قرائتى، محسن، 1374، تفسیر نور، قم، درراه حق.
    • قرشى، سیدعلى اکبر، 1378، احسن الحدیث، چ سوم، قم، بنیاد بعثت.
    • مصباح، محمدتقى، 1380، اخلاق در قرآن، تحقیق و نگارش محمدحسین اسکندرى، چ ششم، قم، مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى قدس سره.
    • ـــــ ، 1376، معارف قرآن (3-1)، قم، مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى قدس سره.
    • مصطفوى، حسن، 1385، التحقیق فى کلمات القرآن، قم، مرکز نشر آثار علامه مصطفوى.
    • ـــــ ، 1380، تفسیر روشن، قم، مرکز نشر آثار علامه مصطفوى.
    • مطهرى، مرتضى، 1361، علل گرایش به مادى گرى، قم، انتشارات اسلامى.
    • معین، محمد، 1362، فرهنگ فارسى، چ پنجم، تهران، امیرکبیر.
    • مغنیه، محمدجواد، 1969م، تفسیر الکاشف، بیروت، دارالعلم للملایین.
    • مکارم شیرازى، ناصر و دیگران، 1388، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
    • منجد، محمدنورالدین، 1428ق، الترادف فى القرآن الکریم، چ دوم، بیروت، دارالفکرالمعاصر.
    • نراقى، ملّامهدى، 1383ق، جامع السعادات، چ سوم، نجف اشرف، بى نا.
    • 487 reads
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    , Mohammad, Aryan, Hamid.(2026) عوامل رفتارى انحراف اعتقادى از دین از دیدگاه قرآن. Marifat, 23(2), 93-108

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mohammad ; Hamid Aryan."عوامل رفتارى انحراف اعتقادى از دین از دیدگاه قرآن". Marifat, 23, 2, 2026, 93-108

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    , M, Aryan, H.(2026) 'عوامل رفتارى انحراف اعتقادى از دین از دیدگاه قرآن', Marifat, 23(2), pp. 93-108

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    , M, Aryan, H. عوامل رفتارى انحراف اعتقادى از دین از دیدگاه قرآن. Marifat, 2026; 23(2): 93-108