Marifat, Volume 27, Issue 10, No 253, Year 2026 , Pages 39-50
A Jurisprudential Analysis of the Rules and Operation of Leasing Companies
Article Type:
Promotional
Writers:
✍️ Seyyed Qaim Heidari manesh / PhD Student of Economics, Islamic Azad University, North Tehran Branch / Seyyedghaem@yahoo.com
Mahmoud Eisavi
/ Assistant Professor Department of Economics Allame Tabataba'i Uni. / eisavim@yahoo.com
/ Assistant Professor Department of Economics Allame Tabataba'i Uni. / eisavim@yahoo.comAbstract:
Using a descriptive-analytical method, this paper studies the operation of Iran's leasing companies due to their expansion in Iran. Findings show that, leasing companies' transactions are based on the hire-purchase and murabaha sale and are legally valid, although there are some regulative errors in the implementation of these two contracts. Also, some conditions for leasing companies, such as a guarantee clause, a delay penalty clause, delaying and deferring clause in paying off installments are valid legally. However, some conditions and clauses of the leasing contracts should be reviewed. For example, an outside essential contract, which is a part of the many contracts, including leasing contracts, does not happen outside, while no clauses in the contract refer to its realization. Also, sometimes the interest rates of these companies are not clear. This issue causes a deception in the transaction, which would invalidate it. Since these companies use mubara sale, some of the terms of the mubara are not met. For example, the company buys a car at a great price, but sells it at market price.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :بررسی فقهی قوانین و عملکرد شرکتهای لیزینگ
Abstract:
با توجه به گسترش روزافزون شرکت های لیزینگ در ایران، این مقاله با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی فقهی عملکرد و قوانین آنها در ایران می پردازد. یافته های پژوهش، نشان می دهد که معاملات شرکت های لیزینگ، مبتنی بر اجاره به شرط تملیک و بیع مرابحه بوده و به لحاظ شرعی عقدی صحیح و نافذ هستند. اگرچه برخی اشکالات آیین نامه ای در اجرای این دو عقد وجود دارد. همچنین، برخی شروط ضمن عقد شرکت های لیزینگ، همچون شرط ضمانت، شرط جریمه تأخیر، شرط تأجیل و تأخیر پرداخت اقساط، به لحاظ فقهی صحیح می باشند. اما برخی شروط و بندهایی که در قراردادهای شرکت های لیزینگ وجود دارند، باید مورد بازنگری قرارگیرند. مثلاً، عقد خارج لازم، که جزء شروط بسیاری از قراردادها، از جمله قراردادهای لیزینگ است، با این اشکال مواجه است که نه چنین عقدی در خارج اتفاق می افتد و نه بندی در قرارداد وجود دارد که به وقوع آن اشاره داشته باشد. همچنین، گاهی در تعیین نرخ سود این شرکت ها شفافیت وجود ندارد. این مسئله موجب می شود که این قرارداد مصداق معامله غرری باشد و موجب بطلان آن باشد. ازآنجاکه این شرکت ها از بیع مرابحه استفاده می کنند، برخی از شروط بیع مرابحه رعایت نمی شود. برای مثال، شرکت خودرو را به قیمت عمده می خرد، اما هنگام فروش به مشتری، قیمت بازاری خودرو را به عنوان قیمت خرید درج می کند!
References:
- اسلامیپناه، علی و رضا عباسیان، 1388، «ماهیت حقوقی اجاره به شرط تملیک»، حقوق (دانشکده حقوق و علوم سیاسی)، ش 3، ص 23ـ44.
- امامى، سيدحسن، 1399ق، حقوق مدنى، تهران، اسلاميه.
- جواهری، حسن، 2012، بحوث فی الفقه المعاصر، قم، مجمع الذخائر الاسلامیه.
- حلى، حسنبن يوسف، 1414ق، تذكرة الفقهاء، قم، مؤسسه آلالبيت.
- خوئي، سیدابوالقاسم، 1409ق، التنقیح فی شرح المکاسب، قم، مؤسسة احیاء آثار الامام خوئي.
- رحیم لوی بنیس، عبدالله، جایگاه بانکداری اسلامی و صنعت لیزینگ در توسعه اقتصادی، مهربان نشر، تهران، 1392
- صالحنيا، اصغر، 1391، بررسی فقهی و حقوقی عقد اجاره به شرط تملیک با تأکید بر قراردادهای لیزینگ، پاياننامه كارشناسي ارشد، تهران، دانشگاه خوارزمي.
- «صنعت لیزینگ در ایران و جهان»، 1383، اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران، ش 432.
- طاهرى، حبيبالله، 1418ق، حقوق مدنى، قم، جامعة مدرسين.
- کاتوزیان، ناصر، 1383، حقوق مدنی دوره عقود معین، تهران، انتشار.
- گراهام بانوک، رن اریک بکستر، اون دیویس، 1391، فرهنگ واژگان اقتصادی، ترجمة مهدی تقوی، تهران، بازتاب.
- محقق حلي، نجمالدين جعفربن حسن، 1408ق، شرائع الإسلام في مسائل الحلال و الحرام، چ دوم، قم، اسماعيليان.
- مریدی، سیاوش و عليرضا نوروزی، 1373، فرهنگ اقتصادی، تهران، نگاه.
- مسیحزاده، انسیه، 1389، بررسی لیزینگ سنتی در مقایسه با قوانین و مقررات اسلامی و استانداردهای مالی، تهران، علم و دانش.
- مکارم شیرازی، ناصر، 1429ق، رساله توضیح المسائل، قم، امام علیبن ابیطالب.
- موسویان، سیدعباس و حرمتالله رضازاده، 1394، فقه معاملات بانکی، قم، زمزم هدایت.
- موسویان، سیدعباس و محمدنقي نظرپور، 1393، بانکداری بدون ربا از نظریه تا تجربه، قم، دانشگاه مفید.
- موسویان، سیدعباس، 1389، جریمه تأخیر تادیه (فتاوای مراجع تقلید، قوانین بانکی)، تهران، جنگل.
- موسوي بجنوردى، سيدحسن، 1419ق، القواعد الفقهية، قم، الهادي.
- موسويان، سيدعباس، 1385،«قراردادهای لیزینگ و انطباق آنها با عقود اسلامی»، حقوق اسلامي، ش 10، ص 63ـ84.
- موسويان، سيدعباس، 1385، «بررسی فقهی حقوقی معاملات شرکتهای لیزینگ»، اقتصاد اسلامي، ش 22، ص 75ـ92.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
Heidari manesh, Seyyed Qaim , Eisavi, Mahmoud. (2026) A Jurisprudential Analysis of the Rules and Operation of Leasing Companies. Marifat, 27(10), 39-50
Seyyed Qaim Heidari manesh; Mahmoud Eisavi."A Jurisprudential Analysis of the Rules and Operation of Leasing Companies". Marifat, 27, 10, 2026, 39-50
Heidari manesh, S, Eisavi, M.(2026) 'A Jurisprudential Analysis of the Rules and Operation of Leasing Companies', Marifat, 27(10), pp. 39-50
