Marifat, Volume 28, Issue 2, No 257, Year 2026 , Pages 87-98
The Methods of Modifying Bad Habits in the Holy Quran
Article Type:
Promotional
Writers:
✍️ Ali rahid
/ PhD. Student Interpretation and Quranic Sciences Imam Khomeini Education and Research Institute / alirahid66@gmail.com
/ PhD. Student Interpretation and Quranic Sciences Imam Khomeini Education and Research Institute / alirahid66@gmail.comAmirreza Ashrafi / Associate Professor, Imam Khomeini Education and Research Institute / ashrafi@iki.ac.ir
/ Associate Professor, Imam Khomeini Education and Research Institute / ashrafi@iki.ac.irAbstract:
The Holy Quran considers an effective potential for good and bad behaviors - especially the habituated ones - in the human being's happiness or prosperity. Hence, various methods have been used to drive people into good behaviors and habits and to modify bad behaviors and habits. Using a thematic interpretation method, this paper has analyzed this issue. The findings show that, the Holy Quran has used methods such as informing, warning, applying the principle of gradual education, counteracting method, presenting an example, indoctrination, musharata (setting out conditions for doing good deeds and avoid bad deeds), leaving the environment, changing the habit patterns, controlling the entrances of the heart, strengthening the will, reward and punishment.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :روشهای اصلاح عادات ناپسند در قرآن کریم
Abstract:
قرآن کریم، رفتارهای خوب و بد آدمی را ـ به ویژه اگر به شکل عادت درآمده باشد ـ در سعادت یا شقاوت او مؤثر می داند؛ ازاین رو، برای سوق دادن انسان ها به رفتارها و عادات پسندیده و اصلاح رفتارها و عادات ناپسند، از روش های گوناگونی یاد کرده است. این مقاله به شیوهی تفسیر موضوعی این روش ها را بررسی می کند. نتیجهی بررسی نشان می دهد که قرآن کریم برای اصلاح عادات ناپسند انسان از روش هایی مانند: آگاهی بخشی و انذار، به کارگیری اصل تدریج، روش مقابله به ضد، ارائهی الگو، تلقین، مشارطه، ترک محیط، تغییر مؤلفه های عادت، کنترل مبادی ورودی قلب، تقویت اراده، تشویق و تنبیه، استفاده کرده است.
References:
- نهجالبلاغه، 1414ق، تصحيح صبحي صالح، قم، هجرت.
- صحيفة سجاديه، 1376، قم، الهادي.
- ابنعجیبه، احمد، 1419ق، البحر المدید فى تفسیر القرآن المجید، قاهره، بينا.
- ابنعطیه، عبدالحقبن غالب، 1422ق، المحرر الوجیز فى تفسیر الکتاب العزیز، بیروت، دار الکتب العلمیه.
- اربلى، علىبن عيسي، 1381ق، کشف الغمة فی معرفة الأئمة، تبریز، بنىهاشمى.
- استرآبادى، محمدبن على، بیتا، آیات الأحکام، تهران، معراجى.
- اسماعیلى یزدى، عباس، 1428ق، ینابیع الحکمة، چ پنجم، قم، مسجد مقدس جمکران.
- امین، نصرتبیگم، بیتا، تفسیر مخزن العرفان در علوم قرآن، بیجا، بینا.
- انصاریان، حسین، بیتا، تفسیر حکیم، قم، دارالعرفان.
- ـــــ ، 1368، فروغى از تربیت اسلامى، چ چهارم، تهران، مفيد.
- بحراني، هاشمبن سليمان، 1411ق، حلیة الأبرار فی أحوال محمّد و آله الأطهار(ص)، قم، مؤسسة المعارف الاسلاميه.
- ــــ- ، 1415ق، البرهان فی تفسیر القرآن، قم، موسسة البعثه.
- جعفرى، یعقوب، 1382، سیرى در علوم قرآن، تهران، اسوه.
- جوادی آملی، عبدالله، 1380، تفسیر تسنیم، قم، اسراء.
- جودت، علی اشرف تقی، 1378، نقش عادت در تربیت اسلامی، تهران، امیرکبیر.
- حافظ شیرازى، خواجه شمس الدین محمد، 1372، دیوان حافظ، تصحیح سیدابوالقاسم انجوى شیرازى، تهران، جاویدان.
- حرعاملى، محمدبن حسن، 1409ق، تفصیل وسائلالشیعه إلى تحصیل مسائل الشریعه، قم، مؤسسة آلالبيت(ص).
- حمود، محمدعبدالله، 1430ق، مداد الروح، چ سوم، بيروت، دار الولاء.
- حویزى، عبدعلىبن جمعه، 1415ق، تفسیر نور الثقلین، چ چهارم، قم، اسماعيليان.
- خزائلى، محمدعلى، 1387، متن، شرح و تفسیر دعاى ابوحمزه ثمالى، قم، ابتکار دانش.
- خطیب، عبدالکریم، 1424ق، التفسیر القرآنى للقرآن، بیروت، دارالفکر العربی.
- دلشادتهرانى، مصطفى، 1383، سیرة نبوى «منطق عملى»، چ دوم، تهران، دریا.
- دهخدا، علياكبر، 1352، لغتنامه، تهران، سازمان لغتنامة دهخدا.
- راغب اصفهانى، حسینبن محمد، 1412ق، المفردات فی غریب القرآن، بیروت، دار الشامیه.
- ـــــ ، 1373، الذریعة إلى مکارم الشریعة، قم، شریف الرضی.
- رضایى اصفهانى، محمدعلى، 1387، تفسیر قرآن مهر، قم، پژوهشهاى تفسیر و علوم قرآن.
- زمخشرى، محمودبن عمر، 1407ق، الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل، چ سوم، بیروت، دارالکتاب العربی.
- سعدى، مصلحبن عبدالله، 1365، گلستان، به کوشش محمدعلى فروغى، تهران، امیرکبیر.
- سیوطى، عبدالرحمن، 1404ق، الدر المنثور فى التفسیر بالمأثور، قم، کتابخانة آیتالله العظمى مرعشى نجفى.
- شبر، عبدالله، 1374، الأخلاق، قم، مرکز الغدیر للدراسات الاسلامیه.
- طالقانى، نظرعلى، 1373، کاشف الأسرار، تهران، رسا.
- طباطبائي، سيدمحمدحسين، 1390ق، المیزان فی تفسیر القرآن، چ دوم، بيروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
- طبرسى، فضلبن حسن، 1372، مجمعالبیان فی تفسیر القرآن، چ سوم، تهران، ناصر خسرو.
- طبرى، محمدبن جریر، 1412ق، جامع البیان فى تفسیر القرآن، بيروت، دار المعرفه.
- طوسى، محمدبن حسن، بيتا، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
- طوسي، نصيرالدين، 1413ق، اخلاق ناصرى، تهران، علمیه اسلامیه.
- عباسنژاد، محسن، 1384، قرآن، روانشناسى و علوم تربیتى، مشهد، بنیاد پژوهشهاى قرآنى حوزه و دانشگاه.
- عبدالرزاق کاشى، عبدالرزاقبن جلالالدین، 1379، شرح منازلالسائرین خواجه عبدالله انصارى براساس شرح عبدالرزاق کاشانى، چ سوم، تهران، الزهراء.
- عليبن حسين(ع)، 1421ق، رسالة الحقوق، چ دوم، تهران، انتشارات بینالمللى الهدى.
- غزالى، ابوحامد، بيتا ـ الف، إحیاء علوم الدین، بيجا، دار الکتاب العربی.
- ـــــ ، بيتا ـ ب، میزانالعمل، چ دوم، قاهره، دارالمعارف.
- ـــــ ، 1383، کیمیاى سعادت، چ يازدهم، تهران، علمى و فرهنگى.
- فاضل جواد، جوادبن سعید، 1365، مسالک الأفهام إلى آیات الأحکام، چ دوم، تهران، مرتضوى.
- فخررازى، محمدبن عمر، 1420ق، التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب)، چ سوم، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
- فیروزمهر، محمدمهدی، 1393، تربیت اخلاقی با نگاهی قرآنی، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
- فیض کاشانى، ملامحسن، 1376، المحجة البیضاء فی تهذیب الإحیاء، چ چهارم، قم، مؤسسة النشر الإسلامی.
- ـــــ ، 1406ق، الوافی، اصفهان، کتابخانه امام امیرالمؤمنین على(ع).
- ـــــ ، 1415ق، تفسیر الصافی، چ دوم، تهران، مکتبة الصدر.
- ـــــ ، 1423ق، الحقائق فی محاسن الأخلاق، چ دوم، قم، دار الکتاب الاسلامی.
- قرائتى، محسن، 1388، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگى درسهایى از قرآن.
- ـــــ ، 1386، گناهشناسى، چ هشتم، تهران، مرکز فرهنگى درسهایى از قرآن.
- ـــــ ، بيتا ـ الف، اصول عقاید، تهران، مرکز فرهنگى درسهایى از قرآن.
- ـــــ ، بيتا ـ ب، پرتوى از اسرار نماز، تهران، مرکز فرهنگى درسهایى از قرآن.
- ـــــ ، بيتا ـ ج، قرآن و تبلیغ، تهران، مرکز فرهنگى درسهایى از قرآن.
- قلانسى نسفى، عبداللهبن محمد، 1385، ارشاد در معرفت و وعظ و اخلاق، تهران، مرکز پژوهشى میراث مکتوب.
- قمي، عليبن ابراهيم، 1363، تفسیر القمی، چ سوم، قم، دار الکتاب.
- کانون نشر و ترویج فرهنگ اسلامى حسنات اصفهان، 1389، سیرى در سپهر اخلاق، قم، صحیفه خرد.
- کلینى، محمدبن یعقوب، 1407ق، الکافی، چ چهارم، تهران، دار الکتب الاسلامیه.
- لاهیجى، حسنبن عبدالرزاق، 1375، رسائل فارسى، تهران، مرکز فرهنگى نشر قبله.
- مجلسي، محمدباقر، 1382، عین الحیات، قم، انوارالهدى.
- ـــــ ، 1403ق، بحارالأنوار، چ دوم، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
- محقق سبزوارى، محمدباقربن محمد، 1383، روضةالأنوار عباسى (در اخلاق و شیوه کشوردارى)، چ دوم، تهران، مرکز پژوهشى میراث مکتوب.
- مراغى، احمد مصطفى، بیتا، تفسیر المراغى، بیروت، دارالفکر.
- مشكينى اردبيلى، على، 1381، ترجمة قرآن، چ دوم، قم، الهادي.
- مصباح، محمدتقي، 1382، خودشناسی برای خودسازی، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
- مطهری، مرتضی، 1384، مجموعه آثار، چ هفتم، تهران، صدرا.
- مظاهرى، حسین، 1362، جبهه و جهاد اکبر، تهران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامى، نمایندگى ولى فقیه.
- ـــــ ، 1383، جهاد با نفس، چ هشتم، قم، فدک فاطمى.
- ـــــ ، 1389، سیر و سلوک؛ مقدمه: سلوک معنوى در پرتو قرآن و عترت، چ دوم، قم، مؤسسة فرهنگى مطالعاتى الزهراء.
- مفید، محمدبن محمدبن نعمان، 1413ق، الأمالی، قم، کنگره شیخ مفید.
- مقدس اردبیلى، احمدبن محمد، بیتا، زبدةالبیان فی احکام القرآن، تهران، مرتضوي.
- مکارم شیرازى، ناصر و همكاران، 1371، تفسیر نمونه، چ دهم، تهران، دار الکتب الاسلامیه.
- ـــــ ، 1377، اخلاق در قرآن، قم، مدرسة امام علیبن ابیطالب(ع).
- مكي عاملي، زينالدينبن علي (شهيد ثاني)، 1409ق، منیة المرید فی أدب المفید و المستفید، قم، مکتب الاعلام الاسلامی.
- ـــــ ، 1377، مصباح الشریعه و مفتاح الحقیقه (منسوب به امام جعفر صادق(ع)، ترجمة عبدالرزاقبن محمدهاشم گیلانى، تهران، پیام حق.
- ـــــ ، 1390ق، کشف الریبه، چ سوم، تهران، مرتضوي.
- موسوي خمینى، روحالله، 1382، شرح حدیث جنود عقل و جهل، چ هفتم، تهران، مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینى(ره).
- ـــــ ، 1378الف، آداب الصلاة، تهران، مؤسسة تنظيم و نشر آثار امام خمینى(ره).
- ـــــ ، 1378ب، صحیفه امام، تهران، مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینى(ره).
- ـــــ ، 1387، شرح چهل حدیث، تهران، مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینى(ره).
- مهدوىکنى، محمدرضا، 1384، نقطههاى آغاز در اخلاق عملى، چ هفتم، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى.
- نراقى، احمدبن محمدمهدى، 1378، معراج السعاده، چ ششم، قم، هجرت.
- نراقى، مهدىبن ابىذر، بیتا، جامع السعادات، چ چهارم، بيروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
- ورامبن ابیفراس، مسعودبن عیسى، 1410ق، تنبیهالخواطر و نزهةالنواظر، قم، مکتبه فقیه.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
rahid, Ali, Ashrafi, Amirreza. (2026) The Methods of Modifying Bad Habits in the Holy Quran. Marifat, 28(2), 87-98
Ali rahid; Amirreza Ashrafi."The Methods of Modifying Bad Habits in the Holy Quran". Marifat, 28, 2, 2026, 87-98
rahid, A, Ashrafi, A.(2026) 'The Methods of Modifying Bad Habits in the Holy Quran', Marifat, 28(2), pp. 87-98
