Marifat, Volume 28, Issue 4, No 259, Year 2026 , Pages 17-26

    رابطه‌ی الفاظ، معانی و حقایق قرآن در نظام معرفتی ـ تفسیری صدرالمتألهین

    Article Type: 
    Promotional
    Writers:
    ✍️ Seyyed Mohammad Hossein Mirdamadi / PhD Student in Islamic Philosophy University of Isfahan / mh.mirdamad@cfu.ac.ir
    Sayed Ali Malekiyan / Imam Khomeini Education and Research Institute M.A. in Philosophy / sam61783@yahoo.com
    Abstract: 
    The Quranic words, which are the last form of its revealed facts, have their own linguistic and ontological rules. There is a relationship between the words, meanings, and the Truths of the Quran, just as the existence of human being, the existence itself, and the Quran are compatible with each other. Realizing this harmony sheds light on the philosophy of esoteric interpretation and the interpretative method of Sadr al-Muta'allihin, as it opens the horizons toward the methods of understanding the Quran. Using a descriptive method and focusing on the existential issues, this paper studies the status of the word, meaning and the Truths of the Quran from the point of view of Sadr al-Muta'allihin. The findings show that, there is an essential distinction between the Quran and the other texts (both revelatory and humanity), because the Quran has been revealed from the Truth, and it corresponds to the perfect man and the existence. Therefore, the word, meaning (concept) and its Truth, are three existential levels of being, which not only are related to each other, but also jointly coordinated with the entire universe. Conflating the paper's achievements, one can understand the logic of the esoteric interpretation of the Quran from Mulla Sadra's works.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :رابطه‌ی الفاظ، معانی و حقایق قرآن در نظام معرفتی ـ تفسیری صدرالمتألهین
    Abstract: 
    الفاظ قرآن که آخرین صور نازلة حقایق آن هستند، دارای قواعد زبان شناختی و وجودشناختی خاص خود می باشند. میان الفاظ، معانی و حقایق قرآن ارتباط وجود دارد، و وجود انسان، هستی و قرآن با یکدیگر تناسب دارند. با دریافت این تناسب فلسفة تأویل و نیز روش تفسیری صدرالمتألهین روشن تر می شود و نیز افق هایی از روش استفاده از قرآن گشوده می شود. هدف پژوهش تبیین جایگاه لفظ، معنی و حقیقت در قرآن از نظر صدرالمتألهین است، و روش آن، توصیفی همراه با تحلیل در مباحث وجودی است. از مهم ترین یافته های پژوهش توجه به تمایز ماهوی قرآن از سایر متون (اعم از وحیانی و بشری) است؛ چراکه قرآن متنی نازل یافته از حقیقت و رقیقة آن حقیقت و متناظر با وجود انسان کامل و هستی است. لذا لفظ، معنی (مفهوم) و حقیقت آن، سه مرتبة وجودی مرتبط باهم و هماهنگ با کل هستی است. با تلفیق اجزای این نگاشته به چگونگی راه یافتن به منطق تأویلی قرآن از خلال آثار صدرالمتألهین اشاره شده است.
    References: 
    • ابن‌عربي، محي‌الدين، بي‌تا، الفتوحات المکیه، بیروت، دارصادر.
    • ـــــ ، 1381، فتوحات، ترجمة محمد خواجوي، تهران، مولي.
    • آژند، آتش، 1369، تاریخ حروفیه، تهران، مولی.
    • باطني، محمدرضا، 1369، زبان و تفكر (مجموعه مقالات زبان‌شناسي)، تهران، فرهنگ معاصر.
    • بیدهندی، محمد و غلامرضا اعواني، 1382، «بررسی و تحلیل هستی‌شناسی تأویلی ملاصدرا»، الهیات تطبیقی، ش 34و35، ص 1ـ18.
    • جوادی آملی، عبدالله، 1378، تفسير تسنیم، تحقیق و تنظیم محمدحسین الهی‌زاده، قم، اسراء.
    • حسن‌زاده آملي، حسن، 1373، ديوان آيت‌الله حسن حسن‌زاده آملي، تهران، رجاء.
    • دهخدا، علي‌اكبر، 1372، لغت‌نامه، تهران، دانشگاه تهران.
    • سيوطي،‌ جلال‌الدين، 1408ق، البهجة المرضیة، قم، اسماعيليان.
    • شاکر، محمدکاظم، 1388، روش‌های تأویل قرآن، قم، بوستان کتاب.
    • صدرالمتألهين، 1362، المبدأ و المعاد، ترجمة احمدبن محمدحسین اردکانی، تهران، جهاد دانشگاهی.
    • ـــــ ، 1371، مفاتیح‌الغیب، ترجمه و تعلیق محمد خواجوي، تهران، مولي.
    • ـــــ ، 1380، اسرارالآیات، ترجمة محمد خواجوی، تهران، مولی.
    • ـــــ ، 1390، الحکمة المتعالیه فی الاسفار العقلية الاربعة، قم، طلیعة‌النور.
    • ـــــ ، 1391، شرح اصول کافی، تهران، مکتبة المحمودي.
    • طباطبائي، سیدمحمدحسین، 1372، المیزان فی تفسیر القرآن، چ پنجم، تهران، دارالکتاب الاسلامیه.
    • طوسی، نصیرالدین، بي‌تا، اساس الاقتباس، تهران، حکمت.
    • مشيري، مهشيد، 1371، فرهنگ زبان فارسي: الفبايي ـ قياسي، تهران، سروش.
    • مصطفوی، حسن، 1368، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي.
    • مظفر، محمدرضا، 1386ق، اصول الفقه، نجف، دار نعمان.
    • ـــــ ، 1372، منطق، قم، دارالعلم.
    • موسوي خميني، سيدروح‌الله، 1378، تفسیر سوره حمد، چ پنجم، تهران، مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mirdamadi , Seyyed Mohammad Hossein, Malekiyan, Sayed Ali. (2026) رابطه‌ی الفاظ، معانی و حقایق قرآن در نظام معرفتی ـ تفسیری صدرالمتألهین. Marifat, 28(4), 17-26

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Seyyed Mohammad Hossein Mirdamadi ; Sayed Ali Malekiyan."رابطه‌ی الفاظ، معانی و حقایق قرآن در نظام معرفتی ـ تفسیری صدرالمتألهین". Marifat, 28, 4, 2026, 17-26

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mirdamadi , S, Malekiyan, S.(2026) 'رابطه‌ی الفاظ، معانی و حقایق قرآن در نظام معرفتی ـ تفسیری صدرالمتألهین', Marifat, 28(4), pp. 17-26

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mirdamadi , S, Malekiyan, S. رابطه‌ی الفاظ، معانی و حقایق قرآن در نظام معرفتی ـ تفسیری صدرالمتألهین. Marifat, 2026; 28(4): 17-26