Marifat, Volume 28, Issue 6, No 261, Year 2026 , Pages 57-66
The Origins of the Ulema's Political Ideas during the Oil Nationalization Movement (Emphasizing Ayatollah Kashani's Views)
Article Type:
Promotional
Writers:
✍️ Hamideh Daneshjoo
/ MA of the History of Islamic Iran from Ferdowsi University of Mashh / hdaneshjoo1393@gmail.com
/ MA of the History of Islamic Iran from Ferdowsi University of Mashh / hdaneshjoo1393@gmail.comAbstract:
The nationalization of the oil industry is one of the important developments in the contemporary history of Iran. Although national and religious forces have fought together against internal tyranny and foreign colonialism, nationalists have played a greater role in the movement so far, and the role of the ulema in this movement has been less emphasized. Therefore, in this article, it is attempted to study the role and position of the ulema and religious authorities in the nationalization of oil, considering the origins of their political ideas during the movement, using historical sources and a descriptive-analytical approach.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :خاستگاه اندیشههای سیاسی علما در جریان نهضت ملی شدن نفت با تأکید بر دیدگاههای آیتالله کاشانی
Abstract:
ملی شدن صنعت نفت ازجمله تحولات مهم تاریخ معاصر ایران می باشد. هرچند در این جریان، نیروهای ملی و مذهبی در کنار یکدیگر به مبارزه با استبداد داخلی و استعمار خارجی برخاستند، اما تاکنون نقش ملی گراها در این نهضت، بیشتر مورد توجه قرار گرفته و به نقش علما در این نهضت کمتر اشاره شده است. براین اساس در این مقاله تلاش شده با توجه به منابع مکتوب با رویکرد تاریخی و با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی، ضمن بازخوانی نقش و جایگاه علما و مراجع در ملی شدن نفت، خاستگاه اندیشه های سیاسی آنان در جریان نهضت مورد بررسی قرار گیرد.
References:
- به کوشش گروهی از هواداران نهضت اسلامی ایران در اروپا، 1358، روحانیت و اسرار فاش نشده از نهضت ملی شدن صنعت نفت، قم، دارالفکر.
- جعفریان، رسول، 1389، جریانها و سازمانهای مذهبی ـ سیاسی ایران، تهران، علم.
- حرعاملی، محمدبن حسن، 1409ق، وسائلالشیعه، ترجمة علی صحت، قم، مؤسسة آلالبيت.
- حسینیان، روحالله و جلالالدين مدني و رسول جعفريان، 1385، نشست تخصّصی روحانیت و نهضت ملی شدن صنعت نفت: مجموعه سخنرانیها و ضمیمه، تهران، مؤسسة مطالعات و پژوهشهای سیاسی.
- دوانی، علی، 1360، نهضت روحانیون ایرانی، تهران، بنیاد فرهنگی امام رضا(ع).
- دهنوی، م، 1361، مجموعهای از مکتوبات، سخنرانیها، پیامها، تهران، چاپخش.
- روحانی، فؤاد، 1352، تاریخ ملی شدن صنعت نفت ایران، تهران، فرانکلین.
- روحبخش، رحیم، 1380، «میراث مرجعیت آیتالله بروجردی»، گفتگو، ش 32، ص 7ـ36.
- روزنامه اطلاعات، 21 خرداد 1329.
- روزنامه اطلاعات، 3 آبان 1332.
- روزنامه باختر امروز، 25 آبان 1331.
- روزنامه شاهد، 1 شهریور 1332.
- روزنامه شاهد، 10 بهمن 1329.
- روزنامه کیهان، 14 آذر 1332.
- روضاتی، محمدعلی، 1332، زندگانی حضرت آیتالله چهار سوقی: شرححال بیش از یکصد نفر رجال قرون اخیر، اصفهان، بینا.
- رهدار، احمد، 1388، «روحانیت و نهضت ملی شدن صنعت نفت»، پانزده خرداد، سال ششم، دوره سوم، ش 20، ص 47ـ128.
- رهنما، علی، 1387، نیروهای مذهبی بر بستر حرکت نهضت ملی، تهران، گام نو.
- سالمی، محمدحسن، 1388، خاطرات دکتر محمدحسن سالمی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- عنایت، حمید، 1372، اندیشههای سیاسی در اسلام معاصر، ترجمة بهاءالدین خرمشاهی، تهران، خوارزمی.
- کرمیپور، حمید، 1384، خاطرات دکتر محمود شروین، تهران، مرکز اسناد و انقلاب اسلامی.
- کلینی، محمدبن یعقوب، 1375، اصول کافی، ترجمه و شرح فارسی محمدباقر کمرهای، تهران، اسوه.
- مدنی، سیدجلالالدین، 1361، تاریخ سیاسی معاصر ایران، قم، جامعة مدرسين.
- مکی، حسین، 1357، استیضاح حسین مکی، بقایی، حائریزاده از دولت ساعد، تهران، امیرکبیر.
- ـــــ 1363، کتاب سیاه (خلع ید)، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
- منظورالاجداد، محمدحسین، 1379، مرجعیت در عرصه اجتماع و سیاست، تهران، شیرازه.
- نجاتی، غلامرضا، 1368، جنبش ملی شدن صنعت نفت ایران و کودتای 28 مرداد 1332، تهران، شرکت سهامی انتشار.
- نجمی، محمدصادق، 1362، سخنان حسینبن علی از مدینه تا کربلا، قم، دفتر انتشارات اسلامی.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
Daneshjoo, Hamideh, Vakili, Hadi. (2026) The Origins of the Ulema's Political Ideas during the Oil Nationalization Movement (Emphasizing Ayatollah Kashani's Views). Marifat, 28(6), 57-66
Hamideh Daneshjoo; Hadi Vakili."The Origins of the Ulema's Political Ideas during the Oil Nationalization Movement (Emphasizing Ayatollah Kashani's Views)". Marifat, 28, 6, 2026, 57-66
Daneshjoo, H, Vakili, H.(2026) 'The Origins of the Ulema's Political Ideas during the Oil Nationalization Movement (Emphasizing Ayatollah Kashani's Views)', Marifat, 28(6), pp. 57-66
