Marifat, Volume 28, Issue 7, No 262, Year 2026 , Pages 55-67

    A Review of the Epistemological Principles of Feminism and the Quran and Their Perspectives on Gender Observations (Descriptive and Normative)

    Article Type: 
    Promotional
    Writers:
    ✍️ Masoumeh Karamati / Assistant Professor, Department of Islamic Education, Esfarayen University of Technology / masoomeh.keramati@yahoo.com
    Seyyed Aqhil NASIMI / Ph.D. in Quran and Hadith Sciences, Islamic Azad University, Semnan Branch / sa.nasimi@cfu.ac.ir
    Pages: 55-67 Receive Date: 2026/06/28 Accept Date: 2026/06/28
    Abstract: 
    As a social and political movement, feminism adversely affected epistemic fields. Given the significant influence of feminism and its inevitable effects and sensing the danger of the emergence of this phenomenon in Islamic society, the article aims oat recognizing feminism as a cultural a social issue and to prevent the promotion of the western solutions for liberating women from violation and oppression. Lack of awareness of the foundations of the existing attitude, both culturally and socially, will undoubtedly cause problems for Islamic society. Therefore, this article studies the epistemological principles of this phenomenon from the point of view of the Quran, using a descriptive and analytical method. The results show that, according to feminists, there is a real commonality between the two sexes in as far as knowledge is concerned, and regarding real cases, there is no difference between the two sexes in achieving knowledge, and in terms of description and norm, there is no difference between them.
    Keywords: 
    epistemology
    feminism
    the Quran
    gender
    sexual and gender considerations.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :تبیین مبانی معرفت‌شناسی فمنیسم و قرآن نسبت به ملاحظات‌جنسیتی (در مقام توصیف و هنجار)
    Abstract: 
    فمینیسم به عنوان یک جنبش اجتماعی و سیاسی، تأثیرات مختلفی را در حوزه های معرفتی برجای گذاشته است. با توجه به نفوذ چشمگیر فمنیسم و اثرات اجتناب ناپذیر آن، هدف این مقاله از شناخت فمنیسم، به عنوان یک مسئله فرهنگی ـ اجتماعی، احساس خطر از جانب این پدیده نوظهور در جامعه اسلامی و جلوگیری از ترویج راه حل های غربی در راستای رهایی زن از ستم و تعدی می باشد. بی شک عدم آگاهی از مبانی نگرش موجود از حیث فرهنگی و اجتماعی مشکلاتی را در جامعه اسلامی به وجود خواهد آورد. لذا شناخت مبانی معرفت شناختی آن از نگاه قرآن و با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی، مورد بررسی این نوشتار قرار گرفته است. نتایج نشان می دهد که از نظر فمنیست ها موارد واقعی مشترک بین دو جنس در بعد معرفت، یکسان است و موارد واقعی، تفاوت بین دو جنس در دستیابی به معرفت، وجود ندارد و در مقام توصیف و هنجار، زن و مرد تفاوتی ندارند.
    Keywords: 
    قرآن
    جنسیت
    معرفت‌شناسی
    فمنیسم
    ملاحظات جنسی و جنسیتی
    References: 
    • احمدي، بابک و مهران مهاجر، 1379، هرمنوتيک مدرن، چ دوم، تهران، نشر مرکز.
    • اعرافی، علیرضا، 1388، «تزیین زنان از دیدگاه اسلام»، پژوهشنامه اسلامی زنان و خانواده، ش 4، ص 23ـ42.
    • آبوت، پاملا، 1381، درآمدي بر جامعه‌شناسی نگرش‌هاي فمینیستی، ترجمة مریم خراسانی و حمید احمدي، تهران، دنیاي مادر.
    • باقري، خسرو، 1382، مبانی فلسفی فمنیسم، تهران، سحاب.
    • بهشتی، سعید و مریم احمدي‌نیا، 1385، «تبیین و بررسی نظریه تربیتی فمنیستی و نقد آن از منظر تعلیم و تربیت اسلامی»، تربيت اسلامي، ش 3، ص 41ـ88.
    • جوادی آملی، عبدالله،1370، شناخت‌شناسی در قرآن، قم، مرکز مدیریت حوزه علمیه.
    • ـــــ ، 1384، زن در آئينه جلال و جمال، تهران، مركز نشر فرهنگى رجاء.
    • جوادي آملي، عبدالله، 1370، شناخت‌شناسي در قرآن، قم،‌ مركز مديريت حوزة علميه.
    • جیمز، ویلیام، 1998، پراگماتیسم، ترجمة عبدالكريم رشيديان، تهران، علمي و فرهنگي.
    • حسين‌زاده، محمد، 1382، پژوهشي تطبيقي در معرفت‌شناسي معاصر، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني.
    • خسروپناه، عبدالحسین، 1388، «تاریخچه ‌معرفت‌شناسی»، آیینه معرفت، ش 5، ص 1ـ14.
    • دورانت، ويل، 1373، تاريخ تمدن، ترجمة ابوالقاسم طاهري، چ چهارم، تهران، علمي فرهنگي.
    • رودگر، نرجس، 1388، فمنيسم، تاريخچه، نظريات، گرايش‌ها، تهران، دفتر مطالعات و تحقيقات زنان.
    • ریتزر، جورج، 1374، نظریه جامعه شناسی در دوران معاصر، ترجمۀ محسن ثلاثی، چ ‌دوم، تهران، علمي و فرهنگي.
    • زیبايی‌نژاد، محمدرضا، 1388، هویت و نقش‌هاي جنسیتی، قم، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان.
    • ستارى، جلال، 1373، سيماى زن در فرهنگ ايران، تهران، نشر مركز.
    • سجادي، مهدي، 1375، تبيين و ارزشيابي ديدگاه معرفت‌شناختي ايده‌آليسم، رئاليسم و پراگماتيسم و دلالت‌هاي روش‌شناختي آن در فلسفه تربيتي، تهران، دانشگاه تربیت مدرس.
    • سجادیه، نرگس، 1394، تبارشناسی و تعلیم و تربیت، تهران، دانشگاه تهران.
    • سند ملی آموزش و پرورش، 1390، دبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگی.
    • طباطبائي، سيدمحمدحسين، 1370، اصول فلسفه و روش رئالیسم، تهران، صدرا.
    • علم‌الهدی، جمیله، 1388، نظریه اسلامی تعلیم و تربیت، تهران، دانشگاه امام صادق(ع).
    • فتاحي‌زاده، فتحيه، 1386، زن در تاريخ و انديشه اسلامي، قم، مؤسسة بوستان کتاب.
    • فرهمند، مریم، 1388، «زن و تولید علم»، فرهنگ، ش 48، ص 221ـ235.
    • قائمی‌نیا، علیرضا، 1382، معرفت و فمنیسم، تهران، دفتر مطالعات و تحقيقات زنان.
    • کرامتی، معصومه، 1390، تبیین فلسفی ملاحظات جنسی و جنسیتی رویکرد فمنیسم اگزیستانسیالیستی نسبت به ملاحظات جنسی و جنسیتی در تربیت و نقد آن براساس آموزه‌هاي اسلامی به منظور ارائه چهارچوب مفهومی براي تربیت رسمی، رساله دكتري، تهران، دانشگاه تربیت مدرس.
    • كد، لورين، 1382، «معرفت‌شناسی و فمینیسم»، ترجمة فاطمه مينايي، ناقد، ش1، ص 159ـ166.
    • مجلسي، محمدباقر، 1374، بحارالانوار، چ سوم، تهران، کتابفروشي اسلاميه.
    • مستقیمی، مهدیه‌سادات، 1387، «تحلیلی فلسفی از ارزشمندی ذاتی»، مطالعات راهبري زنان، ش 42، ص 132ـ161.
    • مصباح، محمدتقي، 1364، آموزش فلسفه، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی.
    • مطهری، مرتضی،1380، شرح اصول فلسفه و روش رئالیسم، در: مجموعه آثار، ج6، تهران، صدرا.
    • معلمی، حسن، 1378، نگاهی به معرفت‌شناسی، تهران، اندیشه جوان.
    • نلر، جرج اف، 1380، آشنایی با فلسفه آموزش و پرورش، ترجمة فريدون بازرگان ديلمقاني، تهران، سمت.
    • نورى، ميرزاحسين، 1320ق، مستدرك الوسائل، بیروت، مؤسسة آل‌البيت.
    • هگمن، سوزان، 1388، «فمنیسیم و فلسفه قاره‌ای»، ترجمة نغمه پروان، اطلاعات حکمت و معرفت، سال چهارم، ش 1، ص 22ـ24.
    • هیوود اندرو، 1379، درآمدي بر ایدئولوژی‌هاي سیاسی، ترجمة محمد رفیعی مهرآبادي، تهران، وزارت امورخارجه.
    References: 
    • Anderson, Elizabeth, 2006, Feminist Epistemology: An Interpretation and a Defense, Hypatia: A Journal of Feminist Philosophy.
    • Butler, J, 1989, “Gendering the Body: Beauvoir's Philosophical Contribution”, in Women, Knowledge, and Reality: Explorations in Philosophy, A. Garry and M. Pearsall (eds.), Boston, Unwin Hyman.
    • Daly, mary,1982, Gyn/ ecology : the metaethics of radical feminism, Boston, Beacon press.
    • ----- ,1984, pure lust: elemental frminism philosophy, boston, beacon press.
    • De la Barre, François Poullain, 2002, On the Equality of the Two Sexes, in Three Cartesian Feminist Treaties, Vivien Bosely, tr. Chicago: University of Chicago Press, p. 82-83, 90-91, 106-107.
    • Haraway, Donna, 2003,“Situated Knowledges”, in Simians, Cyborgs, and Women, New York, Routledge.
    • Harding, Sandra, 1986, The Science Question in Feminism, Ithaca, Cornell University Press.
    • ----- , 1987, "Is There a Feminist Method?”, Feminism and methodology: Social science issues, Bloomington, Indiana University Press.
    • Harding, Sandra, 1996, Comment on Hekman's ‘Truth and Method’, Whose Standpoint Needs the Regimes of Truth and Reality?.
    • Hartsock, Nancy, 1985, Mony, Sex, and Power, Boston, Northeastern University Press.
    • Moi, Toril, 1990, Feminist Theory and Simone de Beauvoir, Oxford and Cambridge, Blackwell.
    • ----- , 1985, sexual/Textual politics:feminist literary Theory, NewYork, Methuen.
    • Nitzche, fredrich,1969, on the Genealogh of morals, trans, walter, Kaufmann and R. hollingdale, New York, vintage books.
    • Ruddick, Sara ,1989, Maternal Thinking: Toward a Politics of Peace, Boston, Beacon Press.
    • Terman, L.M . and M.A. Merrill, 1973, Masuring intelligence, Boston, Houghton Mifflin.
    • Tonesini, Alessandra, 1999, An Introduction to feminist Epistemology, Blackwell.
    • W. O'Brien and L. Embree, 2001, In The Existential Phenomenology of Simone de Beauvoir, Boston, Kluwer Academic Publishers.
    • Rudrick, Sara, 1995, Maternal Thinking: Toward a Politics of Peace, Boston, Beacon Press.
    • Harding, Sandra, 1987, "Is There a Feminist Method?', Feminism and methodology: Social science issues, Bloomington, Indiana University Press.
    • 158 reads
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Karamati, Masoumeh, NASIMI, Seyyed Aqhil. (2026) A Review of the Epistemological Principles of Feminism and the Quran and Their Perspectives on Gender Observations (Descriptive and Normative). Marifat, 28(7), 55-67

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Masoumeh Karamati; Seyyed Aqhil NASIMI."A Review of the Epistemological Principles of Feminism and the Quran and Their Perspectives on Gender Observations (Descriptive and Normative)". Marifat, 28, 7, 2026, 55-67

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Karamati, M, NASIMI, S.(2026) 'A Review of the Epistemological Principles of Feminism and the Quran and Their Perspectives on Gender Observations (Descriptive and Normative)', Marifat, 28(7), pp. 55-67

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Karamati, M, NASIMI, S. A Review of the Epistemological Principles of Feminism and the Quran and Their Perspectives on Gender Observations (Descriptive and Normative). Marifat, 2026; 28(7): 55-67