Pages:
57-65
Receive Date: 2026/06/28
Accept Date: 2026/06/28
Abstract:
Based on the pre-Islamic concept, the word “piety” and its derivatives are defined in the Arabic dictionary as “preservation” and identified it with the meaning of “fear”. Before Islam, this word has a more common and non-religious usage. Using a descriptive-analytical method, this paper seeks to study the word “piety” in the Arabic dictionaries to clarify the process of evolution in the meaning of “piety”, at the time of revelation, based on the gradual revelation of the Qur’an. The findings show that, the usage of the word “piety” has increased in number in the Madani era. Maintaining its previous meaning and conforming with the righteous deeds and faith in the Qur’an, it was also found that, the word has been developed in such a way that it comprehends the whole “system of servitude”, so that it has drawn the spiritual way of man towards God.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :بررسی تحول معنای واژهی«تقوا» با تأکید بر سیر نزول قرآن
Abstract:
کتب لغت، واژهی «تقوا» و مشتقات آن را براساس معنای رایج پیش از اسلام، به معنای «حفظ» دانسته و در فهم آن از معنای «خوف» بهره جسته اند. این واژه، پیش از اسلام بیشتر کاربردی عادی و غیردینی دارد. در پژوهش حاضر، از پسِ مطالعه توصیفی ـ تحلیلی ماده «تقوا» در کتب لغت و معنای رایج آن در عصر نزول و نیز مطالعه کمّی واژه، تغییر و توسعه معنایی آن بر مبنای ترتیب نزول سوره های قرآن، مورد بررسی قرار گرفته و روشن شده که کاربرد واژه در قرآن در دوران مدنی اسلام به شکل چشم گیری افزایش داشته است. همچنین مشخص گردید که واژه با نگهداشت معنای پیشین خود و همایندی با ایمان و عمل صالح در قرآن، به گونه ای توسعه یافته که کل «نظام بندگی و عبودیت پروردگار» بر پایه آن استوار شده، و خط سیر انسان مؤمن تا رسیدن به مقام قرب الهی را ترسیم کرده است.
References:
- ابندرید، محمدبن حسن، 1988م، جمهرۀ اللغۀ، بيروت، دارالعلم للملایین.
- ابنفارس، احمدبن فارس، 1404ق، معجم مقاییس اللغة، تحقیق عبدالسلام محمد هارون، قم، مکتب الاعلام الاسلامی.
- ابنمنظور، محمدبن مکرم، 1414ق، لسان العرب، تصحیح جمالالدين میردامادی، چ سوم، بیروت، دارالفکر.
- ابوالفتوح رازی، حسینبن علی، 1408ق، روض الجنان و روح الجنان، تصحیح محمدمهدي ناصح و محمدجعفر یاحقی، مشهد: آستان قدس رضوی.
- ازدی، عبداللهبن محمد، 1387، کتاب الماء، تصحیح محمدمهدي اصفهانی، تهران، مؤسسه مطالعات تاريخ پزشكي، طب اسلامي و مكمل.
- ازهری، محمدبن احمد، 1421ق، تهذیب اللغۀ، بيروت، دار احیاء التراث العربي.
- ایزوتسو، توشیهیکو، 1395، خدا و انسان در قرآن، ترجمة احمد آرام، چ دهم، تهران، شرکت سهامی انتشار.
- پاکتچی، احمد، 1391، نقد متن، تهران، دانشگاه امام صادق(ع).
- تقدیسی، محمدمهدی، 1392، واژة «دین» در قرآن کریم، تهران، دانشگاه امام صادق(ع).
- حسینی، اعظمالسادات و مهدي مطيع، 1392، «پیشنهاد الگویی بر متناسبسازی روشهای معناشناسی در مطالعات قرآنی»، کاوشی در پژوهشهای زبانشناختی قرآن کریم، ش 3، ص 83ـ108.
- راغب اصفهانی، حسینبن احمد، 1412ق، المفردات فی الفاظ القرآن، تصحیح صفوان عدنان داودی، بیروت، دار القلم.
- زبیدی، محمدمرتضی، 1414ق، تاج العروس من جواهر القاموس، تصحیح علي هلالي و علي سیری، بیروت، دارالفکر.
- زهیربن ابیسلمی، 1408ق، دیوان، شرح علی حسن فاعور، بیروت، دارالکتب العلمیه.
- شریعتی، فهیمه و سهيلا پیروزفر، 1391، «تحول معنایی واژة حکمت در حوزههای مختلف اسلامی»، سراج منیر، ش 7، ص 96ـ122.
- صاحب، اسماعیلبن عباد، 1414ق، المحيط في اللغة، تصحیح محمدحسن آلياسين، بيروت، عالم الکتاب.
- صفوی، کوروش، 1382، معنیشناسی کاربردی، تهران، همشهری.
- طباطبایی، سیدمحمدکاظم، 1393، منطق فهم حدیث، چ دوم، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
- عبدالباقی، محمدفؤاد، 1425ق، المعجم المفهرس، چ نهم، قم، نوید اسلام.
- فراهیدی، خلیلبن احمد، 1409ق، کتاب العین، چ دوم، قم، هجرت.
- فیومی، احمدبن محمد، 1414ق، المصباح المنير في غريب الشرح الكبير، چ دوم، قم، دار الهجره.
- کلباسی، زهرا و امير احمدنژاد، 1394، «آخرین سوره؛ مائده یا توبه»، پژوهشهای قرآنی، ش 76، ص 86ـ111.
- لبیدبن ربیعه، 1425ق، دیوان، تحقیق احمد طماس، بیروت، دارالمعرفه.
- مشکور، محمدجواد، 1375، فرهنگ تطبیقی عربی با زبانهای سامی و ایرانی، تهران، بنیاد فرهنگ ایران.
- مصطفوی، حسن، 1368، التحقيق في كلمات القرآن الكريم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي.
- معرفت، محمدهادی، 1382، تاریخ قرآن، چ پنجم، تهران، سمت.
- ـــــ ، 1415ق، التمهید فی علوم القرآن، چ دوم، قم، مؤسسه النشر الاسلامی.
- نراقیان، مینو، 1392، معناشناسی عقل و قلب در قرآن، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Rahmanpour, Farhad, Mote’, Mahdi. (2026) An Investigation into the Meaning of “Piety” with an Emphasis on The Gradual Revelation of the Qur'an. Marifat, 28(10), 57-65
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Farhad Rahmanpour; Mahdi Mote’."An Investigation into the Meaning of “Piety” with an Emphasis on The Gradual Revelation of the Qur'an". Marifat, 28, 10, 2026, 57-65
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Rahmanpour, F, Mote’, M.(2026) 'An Investigation into the Meaning of “Piety” with an Emphasis on The Gradual Revelation of the Qur'an', Marifat, 28(10), pp. 57-65
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Rahmanpour, F, Mote’, M. An Investigation into the Meaning of “Piety” with an Emphasis on The Gradual Revelation of the Qur'an. Marifat, 2026; 28(10): 57-65