Marifat, Volume 28, Issue 12, No 267, Year 2026 , Pages 73-82
An Investigation into Ṣāʾib Tabrīzī's Teachings on Prayer and its Appurtenant
Article Type:
Promotional
Writers:
✍️ Khodabakhsh Asadollahi / Associate Professor, University of Mohaghegh Ardabili / asadollahi@uma.ac.ir
Abstract:
Man is always in search of perfection and happiness. According to Islam, prayer and worship are a set of special acts that if one performs this worship correctly and properly, he can attain the bliss of the world and the hereafter. Ṣāʾib Tabrīzī, as a mystic poet and social reformer in the Safavid era, has mystical and instructive teachings on prayer. Using a descriptive-analytical and desk-reasrch, this research study examines Ṣāʾib’s mystical, moral, and social views on prayer. From Ṣāʾib’s critical point of view, non-mystical prayer that does not bring man closer to God is not true prayer. Referring to the obstacles of true prayer, such as pride and materialism, he warns believers of hypocrisy and pretense.
Keywords:
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :بررسی تعلیمات صائب تبریزی در باب نماز و متعلقات آن
Abstract:
انسان همواره در جست وجوی کمال و سعادت است؛ طبق آیین اسلام، نماز و عبادت، مجموعۀ اعمال مخصوصی هستند که اگر انسان این عبادت را درست و با شرایط لازم انجام دهد، می تواند به سعادت دنیا و آخرت برسد. صائب به عنوان شاعر عارف و مُصلحِ اجتماعی در دورۀ صفویه، تعلیمات عارفانه و آموزنده ای در باب نماز دارد. هدف از این تحقیق، بررسیِ نکته پردازی عرفانی، اخلاقی و اجتماعی صائب در باب نماز است. در این مقاله که به روش توصیفی ـ تحلیلی و به صورت کتابخانه ای است، به ویژه نگاه های عرفانی و انتقادیِ صائب برجسته شده است؛ صائب با تکیه بر آیات و روایات اسلامی، نمازی را که عارفانه و محض رضای خدا نباشد، نمی پذیرد و به شیوۀ مُصلحان، مخاطبان شعر خود را از آفت ها و آسیب های نماز، نظیر نفس، غرور و دنیاطلبی برحذر می دارد. وی در ضمن اشعار تعلیمی و عرفانیِ خود تلاش می کند بیماری سختِ روحی اهل ظاهر و زاهدان ریایی را مداوا کند.
Keywords:
References:
- نهجالبلاغه، 1415ق، تصحيح صبحی صالح، قم، اسوه.
- دستغیب، عبدالحسین، 1375، صلاة الخاشعین، چ هشتم، قم، انتشارات اسلامی.
- دهخدا، علیاکبر، 1377، لغتنامه، تهران، دانشگاه تهران.
- رادمنش، عطامحمد، 1389، «غلغل اجزای عالم بشنوید (تحلیل عارفانۀ نماز از دید مولوی)»، پژوهشنامۀ ادبیات تعلیمی، سال دوم، ش 7، ص 83ـ104.
- رضوانطلب، محمدرضا، 1375، پرستش آگاهانه، چ دوم، قم، ستاد اقامۀ نماز.
- شیخالاسلامی، سیدحسین، 1378، غررالحکم و دررالکلم، چ چهارم، قم، انصاریان.
- شیروانی، علی، 1385، نهجالفصاحه، چ دوم، قم، دارالفکر.
- صائب تبریزی، محمدعلی، 1383، دیوان، تصحیح محمد قهرمان، چ چهارم، تهران، علمی و فرهنگی.
- طغیانی، اسحاق، 1385، تفکر شیعه و شعر دورۀ صفوی، اصفهان، دانشگاه اصفهان.
- طوسی، محمدبن حسن، 1387ق، المبسوط فی فقه الامامیه، تصحیح سیدمحمدتقی کشفی، تهران، مرتضوي.
- غزالی، محمد، 1384، احیاء علومالدین، ترجمۀ مؤیدالدین محمد خوارزمی، چ پنجم، تهران، علمی و فرهنگی.
- قمی، عباس، بیتا، سفینةالبحار، قم، اسوه.
- قهرمان، علی (انتخاب و توضیح)، 1370، مجموعۀ رنگین گل(گزیدۀ اشعار صائب)، تهران، سخن.
- مجلسی، محمدباقر، 1403ق، بحارالانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربي.
- محمدی ریشهری، محمد، 1387، میزانالحکمه، ترجمۀ حمیدرضا شیخی، چ هفتم، قم، دارالحدیث.
- مطهری، مرتضی، 1384، انسان کامل، چ سی و چهارم، تهران، صدرا.
- مکارم شیرازی، ناصر و همكاران، 1387، تفسیر نمونه، چ سي و ششم، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
- موسوي خمینی، روحالله، 1995م، سر ّالصّلاة (معراجالسالکین و صلاةالعارفین)، تهران، مؤسسة تنظيم و نشر آثار امام خميني(ره).
- هجویری، ابوالحسن علیبن عثمان، 1384، کشفالمحجوب، تصحیح و تعلیق محمود عابدی، چ دوم، تهران، سروش.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
Asadollahi, Khodabakhsh, Salahshur-fard Ayuriq , Mahdi.(2026) An Investigation into Ṣāʾib Tabrīzī's Teachings on Prayer and its Appurtenant. Marifat, 28(12), 73-82
Khodabakhsh Asadollahi; Mahdi Salahshur-fard Ayuriq ."An Investigation into Ṣāʾib Tabrīzī's Teachings on Prayer and its Appurtenant". Marifat, 28, 12, 2026, 73-82
Asadollahi, K, Salahshur-fard Ayuriq , M.(2026) 'An Investigation into Ṣāʾib Tabrīzī's Teachings on Prayer and its Appurtenant', Marifat, 28(12), pp. 73-82
