Marifat, Volume 29, Issue 1, No 268, Year 2026 , Pages 59-69
Monotheistic Manifestations and its Stages in Hakim Sanai's Book of Poems
Article Type:
Promotional
Writers:
✍️ Hamzeh Mohammadi Dehcheshmeh / PhD student in Persian language and literature University of Kashan
Mojghan Jahandar / PhD student in Persian Language and Literature, Islamic Azad University of Shahrekord
Abstract:
Sana’i is the true founder of the mystical system that has dominated the minds and hearts for centuries. In addition to Sufi texts such as Ghazali's Sawaneh and Lawaieh attributed to ‘Ayn al-Qudhat and Meybodi’s Kashf al-Asrar, one can find his poems in Rumi’s Masnavi and Fihi Ma Fihi, and etc. Considering that monotheism is one of the mystical issues that is widely reflected in Sanai’s works, this paper seeks to study monotheism and monotheistic manifestations in the works of this precious poet. The findings show that, Sanai’s views on God’s actions sometimes come close to Ash’arite. In some debates, such as monopoly of actions to God, Sanai approaches Ash’ari, but by proposing the ideas of other sects, such as the Shiites, he intends to unite the Islamic sects.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :جلوههای توحیدی و مراتب آن در دیوان حکیم سنایی
Abstract:
سنایی بنیانگذار واقعیِ منظوم عرفانی است که قرنی بر اذهان و قلوب تسلط داشت و اشعار وی علاوه بر نقل در متون تصوف از قبیل سوانح غزالی و لوایح منسوب به عین القضاة و کشف الاسرار میبدی، در مثنوی و فیه ما فیه مولوی و... نیز به استشهاد آمده است. ازآنجاکه توحید یکی از مباحث عرفانی است که در آثار سنایی بازتاب گسترده ای دارد. این پژوهش سعی می کند با تحقیق در آثار سنایی غزنوی، توحید و نمودهای توحیدی را در آثارِ این شاعرِ گران سنگ یافته و به این نتیجه برسد که در اشعاری که سخن از افعال حق تعالی است، عقاید سنایی گاهی به اشاعره نزدیک می شود، اما به طور قطع نمی توان ادعا کرد که سنایی در توحید و خداشناسی سمعاً و طاعتاً از نظام توحیدی اشاعره پیروی کرده است. سنایی در پاره ای از بحث ها، همچون منحصر ساختن نقش ها و کارها به خدا، آهنگ گسترش کلام اشعری است، اما با طرح اندیشه های فرقه های دیگر مانند شیعه، قصد دارد با نزدیک کردن مذهب ها، مسلمانان را در سایۀ اصل توحید یکی سازد.
Keywords:
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
Mohammadi Dehcheshmeh, Hamzeh, Jahandar , Mojghan. (2026) Monotheistic Manifestations and its Stages in Hakim Sanai's Book of Poems. Marifat, 29(1), 59-69
Hamzeh Mohammadi Dehcheshmeh; Mojghan Jahandar ."Monotheistic Manifestations and its Stages in Hakim Sanai's Book of Poems". Marifat, 29, 1, 2026, 59-69
Mohammadi Dehcheshmeh, H, Jahandar , M.(2026) 'Monotheistic Manifestations and its Stages in Hakim Sanai's Book of Poems', Marifat, 29(1), pp. 59-69
