Marifat, Volume 29, Issue 6, No 273, Year 2026, Pages 73-85
An In-depth Analysis of the Criterion of Numerical Identity (Sameness) of the Body from the Viewpoint of some Islamic Thinkers
Article Type:
Promotional
Writers:
✍️ Seyed Mohammad Qazavy / M.A. in Theology and Philosophy of Religion Imam Khomeini Education and Research Institute / qazavy.7626@chmail.ir
Mohammad Jafari
/ Associate Professor Department of Theology and Philosophy of Religion Imam Khomeini Education and Research Institute / jafari@iki.ac.ir
/ Associate Professor Department of Theology and Philosophy of Religion Imam Khomeini Education and Research Institute / jafari@iki.ac.irAbstract:
Using a descriptive-analytical method, this paper analyzes the criterion of numerical identity (sameness) of the body from the viewpoint of some Islamic thinkers in two aspects, the main components and the delicate body. Some Islamic thinkers believe that human truth and the criterion of human identity are its main and vital components, which will be constant over time and will not disappear even at death. Others believe that man has two material and delicate bodies, but the truth of man is the delicate body. They consider the soul to be the delicate body that is like water in mud and not an abstract thing. This delicate body does not accept the changes and transformations of the material body, so it is constant and continuous over time. They have cited a number of narrative, rational, and empirical reasons to prove their claim. This criterion has several problems due to its materialistic view towards the human beings and also due to its inability to explain how the body continues at two different times and how to comprehend this continuity.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :بررسی و نقد ملاک اینهمانی عددی بدن از دیدگاه برخی اندیشمندان اسلامی
Abstract:
این پژوهش بر آن است که این همانی عددی بدن را از دیدگاه برخی اندیشمندان اسلامی با رویکرد تحلیلی ـ انتقادی در دو مقام اجزای اصلیه و بدن لطیف مورد بررسی و نقد قرار دهد. برخی از اندیشمندان اسلامی معتقدند که حقیقت انسان و ملاک این همانی انسان اجزای اصلی و حیاتی اوست که در طول زمان ثابت و یکسان خواهد بود و حتی در هنگام مرگ نیز از بین نمی رود. برخی دیگر معتقدند که انسان دو بدن مادی و لطیف دارد، اما حقیقت انسان را بدن لطیف تشکیل می دهد. اینان روح را همان جسم و بدن لطیف می دانند که مانند آب در گل است و نه یک امر مجرد. این جسم لطیف تغییرات و دگرگونی های بدن مادی را نمی پذیرد، لذا در طول زمان ثابت و مستمر است. اینان برای اثبات مدعای خود به دلائل متعدد نقلی، عقلی و تجربی استناد کرده اند. این ملاک به دلیل نگاهی مادی انگارانه به انسان و نیز به دلیل ناتوانی در تبیین چگونگی استمرار بدن در دو زمان مختلف و چگونگی درک این استمرار دچار اشکالات متعددی است.
References:
- ابنفورک، احمدبن یحیی، 1987م، مجرد مقالات الشیخ ابی الحسن الاشعری، بیروت، دارالمشرق.
- احسائی، ابن ابیجمهور، بیتا، عوالی اللئالی، قم، سیدالشهداء.
- اشعری، ابوالحسن، 1929م، مقالات الاسلامیین و اختلاف المصلین، استانبول، مطبعة الدولة.
- تفتازانى، سعدالدين، 1409ق، شرح المقاصد، قم، شريف الرضي.
- جمعی از پژوهشگران، 1393، نفس و بدن در الهیات تطبیقی، مجموعه مقالات همایش بینالمللی آموزههای دینی و مسئله نفس و بدن، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
- حلی، حسنبن یوسف، 1363، انوار الملکوت فی شرح الیاقوت، مقدمه محمد نجمی زنجانی، قم، شریف الرضی.
- ـــــ ، 1379، الاسرار الخفیه، قم، حوزه علمیه.
- ـــــ ، 1382، كشفالمراد في شرح تجريدالاعتقاد، تحقیق جعفر سبحانی، چ دوم، قم، مؤسسة امام صادق (ع).
- ـــــ ، 1413ق، کشف الفوائد فی شرح قواعد العقائد، بیروت، دارالصفوه.
- ـــــ ، 1436ق، تسلیک النفس الی حضیرة القدس، تحقیق فاطمه رمضانی، قم، مؤسسة امام صادق (ع).
- حمصی رازی، محمودبن علی، 1386، کشف المعاقد فی شرح قواعد العقائد، تحقیق زابینه اشمیتکه، تهران، مؤسسة پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
- سجادی، سیدجعفر، 1373، فرهنگ معارف اسلامی، چ سوم، تهران، دانشگاه تهران.
- سیوطی، جلالالدین، 1404ق، الدرالمنثور فی التفسیر بالمأثور، قم، کتابخانه آیتالله مرعشی نجفی.
- شريف مرتضي، علمالهدي، 1250ق، تنزیه الانبیاء، قم، شریف الرضی.
- ـــــ ، 1411ق، الذخیرة فی علم الکلام، قم، مؤسسة النشر الاسلامیه.
- ـــــ ، 1374ق، طیف الخیال، مصر، طبعة عیسی الحلبی.
- ـــــ ، 1387ق، جمل العلم و العمل، نجف، مطبعة الآداب.
- ـــــ ، 1415ق، رسائل الشریف المرتضی، قم، دارالقرآن الکریم.
- ـــــ ، 1998م، أمالی المرتضی، قاهره، دارالفکر العربی.
- صدرالمتألهين، 1981م، الحكمة المتعالية فى الاسفار العقلية الاربعة، چ سوم، بيروت، دار احياء التراث.
- صدوق، محمدبن علي، 1414ق، الاعتقادات، چ دوم، قم، المؤتمر العالمي للشيخ المفيد.
- طباطبائی، سیدمحمدحسین، بیتا، نهاية الحكمة، چ دوازدهم، قم، جامعة مدرسين.
- طبرسی، فضلبن حسن، 1415ق، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بيروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات.
- طوسی، محمدبن حسن، 1362، تمهید الاصول فی علم الکلام، تهران، دانشگاه تهران.
- طوسی، نصیرالدین، 1405ق، نقد المحصل، بیروت، دارالاضواء.
- عبودیت، عبدالرسول، 1391، درآمدی به نظام حکمت صدرایی، تهران، سمت.
- فاضل مقداد، مقدادبن عبدالله، 1405ق، ارشاد الطالبین الی نهجالمسترشدین، قم، کتابخانه آیتالله مرعشي نجفي.
- فخررازي، محمدبن عمر، 1420ق، المحصل، تحقیق حسین آتای، قم، شريف الرضي.
- فيض کاشاني، ملامحسين، 1406ق، الوافی، اصفهان، کتابخانه امیرالمؤمنين(ع).
- قاضوی، سیدمحمد، 1398، بررسی تطبیقی ملاکهای هویت شخصی از منظر اندیشمندان اسلامی و غربی، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
- قاضی عبدالجبار المعتزلی، 1965م، المغنی فی ابواب التوحید و العدل، قاهره، المؤسسة المصریه.
- ـــــ ، 1981م، المجموع فی المحیط بالتکلیف، بیروت، دارالمشرق.
- قاضیالفراء، ابوعلی محمدبن حسین، 1974م، المعتمد فی اصول الدین، تحقیق ودیع زیدان حداد، بیروت، دارالمشرق.
- قجاوند، مهدي و سيدصدرالدين طاهري، 1393، «جسمانگاري متكلمان درباره نفس (از قرن سوم تا قرن هفتم هجري)»، انسانپژوهی دینی، سال يازدهم، ش 31، ص 125ـ146.
- قدردان قراملکی، محمدحسن، 1389، «تناسخ و شبهات دینی آن»، اندیشه نوین دینی، سال 6، شماره 21، صص80 ـ 59.
- لاهیجی، فیاض، 1383، گوهر مراد، تهران، سايه.
- مجلسى، محمدباقر، 1403ق، بحارالانوار، بيروت، دار احياء التراث العربي.
- مجمع البحوث الاسلامی، 1414ق، شرح المصطلحات الفلسفیه، مشهد، مجمع البحوث الاسلامی.
- محقق حلی، جعفربن حسن، 1414ق، المسلک فی اصول الدین و الرسالة الماتعیة، تحقیق رضا استادی، مشهد، آستان قدس رضوی.
- مرواريد، حسنعلى، 1418ق، تنبيهات حول المبدأ و المعاد، چ دوم، مشهد، آستان قدس رضوى.
- مصباح، محمدتقی، 1390، آموزش فلسفه، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
- معلمی، حسن، 1395، نفس و روح در فلسفه اسلامی و آیات و روایات، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
- مفید، محمدبن محمدبن نعمان، 1413ق، المسائل السروية، قم، المؤتمر العالمي للشيخ المفيد.
- ملاحمي خوارزمي، محمودبن محمد، 1386، الفائق فی اصولالدین، تهران، مؤسسة پژوهشي حکمت و فلسفه ایران.
- ـــــ ، 1387، تحفة المتکلمین فی الرد علی الفلاسفة، تهران، مؤسسة پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
- الهیراد، صفدر، 1397، انسانشناسی، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
- یارمحمدی، مهدی و محمد جعفري، 1397، «واکاوی حقیقت روح در روایات اسلامی»، معرفت، ش 248، ص 59ـ67.
- یوسفیان، حسن و مرتضي خوشصحبت، 1391، «حقیقت انسان و تأثیر آن در تبیین حیات پس از مرگ از نگاه سید مرتضی»، معرفت کلامی، سال سوم، ش 2، ص 25ـ48.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
Qazavy , Seyed Mohammad, Jafari, Mohammad. (2026) An In-depth Analysis of the Criterion of Numerical Identity (Sameness) of the Body from the Viewpoint of some Islamic Thinkers. Marifat, 29(6), 73-85
Seyed Mohammad Qazavy ; Mohammad Jafari."An In-depth Analysis of the Criterion of Numerical Identity (Sameness) of the Body from the Viewpoint of some Islamic Thinkers". Marifat, 29, 6, 2026, 73-85
Qazavy , S, Jafari, M.(2026) 'An In-depth Analysis of the Criterion of Numerical Identity (Sameness) of the Body from the Viewpoint of some Islamic Thinkers', Marifat, 29(6), pp. 73-85
