Human beings’ acceptance and non-acceptance of guidance is an issue that the prophets, our divine teachers, have faced in the path of religious education. According to the verses of the Holy Qur'an, some people believed in the early stages of guidance; But there were also some who resisted the guidance of the prophets. The present study has used descriptive-analytical method to investigate individual and social barriers to religious guidance in the Qur'an. The results showed that according to the Qur'an, individual barriers such as "cruelty of heart, negligence, arrogance, rebellion, suspicion, worldliness and sensual desires" and social barriers such as "polytheistic society, companionship with bad friends and following the wrong path of one’s ancestors » are the most important reasons for human’s rejection of guidance, and should be considered as a serious challenge in goal-setting for the religious education curriculum. Of course, educational planners should consider such things as "cultivating the spirit of piety, gaining faith, cultivating truth-seeking and truthfulness, and introducing the philosophy of emigration for the cause of God" as specific goals for rational confrontation with obstacles to religious guidance.
Title :موانع فردی و اجتماعی هدایتپذیری دینی چالشی در هدفگذاری برنامه درسی تربیت دینی
Abstract:
پذیرش و عدم پذیرش هدایت از سوی انسان، مسئله ای است که انبیاء به عنوان مربیانی الهی در مسیر تربیت دینی با آن مواجه بوده اند. با توجه به آیات قران کریم می توان به این موضوع پی برد که عده ای در مراحل اولیه هدایت پذیری ایمان می آوردند؛ اما در سوی دیگر کسانی بودند که در مقابل هدایت گری های انبیاء مقاومت می کردند. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی اقدام به بررسی موانع فردی و اجتماعی هدایت پذیری دینی در قرآن کرده است. نتایج پژوهش نشان داد که موانع فردی ازجمله «قساوت قلب، غفلت، تکبر، طغیان، پیروی از ظن و گمان، دنیاگرایی، تأسی از هوای نفس» و موانع اجتماعی از قبیل «جامعه مشرک، همنشینی با دوستان ناباب و حاکمیت سیره غلط آباء و اجدادی» مهم ترین دلایل هدایت ناپذیری انسان در قرآن معرفی شده اند، که باید به عنوان چالشی جدی در هدف گذاری برنامه درسی تربیت دینی مورد توجه قرار گیرند. البته مواردی مانند «پرورش روح تقوا، دستیابی به ایمان، پرورش حق جویی و حقیقت پذیری و شناساندن فلسفه هجرت فی سبیل الله» می توانند به عنوان اهدافی اختصاصی برای مواجهه منطقی با موانع هدایت پذیری دینی توسط برنامه ریزان در نظر گرفته شوند.
اقبالی، سمیه، 1396، هدایتناپذیران و دلایل هدایتناپذیری بر پایه تحلیل داستانهای قرآن، پایاننامه کارشناسی ارشد، رشته علوم قرآن و حدیث، قم، دانشگاه قرآن و حدیث.
انصاری، راضیه، 1393، هدایت در قرآن و استلزامات تربیتی آن، پایاننامه کارشناسی ارشد، رشته علوم تربیتی، کرمان دانشگاه کرمان.
تمیمی آمدی، عبدالواحدبن محمد، 1404ق، غرر الحکم و درر الکلم، تهران، فرهنگ اسلامی.
جلیلیان، حمید، 1393، «طغیان انسان آثار، عوامل و موانع»، معارف، ش 102، ص 10ـ14.
دلشاد تهرانی، مصطفی، 1396، مهمترین مانع و مقتضی هدایت در قرآن، تهران، در: خبرگزاری بینالمللی قرآن، iqna.ir/fa/news
رشیدی، مریم، 1385، هدایت و بررسی موانع هدایت از دیدگاه قرآن و نهجالبلاغه، پایاننامه کارشناسی ارشد، رشته علوم قرآن و حدیث، تهران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال.
طباطبائی، سيدمحمدحسین، 1374، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمة سيدمحمدباقر موسوی همدانی، قم، جامعة مدرسين.
Ebrahiminia, Reza, Najafi, Hassan. (2026) Individual and Social Barriers to Religious Guidance; A Challenge in Goal-Setting for Religious Education Curriculum. Marifat, 29(7), 63-74
Reza Ebrahiminia; Hassan Najafi."Individual and Social Barriers to Religious Guidance; A Challenge in Goal-Setting for Religious Education Curriculum". Marifat, 29, 7, 2026, 63-74
Ebrahiminia, R, Najafi, H.(2026) 'Individual and Social Barriers to Religious Guidance; A Challenge in Goal-Setting for Religious Education Curriculum', Marifat, 29(7), pp. 63-74
Ebrahiminia, R, Najafi, H. Individual and Social Barriers to Religious Guidance; A Challenge in Goal-Setting for Religious Education Curriculum. Marifat, 2026; 29(7): 63-74