Pages:
55-66
Receive Date: 2026/02/03
Accept Date: 2026/02/03
Abstract:
Balance and transcendence are important topics in psychology. Many approaches to contemporary psychology, such as Freud's psychoanalysis of the development of personality, have accepted the principle of balance, and others, such as Maslow's humanistic approach, have referred to the principle of transcendence. The aim of this study was to examine the position of balance and transcendence in personality dynamics from the perspective of Quranic psychology, and to investigate the priority of balance over transcendence. If transcendence is acceptable, is it accepted at the same level in psychology or on a larger scale? Should balance-seeking be completely abandoned? The research methods used were descriptive-analytical and content analysis of the Quranic verses. First, theories of balance or transcendence in psychology were examined, and then the position of balance and transcendence from the perspective of the Quran was extracted. The findings of the study show that: a) In Quranic psychology, the principle of transcendence is accepted; b) In Quranic psychology, the principle of transcendence is far more comprehensive than contemporary psychology, and the long-term goals of the Hereafter and the spiritual and worldly dimensions have been covered. C) In some issues, balance is the introduction to transcendence; Therefore, it cannot be rejected altogether.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :جایگاه تعادلجویی و تعالیخواهی در پویایی شخصیت از دیدگاه روانشناسی قرآنی
Abstract:
تعادل و تعالی از موضوعات مهم در روان شناسی است. بسیاری از رویکردهای روان شناسی معاصر، مانند روانکاوی فروید در سیر رشد شخصیت، اصل تعادل را پذیرفته و برخی دیگر همچون رویکرد انسان گرایی مزلو اشاره به اصل تعالی داشته اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی جایگاه تعادل جویی و تعالی خواهی در پویایی شخصیت از دیدگاه روان شناسی قرآنی انجام شد و به دنبال پاسخ گویی به این سؤالات بود که اصل تعادل جویی است یا تعالی خواهی؟ اگر تعالی خواهی مقبول باشد در همان سطح مورد پذیرش در روان شناسی است یا در مقیاس بزرگتر؟ آیا تعادل جویی بکلی کنار گذاشته می شود؟ روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی به شیوهی تحلیل محتوای آیات قرآن بود. ابتدا نظریه های مربوط به تعادل یا تعالی در روان شناسی بررسی، و سپس جایگاه تعادل و تعالی با نگاه قرآن استخراج شد. یافته های تحقیق نشان داد: الف) در روان شناسی قرآنی اصل تعالی پذیرفته شده است؛ ب) اصل تعالی در روان شناسی قرآنی به مراتب جامع تر از روان شناسی معاصر است و اهداف بلندمدت مربوط به آخرت، بعد معنوی و متداول و اهداف بلندمدت آخرتی، معنوی و... را پوشش می دهد؛ ج) تعادل در برخی امور مقدمهی دستیابی به تعالی است؛ لذا بکلی قابل رد نمی باشد.
References:
- نهجالبلاغه، 1383، ترجمة محمد دشتي، چ پنجم، قم، پارسايان.
- اکبری دستک، فیضالله، 1394، «جامعیت قرآن کریم از دیدگاه امام خمینی»، پژوهشنامه متین، ش 17، ص 1ـ22.
- آذربایجانی مسعود، 1375، «انسان کامل(مطلوب) از دیدگاه اسلام و روان شناسی»، حوزه و دانشگاه، ش 9، ص 6ـ22.
- بابایي، احمدعلی، 1382، برگزیده تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
- راغب اصفهانی حسینبن محمد، 1412ق، مفردات فی غریب القرآن، بيروت، دارالعلم.
- سلیگمن، مارتين، 1388، شادمانی درونی، ترجمة مصطفي تبریزی، رامين کریمی و علي نیلوفری، تهران، دانژه.
- سیف، سوسن و همکاران، 1393، روانشناسی رشد (1)، چ بیست و پنجم، تهران، سمت.
- شبر، عبدالله، 1429ق، تفسیر قرآن، تهران، اسوه.
- شجاعی محمدصادق، 1388، نظریههای انسان سالم با نگرش به منابع اسلامی، قم مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
- ـــــ ، 1389، نظریههای انسان سالم با نگرش به منابع اسلامی، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
- ـــــ ، 1396، شخصیت از دیدگاه صفات، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
- شولتز، دوان، 1386، روانشناسی کمال، ترجمة گيتي خوشدل، چ چهاردهم، تهران، پيكان.
- ـــــ ، 1389، نظریههای شخصیت، چ هفدهم، ترجمة يحيي سیدمحمدی، تهران، ویرایش.
- طباطبائي، سيدمحمدحسين، 1374، تفسیر المیزان، ترجمة سيدمحمدباقر موسوی همدانی، قم، جامعة مدرسين.
- ـــــ ، 1417ق، المیزان فى تفسيرالقرآن، قم، جامعة مدرسين.
- فرانکل، ویکتور، 1389، انسان در جستجوی معنا، ترجمة مهين میلانی و نهضت صالحيان، تهران، نيكا.
- کاویانی محمد، 1397، روانشناسی در قرآن، چ دوازدهم، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
- كوهي اصفهاني، هاجر، 1392، «بررسی و تبیین مفهوم «انسان متعالی» از منظر قرآن کریم»، پژوهشنامه معارف قرآنی، ش 14، ص 101ـ130.
- مصباح، محمدتقي، 1384، خداشناسی در قرآن، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني.
- معرفت، محمدهادي، 1417ق، التمهيد في علوم القرآن، قم، انتشارات اسلامي.
- مکارم شیرازی، ناصر و همكاران، 1374، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلاميه.
- موحدين، زهرا، 1396، انگیزههای رشد و تعالی انسان از دیدگاه قرآن و روانشناسی، تهران، دانشگاه پیام نور.
- هجل، لاري، اي و دانيل، جي زیگلر، 1379، نظریههای شخصیت، ترجمة علي عسگری، ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Hushyari, Jafar, Radmanesh , Esmaeeil.(2026) The Position of "Seeking Balance" and "Seeking Transcendence" in the Dynamics of Personality from the Perspective of Quranic Psychology. Marifat, 29(8), 55-66
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Jafar Hushyari; Esmaeeil Radmanesh ."The Position of "Seeking Balance" and "Seeking Transcendence" in the Dynamics of Personality from the Perspective of Quranic Psychology". Marifat, 29, 8, 2026, 55-66
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Hushyari, J, Radmanesh , E.(2026) 'The Position of "Seeking Balance" and "Seeking Transcendence" in the Dynamics of Personality from the Perspective of Quranic Psychology', Marifat, 29(8), pp. 55-66
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Hushyari, J, Radmanesh , E. The Position of "Seeking Balance" and "Seeking Transcendence" in the Dynamics of Personality from the Perspective of Quranic Psychology. Marifat, 2026; 29(8): 55-66