One of the important duties of parents is to educate their children from childhood. One aspect of this education is sexuality education. Preserving and strengthening modesty (haya) during childhood plays a direct role in preventing moral deviancy in youth. Using the descriptive-analytical method, relying on library resources and utilizing verses and narrations from the perspective of both Islamic schools of thought (Fariqain), we have endeavored to examine the strategies for preserving and strengthening modesty in children. The results of the research indicate that making the child aware of God's supervision over their actions and behavior, parental groundwork for observing hijab, encouraging the lowering the gaze (ghadd al-basar) and not seeing forbidden scenes from childhood, and other pre-pubescent teachings such as seeking permission to enter the private spaces of parents and others are among the Quranic strategies for preserving and strengthening modesty in children. Also, according to narrations from both schools of thought, concealing marital relations from child’s sight, separating child's bed, keeping the child away from any stimulating factors, and avoiding seclusion with the opposite gender are narrative strategies for preserving modesty in children.
Title :راهکارهای حفظ و تقویت حیا در کودکان از منظر فریقین
Abstract:
از وظایف مهم والدین، تربیت فرزندان از سنین کودکی است و یکی از اقسام آن، تربیت جنسی آنان میباشد. حفظ و تقویت حیا در دوران کودکی، در پیشگیری از ناهنجاریهای اخلاقی در سنین جوانی، نقش مستقیم دارد. در نگاشته پیشرو کوشیدیم تا راهکارهای حفظ حیا و تقویت آن را در کودکان، به روش توصیفی ـ تحلیلی با تکیه بر منابع کتابخانهای با استفاده از آیات و روایات از دیدگاه فریقین مورد بررسی قرار دهیم.
نتایج حاصل از این پژوهش، نشان میدهد که توجه دادن کودک به نظارت خداوند بر اعمال و رفتار او، زمینهسازی والدین برای رعایت حجاب، تشویق به چشم فروانداختن (غض بصر) از دیدن صحنههای حرام از دوران کودکی و سایر آموزشهای قبل از بلوغ چون آموزش اذن گرفتن در ورود به حریمهای خصوصی والدین و دیگران، ازجمله راهکارهای قرآنی برای حفظ و تقویت حیا در کودکان است. همچنین با توجه به روایات فریقین، مخفی نگاه داشتن روابط زناشویی از کودک، جدا ساختن بستر خواب کودکان، دور نگه داشتن کودک از هرگونه عامل محرک و پرهیز از خلوت کردن با جنس مخالف از راهکارهای روایی حفظ حیا در کودکان است.
ابن ابىحاتم، عبدالرحمن بن محمد (1419ق). تفسیر القرآن العظیم مسندا عن الرسول. ریاض: مکتبة نزار مصطفى الباز.
ابنحنبل، احمد بن محمد (1416ق). مسند احمد بن حنبل. بیروت: مؤسسة الرسالة.
ابنمنذر، محمد بن ابراهیم (1405ق). الأوسط فی السنن و الإجماع و الاختلاف. ریاض: دار طیبه.
ابوالسعود، محمد بن محمد (1983م). تفسیر ابى السعود. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
ابونعیم اصفهانی، احمد بن عبدالله (1417ق). المسند المستخرج على صحیح الإمام مسلم. تحقیق محمدحسن اسماعیل شافعی. بیروت: دار الکتب العلمیه.
امینی، ابراهیم (1387). اسلام و تعلیم و تربیت. چ سوم. قم: بوستان کتاب.
انصارى شیرازى، قدرتالله و دیگران (1429ق). موسوعة احکام الأطفال و أدلتها. قم: مرکز فقهى ائمه اطهار(ع).
بیهقی احمد بن حسین، (1424ق)، السنن الکبری، قم، دار الکتب العلمیة.
بیهقی، احمد بن حسین (1421ق). شعب الإیمان. قم: دار الکتب العلمیه.
جباری، کامران و دیگران (1401). حیا از منظر قرآن و روایات و جایگاه آن در تعلیم و تربیت. تربیت اسلامی، 40، 23ـ33.
جصاص، احمد بن على (1405ق). احکام القرآن. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
جعفر پیشهفرد، مصطفی (1388). درآمدی بر فقه مقارن. تهران: بعثه مقام معظم رهبری معاونت امور روحانیون.
حاجیزاده، حسین و دیگران (1402). راهکارهای قرآنی و روایی در تربیت جنسی بر اساس ساختار وجودی انسان. نامه الهیات، 64، 34ـ51.
حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله (1435ق). المستدرک علی الصحیحین. مصر: دار التاصیل.
حر عاملى، محمد بن حسن (1409ق). وسائل الشیعة. قم: مؤسسۀ آل البیت(ع).
حسامی، فاران (1400). تربیت جنسی کودکان (از تولد تا ۹ سالگی). چ هشتم. تهران، دانژه.
حسینیواعظ، محبوبهسادات (1396). ضرورت و راهکارهای آموزش و ترویج حیا، عفت و حجاب در بین کودکان و نوجوانان. در: سومین کنفرانس سراسری دانش و فناوری علوم تربیتی مطالعات اجتماعی و روانشناسی ایران.
حسینی زبیدی، محمد مرتضى (1414ق). تاج العروس من جواهر القاموس. بیروت: دار المکتبة الحیاة.
حکیم، سیدمحسن (1374). مستمسک العروة الوثقی. قم: دار التفسیر.
حلی، حسن بن یوسف (بیتا). تذکرة الفقهاء. تهران: مکتبة المرتضویه.
حمیرى، عبدالله بن جعفر (1413ق). قرب الإسناد. تصحح مؤسسة آلالبیت(ع). قم: مؤسسة آل البیت(ع)
خاتون کرمی، نجیبه ( 1402). مبانی، اصول و اهداف تربیت جنسی در اسلام و غرب. پژوهشهای اخلاقی، 55، ص173ـ192.
خوئی، سیدابوالقاسم (1418ق). موسوعة الإمام الخوئی. قم: مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی.
راغب اصفهانى، حسین بن محمد (1412ق). مفردات الفاظ القرآن. بیروت: دار العلم.
aminrostami, Ali, mohammdparchvi, zahra. (2026) Strategies for Preserving and Strengthening Modesty (Haya) in Children from the Perspective of Fariqain. Marifat, 34(3), 87-98 https://doi.org/10.22034/marifat.2025.5001364.
Ali aminrostami; zahra mohammdparchvi."Strategies for Preserving and Strengthening Modesty (Haya) in Children from the Perspective of Fariqain". Marifat, 34, 3, 2026, 87-98
aminrostami, A, mohammdparchvi, Z.(2026) 'Strategies for Preserving and Strengthening Modesty (Haya) in Children from the Perspective of Fariqain', Marifat, 34(3), pp. 87-98
aminrostami, A, mohammdparchvi, Z. Strategies for Preserving and Strengthening Modesty (Haya) in Children from the Perspective of Fariqain. Marifat, 2026; 34(3): 87-98