The Feasibility of Cosmic Futures Studies in Light of Quranic Discourse: An Exegetical-Analytical Inquiry into Surah Saba’ (34:9)
/ Ph.D. Student in Quran and Hadith Sciences, Faculty of Humanities, Yazd Branch, Islamic Azad University, Yazd, Iran / mh.fayyaz@iau.ac.ir
/ Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Faculty of Humanities, Yazd Branch, Islamic Azad University, Yazd, Iran / ahmadsadeghian31@yahoo.comچکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
- قرآن کریم.
- قرآن کریم، ترجمۀ طاهره صفارزاده.
- آلوسی، محمود بن عبدالله (1415ق). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی. بیروت: دار الکتب العلمیه.
- ابوریحان (1362). التفهیم لاوائل صناعه التنجیم. تصحیح جلال همائی. تهران: بابک.
- انصاری، مرتضی (1381). کتاب المکاسب. قم: مؤسسۀ النشر الاسلامی.
- ابومعشر بلخی، جعفر بن محمد بن عمر (۱۹۸۵م). المدخل الکبیر فی (الی) علم احکام النجوم. فرانکفورت: معهد تاریخ العلوم العربیة و الاسلامیة.
- احمدی آشتیانی، فرهاد (1400). تصویرپردازی آینده در قرآن؛ تأملی بر جایگاهیابی زمانی «جنت» مطرح در آیۀ ۱۳۳سورۀ آلعمران. پژوهش های قرآن و حدیث، 54، 9ـ23.
- امامیدانالو، حسام و دهقانی، فرزاد (1395). تأملی در تفسیر هفت آسمان و هفت زمین در اعصار گوناگون. مشهد: مینوفر.
- ابنعاشور، محمدطاهر بن محمد (1421ق). التحریر و التنویر. بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.
- ابنکثیر دمشقی، اسماعیل بن عمر (1987م). تفسیر القرآن العظیم. بیروت: دار المعرفۀ.
- پاکتچی، احمد (1394). شعرا در قرآن کریم رویکردی گفتمانی به مفهوم. مطالعات تاریخی قرآن و حدیث، 57، 157ـ194.
- ثعلبی، احمد بن محمد (۱۴۲۲ق). الکشف و البیان (تفسیرالثعلبی). بیروت: چاپ علی عاشور.
- جعفری، یعقوب (1395). رتق و فتق آسمانها و زمین. درسهایی از مکتب اسلام، ۶۵۹، 25ـ29.
- حسکانی، عبیدالله بن عبدالله (1411ق). شواهد التنزیل لقواعد التفضیل. تهران: موسسة الطبع و النشر.
- حلی، حسن بن یوسف مطهر (1411ق). کشف الیقین فی فضائل أمیر المؤمنین. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
- دیلمى، حسن بن محمد (1412ق). إرشاد القلوب إلى الصواب. قم: رضی.
- دینوری، ابوحنیفه احمدبن داود (1346). اخبار الطوال. ترجمۀ صادق نشأت. تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
- روحانی مشهدی، فرزانه و معارف، مجید (1395). ماهیتشناسی آسمانهای هفتگانه با تکیه بر مؤلفههای خلق و امر در آیات قرآن. تحقیقات علوم قرآن و حدیث، ۳۰، 151ـ184.
- روحانی مشهدی، فرزانه و همکاران (1398). تفسیر علمی «بغیر عمد ترونها» درباره «رفع» و «خلق» آسمانها درقرآن. مطالعات تفسیری، 38، 89ـ106.
- زحیلی، وهبه (1418ق). التفسیر المنیر فی العقیدة و الشریعة و المنهج. بیروت: دار الفکر المعاصر.
- سلطان علیشاه، سلطان محمد بن حیدر (1408ق). بیان السعادة فى مقامات العبادة. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
- سیوطی، جلالالدین (1404ق). الدر المنثور فى التفسیر بالماثور. قم: کتابخانۀ آیتالله مرعشى نجفى.
- صادقى، محمد (بىتا). زمین و آسمان و ستارگان از نظر قرآن. تهران: کتابفروشى مصطفوى بوذرجمهرى.
- صدوق، محمد بن علی (1398ق). التوحید. قم: جامعۀ مدرسین.
- صلیبا، جورج (1392). نجوم و احکام نجوم در دوره اسلامی. ترجمۀ یونس مهدوی. میراث علمی اسلام و ایران، 3، 52ـ63.
- طباطبائى، سیدمحمدحسین (1390ق). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
- طبرسی، احمد بن علی (1416ق). الاحتجاج. تحقیق ابراهیم بهادری. قم: اسوه.
- طبرسى، فضل بن حسن (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تهران: ناصر خسرو.
- طبری، حسن بن علی (1376). تحفة الأبرار فی مناقب الأئمة الأطهار. تهران: میراث مکتوب.
- طبرى، محمد بن جریر (1412ق). جامع البیان فى تفسیر القرآن. بیروت: دار المعرفة.
- طوسی، محمد بن حسن (بیتا). التبیان، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
- طوسی، محمد بن حسن (1414ق). الأمالی. قم: دارالثقافة.
- طوسی، نصیرالدین (۱۳۳۵). بیست باب در معرفت اسطرلاب. تهران: چاپ محمدتقی مدرس رضوی.
- علاء منجم، علیشاه بن محمد بن قاسم خوارزمی (623ق). احکام الاعوام. نسخۀ خطی. تهران: کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی.
- غروی نائینی، نهله و همکاران (1398). رهیافت زبانشناسانه در تحلیل معنای هفت آسمان. مطالعات قرآن و حدیث، ۲۴، 227ـ238.
- فخر رازی، محمد بن عمر (1385). التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب). تهران: اساطیر.
- فراء، یحیى بن زیاد (1980م). معانى القرآن (فراء). قاهره: الهیئة المصریة العامة للکتاب.
- فرات کوفی، فرات بن ابراهیم (1410ق). تفسیر فرات الکوفی. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
- فضلالله، سیدمحمدحسین (1419ق). من وحى القرآن. بیروت: دار الملاک.
- فیض کاشانی، محمد بن مرتضی (۱۳۶۵). الوافی. اصفهان: مکتبة امیرالمؤمنین.
- کریمپور، سیدحسین و موسوی، سیدمحسن (1399). نقدی بر تفسیر علمی هفت آسمان و زمین در آیۀ ۱۲ طلاق. مطالعات تفصیلی، 42، 85ـ102.
- کلینی، محمد بن یعقوب (1411ق). روضه کافی. بیروت: دارالتعارف للمطبوعات.
- کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
- کوشیار گیلانی، ابوالحسن (941ق). مجمل الاصول فی احکام النجوم. بیجا: بینا.
- ماتریدی، محمد بن محمد (1426ق). تأویلات أهل السنة (تفسیر الماتریدی). بیروت: دار الکتب العلمیه.
- مجلسى، محمدباقر (1403ق). بحار الانوار. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
- مسترحمی، سیدعیسی (1388). آسمان از دیدگاه قرآن و دانش نجوم. پژوهشنامه علوم و معارف قرآن کریم، 4، 83ـ116.
- مسترحمی، سیدعیسی (1389). اعجاز نجومی قرآن. قرآن و علم، 7، 93ـ130.
- مسعودی، علی بن حسین (1425ق). مروج الذهب و معادن الجوهر. بیروت: المکتبة العصریة.
- مفید، محمد بن محمد بن نعمان (1413ق). الفصول المختاره. قم: المؤتمر العالمی لألفیة الشیخ المفید.
- مقاتل بن سلیمان (1423ق). تفسیر مقاتل بن سلیمان. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
- مکارم شیرازی، ناصر و همکاران (1374). تفسیر نمونه. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
- میبدی، ابوالفضل رشیدالدین (1371). کشف الأسرار و عدة الأبرار. تهران: امیرکبیر.
- نایینی اکبری، محمد (1398). نقد روایی دیدگاه منظومه شمسی درباره مفهوم السماوات سبع. پژوهشنامه تفسیر و زبان قرآن، 15، 189ـ202.
- نجفی، روحالله (1391). در جستوجوی هفت آسمان قرآن. کتاب قیم، ۷، 29ـ52.
- نجفی، محمدحسن (1360). جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام. بیروت: دار احیاءالتراثالعربی.
- نظامی عروضی سمرقندی، احمد بن عمر بن علی (۱۳۸۲). چهار مقاله. تصحیح محمد قزوینی. تهران: کانون هنر ایران.
- نعمتاللهی، زهرا (1386). آیات الهی (خلقت جهان هستی و انطباق آن با آیات قرآن مجید. بیجا: بینش آزادگان.
- نیکسرشت، حسین (1390). کیهانشناسی قرآنی. تهران: مبین اندیشه.
- واقفزاده، شمسی (1389). بررسی احکام و احوال نجوم در برخی آیات و روایات. مطالعات قرآنی، 2، 155ـ169.
- ولیمحمدی، سلمان (1393). انفجار عظیم و پدیده big bang از منظر قرآن کریم. در: اولین کنگره ملی تفکر و پژوهش دینی. اردبیل: اداره کل تبلیغات اسلامی.
- Hubble, E. (1929). A relation between distance and radial velocity among extra-galactic nebulae. Proceedings of the national academy of sciences, 15(3), 168-173.
- Sharov, A. S., Novikov, I. D., & Novikov, I. D. (1993). Edwin Hubble, the discoverer of the big bang universe. Cambridge University Press.
Copyright © 2026 The Author(s). This article is published under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
