سرمقاله


سرمقاله

نقش رسانه ها در عصر ارتباطات

بشر در قرن حاضر وارد عصر نوينى از فناورى شده كه به سرعت زندگى اجتماعى او را دست خوش تغيير و تحوّل نموده است. اين ابزارهاى نوين ارتباطى، اطلاع رسانى و نيز فرايندهاى نوين در عرصه علم و فناورى، كه كل ساحت هاى زندگى بشرى را احاطه نموده اند، از يك سو، موجب افتخار و غرور بشرند و از سوى ديگر و با نگاهى عميق تر، اگر در خدمت فرهنگ ملّى قرار نگيرند، زنگ خطرى هستند براى بشر و آينده حيات او را تهديد مى كنند.

بى شك، در هيچ دوره اى از تاريخ بشر جريان اطلاع رسانى همانند امروز سريع و گسترده نبوده است. به همين دليل، برخى از مهم ترين ويژگى هاى اين دوره تاريخى را سرعت، گسترش و اهميت فوق العاده اطلاعات دانسته، دوره معاصر را «عصر انفجار اطلاعات» ناميده اند. به راستى، امروز وفور اطلاعات و حضور گسترده آن ها در همه جا و همه وقت، حيرت آور است. اكنون هر كس در هر مكان، مى تواند تنها با گرفتن يك شماره تلفن با شخص مورد نظر خود در هر جاى ديگرى از جهان مستقمياً ارتباط برقرار نمايد; مثلا، يك افريقايى با نگاه به صفحه اول روزنامه خود، خبرهاى مربوط به تمام جهان را بخواند، يك اروپايى با روشن كردن تلويزيون خود، مناظر زيباى طبيعى و يا اقوام بدوى افريقا را تماشا كند و بالاخره، يك امريكايى به وسيله رايانه شخصى خود، از آخرين تحقيقات انجام شده در مراكز تحقيقاتى اروپا، ژاپن و يا هر جاى ديگر آگاه شود.

امروز در پرتو توسعه فرايند اطلاع رسانى، اطلاعات نه تنها در مراكز معيّنى قابل دست رسى هستند، بلكه حتى از درهاى بسته و ديوارهاى ضخيم خانه ها نيز به داخل آن ها نفوذ مى كنند. تمام امواج صوتى و نورى اطراف ما، حامل پيام ها و اطلاعات هستند و هيچ جايى از نفوذ آن ها در امان نيست.

اطلاعاتى كه از طريق رسانه هاى جمعى به دست مردم مى رسند، آن ها را با دنياى اطرافشان آشنا مى سازد، بر دانش و آگاهى آن ها مى افزايد و آن ها را با آداب، رسوم و فرهنگ ملت هاى ديگر آشنا مى كند. رسانه هاى گروهى انسان ها را به سرعت، در جريان مسائل عمده روز قرار مى دهند: اتفاقات و رويدادهاى سياسى، نظامى، اقتصادى، اجتماعى، علمى و هنرى و مانند آن ها ... . علاوه بر خبررسانى، رسانه هاى گروهى از طريق ارائه تفسير رويدادها و حوادث و پخش مطالب دلخواه، مى توانند به روشنگرى مردم بپردازند و آن ها را به تصميم گيرى هاى مطلوب هدايت نمايند. رسانه ها مى توانند در خدمت رشد و شكوفايى دينى و فرهنگى ملت ها قرار گيرند و به بالندگى معنوى آن ها كمك نمايند.

اين يك طرف قضيه است. طرف ديگر قضيه، چهره خطرناك و زيانبخش رسانه هاى گروهى است. رسانه هاى گروهى، همان گونه كه مى توانند در خدمت ملت و حاكميت و اشاعه ارزش ها، نمادها و هنجارهاى ملّى و دينى باشند، مى توانند فوق العاده خطرناك بوده، جامعه و ملتى را به ورطه سقوط و منجلاب فساد و تباهى بكشانند و با ترويج فرهنگ بيگانه، در تضعيف ارزش ها، هنجارهاى ملّى، دينى و تقويت ارزش ها و نمادهاى بيگانه، فرهنگ سازى كنند. به عبارت ديگر، از جمله نقش هاى رسانه هاى ارتباط جمعى مى تواند از يك سو، فرهنگ سازى و نهادينه كردن فرهنگ ملّى و دينى باشد و از سوى ديگر، فرهنگ سوزى و نهادينه كردن فرهنگ بيگانه در كشور!

از اين رو، بر متولّيان فرهنگى كشور فرض است كه با اتخاذ سياست ها درست و بجا، رسانه هاى ارتباط جمعى، اعم از رسانه هاى ديدارى، شنيدارى و مكتوب را با رسالت خطير فرهنگى، ملّى و دينى خود آشنا نمايند. در مقابل، رسانه ها نيز با توجه به رسالت خطير خويش، در خدمت فرهنگ ملّى و دينى اين مرز و بوم قرار گيرند و در مقابل هجمه بى امان و شبيخون فرهنگى دشمن به كيان اين فرهنگ و ملت، از دستاوردهاى عظيم فرهنگى ـ ملّى خويش دفاع نمايند.

والسلام