گزارشى از اولين نشست علمى گروه روان شناسى مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى (ره)

گزارشى از اولين نشست علمى گروه روان شناسى مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى (ره)

اين نشست در تاريخ 21/7/83 در تالار مؤسسه امام خمينى (ره) برگزار گرديد. پس از تلاوتى از آياتى چند از قرآن كريم، حجت الاسلام و المسلمين سيدمحمّد غروى مدير محترم گروه روان شناسى گزارشى از فعاليت هاى علمى و پژوهشى گروه ارائه نمودند، ايشان فرمودند: در اين نشست فارغ التحصيلان گروه روان شناسى و دانش پژوهان مقطع كارشناسى و كارشناسى ارشد و دانشجويان دكترى اين گروه در مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى (ره) شركت دارند. اميدواريم كه اين گونه نشست ها را به طور مستمر دست كم در هر سال دو بار برگزار شود. در اين نشست، 14 مقاله ارائه شده است كه سه مقاله از ميان آن ها انتخاب شده و در اين نشست ارائه خواهد شد. يك سخنرانى هم خواهيم داشت.

1. نيازهاى متقابل روان شناسى و حوزه علميه: حجة الاسلام على ابوترابى

در دانش جديد روان شناسى مباحثى از جمله رابطه دين و بهداشت روانى و نفش مثبت دين در روان شناسى مطرح شده و رشته هاى جديدى نيز پيدا شده اند كه رابطه روان شناسى و دين را بررسى مى كند. اين رويكرد كاملا متفاوت با نگرش منفى اوليه روان شناسى نسبت به دين مى باشد.

اولين كارى كه حوزه علميه مى تواند انجام دهد، تحول در مبانى، هدف، روش و نگرش، ما نسبت به انسان مى باشد، اگر چنين تحولى صورت گيرد، تحول عظيمى در اين رشته پديد خواهد آمد. مثلا اگر ما انسان را لوح نانوشته اى بدانيم كه همه آنچه در طول زندگى انسانى بدان مى رسد اكتسابى است و يا اينكه انسان آن گونه موجودى است كه غربى ها مى گويند. اگر واقعاً اين را باز كنيم، باب جديدى در روان شناختى خواهد بود.

يا مثلا آثار دعا و يا قرآن بر روان آدمى و اينكه اين ها تأثير شديدى روى بدن و جسم و روان دارد. اين بحث جديدى است كه باب جديدى را در ر وان شناسى باز مى كند.

به كارگيرى روان شناسى در تبليغ ـ روان شناسى و به كارگيرى آن در فهم مشكلات روانى مردم بهره گيرى از آموزه هاى روان شناسى براى حل مشكلات روحى و روان مردم ـ حل وسواس فكرى مردم توسط روحانيون مبلغ ـ به كارگيرى روان شناسى در اثبات عقايد مردم و حتى حقانيت مكتب تشيع ـ مشاوره به طلاب و حوزويان ـ روان شناسى و برنامه ريزى كلان فرهنگى نظام اسلامى ـ تدوين كتب درسى بر اساس يافته هاى روان شناسى در حوزه هاى علميه و كاهش دوره هاى تحصيلى از جمله زمينه ها و بسترهاى مناسب و نيازهاى متقابل علم روان شناسى و حوزه هاى علميه است.

2. آثارروانى اجتماعى روزه: آقاى على رضا شيخ شعاعى

مطالب اين نوشتار در دو بخش مجزا تنظيم شده است:

1. آثار و فوايد روانى روزه; 2. آثار اجتماعى روزه دارى.

در بخش اول، نويسنده پس از نقل رواياتى كه به تأثير روزه در سلامت روانى انسان اشاره دارد، مختصراً به معرفى سه عامل عمده ناراحتى هاى روانى (اضطراب، وسواس، و افسردگى) و سپس به بيان چگونگى تأثير روزه در درمان يا پيشگيرى از آن ها پرداخت.

در بخش دوم، پس از ملاحظه احاديث و رواياتى كه به آثار اجتماعى روزه اشاره دارد، به بحث تأثيرات روزه در سلامت جامعهوبهبود روابط اجتماعى در ذيل چهار عنوان پرداخته است:

1. روزه، ايمان مذهبى، و پويايى جامعه; 2. روزه، صبر، و بهبود روابط اجتماعى; 3. روزه، پديده همنوايى، و هنجارسازى مذهبى; 4. روزه، رفتارهاى حمايتى، و سلامت جامعه.

3. اهميت پرداختن به روان شناسى در حوزه: حجة الاسلام محمدرضا حاتمى

محقق فوق درصدد بود كه با فهرست نمودن مباحثى موضوع بالا را به اجمال و مختصر مورد اشاره قرار دهد. بدين جهت ابتدا با اشاره به همه جانبه بودن دين مبين اسلام و تأكيد و ترغيب آن به علومى كه به نوعى در سرنوشت فرد و جامعه نقش دارند، متذكر اين نكته شد كه دانشمندان مسلمان نيز خويش را ملزم به تدوين علوم مختلف در مقام نظر كرده اند و آثار گران بهايى را به جهان عرضه نموده اند.

پس از اين بحث، به جهان بينى علمى حاكم بر دانشگاه هاى مغرب زمين، كه به جنبه كاربردهاى علوم و تجربى بودن تأكيد داشتند، و سپس با بيان اينكه جهان بينى مذكور ناقص مى باشد، به بررسى جايگاه روان شناسى در دنياى معاصر و نقل ديدگاه هاى مختلف در مورد روان شناسى اشاره مى كردند و سرانجام ديدگاهى كه بيشتر منطبق با واقع است را معرفى نمودند.

اين مقاله در ادامه به رابطه علوم حوزوى با روان شناسى پرداخت و به اين نكته تأكيد داشت كه اين دو مى توانند با يكديگر رابطه و تعامل خوبى داشته باشند و سرانجام مقاله با بحثى تحت عنوان پيشنهاد عملى به روان شناسان حوزوى پايان يافت.

4. مناسبات دين و روان شناسى: سخنرانى حجة الاسلام آقاى دكتر مسعود آذربايجانى

ايشان عنوان بحث خود را در خصوص كاربرد روان شناسى در دين در دو محور: 1) تحليل روان شناختى مفاهيم و آموزه هاى دينى; 2) كاربرد دين در نهادهاى دينى مطرح نمودند و به تفصيل پيرامون اين موضوع سخنانى ايراد كردند.

5. برگزارى نشست علمى:

در پايان اين نشست علمى، ميزگردى با حضور آقايان حجج اسلام استاد غروى، صفورايى، آذربايجانى و دكتر غبارى بُناب برگزار گرديد. موضوع اين ميزگرد با محوريت كاربردهاى روان شناسى در حوزه هاى علميه با محورهاى كاربرد روان شناسى در اصلاح رفتارهاى فردى و

اجتماعى و نيز كاربرد روان شناسى در خانواده مطرح گرديد.