بالاترين خدمت دولت اسلامي

سرمقاله

بالاترين خدمت دولت اسلامي

همه آدميان و دولت ها دوست دارند در اين عالَم خدمتي انجام دهند و كاري داشته باشند. به عبارت ديگر، همه از بيكاري و تنبلي و مهمل بودن بيزار و متنفرند. حال اگر از شما سؤال شود كه «بالاترين خدمت در روي كره زمين چيست؟» چه مي گوييد؟ هيچ انديشه كرده ايد كه بالاترين خدمت به بشر چيست؟ آيا اختراع برق، هواپيما، كشتي و... بهترين و بالاترين خدمت نيست؟ دولت ها و حكومت ها همه مدعي خدمت به مردم هستند. مهم ترين خدمتِ دولت ها به مردم كدام است؟

اگر معلوم گردد كه بالاترين و ارجمندترين خدمات چيست، تكليفِ دانش ها و علوم نيز از اين حيث روشن مي شود! يعني معلوم مي گردد كه بالاترين علوم و ارزشمندترين دانش ها كدام است.

براي تبيين اين بحث اشاره مي كنيم كه موجودات مقول به تشكيك و ذومراتب اند: جمادات، نباتات و حيوانات سه دسته كلي از موجوداتِ اين عالم از مراتب نازله تا مراتب عاليه هستند و انسان در ميان حيوانات، بالاترين مرتبه را دارد. اگر انساني تمام عمر خويش را در خدمت جمادات باشد، البته انساني خدمتگزار است، اما آيا در مقايسه با انساني كه تمام زندگي خويش را در خدمت نباتات بوده، ارزشي برابر دارد؟ همين طور اگر فردي تمام اوقات مفيد عمر خود را در خدمت نباتات سپري كند، آيا در مقايسه با انساني كه تمام عمر مفيد خود را در خدمت حيوانات گذرانده است، ارج و ارزشي مساوي دارد؟ شما همين مقايسه را انجام دهيد ميان دو انساني كه يكي تماماً در خدمت حيوانات (غير انسان) است و ديگري در حال خدمت به انسانِ اشرفِ حيوانات! البته روشن است كه در اين مقايسات، ارزشِ خدمت و ارجِ عمل بر اساس نيّت و غرض نهايي فاعل معلوم مي گردد. يعني ظاهرِ عمل و فعل ملاك ارزش گذاري نيست و آنچه تعيين كننده ارزش كار و خدمت است، نيّت و باطن عمل است.

اينك به سراغ انسان مي آييم و سؤال مي كنيم: آيا خدمت به جسمِ انسان ارزشمندتر است يا خدمت به روح انسان؟ آيا در اين زمينه هيچ درنگ و تأمّل نموده ايد؟! جسم همان بُعد جمادي، نباتي و حيواني آدمي است. و اما روح در واقع بُعد ملكوتي و مميّز انسان از ساير موجودات مادون است. اگر فردي تمام همّ و غم خويش را مصروف جسم و تنِ خود و ديگران كند، البته خدمتگزار انسان هاست، اما او فقط به بُعد مادي و كالبد جسماني انسان خدمت كرده است. و اما اگر فردي تمام تلاش و خدمت خود را مصروف روح و نفسِ ناطقه آدميان كند، خدمتگزارِ جنبه روحي و معنوي انسان ها خواهد بود. حال سؤال اين است كه مقوّمِ اصلي شخصيت انسان ـ از آن حيث كه انسان است ـ كدام بُعد است؟ جسم يا روح؟

به راستي اگر در مقام ارزش دادن به آدميان باشيم، اصلْ روح است يا جسم؟ روشن است كه جسم در خدمت روح است، پس روحِ آدمي مخدوم است و جسم، خادم! ما اگر تماماً در خدمتِ جسم و تن باشيم و توجهي به روح و معنويت و باطن نداشته باشيم، در خدمت خادميم و نه در خدمت مخدوم! به تعبير برخي از اهل فن، جسم مركَبْ است و روح، راكب! حال آيا خدمتِ به مَركبْ ارزشمندتر است يا خدمت به راكب؟!

دولت اسلامي هم اينك در روزهاي آغازين كار خود، بايد به اين نكته مهم توجه داشته باشد كه جهت گيري اصلي تلاش هاي دولت مي بايست به سمتوسويي باشد كه بالمآل روح انسان ها به نشاط و فرح و آرامش حقيقي برسد و الاّ فراهم كردن امكانات فراوان مادي و توسعه صرفاً اقتصادي نمي تواند روحيات مردم را بسازد و آنان را به طمأنينه و آرامش حقيقي برساند، چرا كه به فرموده خداوند حكيم: (أَلاَ بِذِكْرِاللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ.)(رعد: 28)

بالاترين خدمتِ دولت و دولتمردان خدمتگزار اين است كه در خدمت روح جامعه باشند و تمامي تلاش هاي خود در جهت جسم و بدن جامعه را ـ كه البته بايستي داشته باشند ـ در جهت تأمين نشاط و روحيه و اطمينانِ حقيقي دل ها ساماندهي و تنظيم كنند و تقويت ايمان و معنويت راستين را سرلوحه كار و خدمت خود قرار دهند. توسعه فنّي، كشاورزي و اقتصادي همه بجا و نيكو و ارزشمند است، اما همه اين ها وقتي مصداق خدمت به انسان ـ از آن حيث كه انسان است ـ مي شوند كه براي آدمي حيات طيّبه بسازند و روح او را به آرامش برسانند و از دغدغه ها و اضطراب هاي رواني او بكاهند و بيماري هاي عصبي وي را كاهش دهند. مگر در كشورهاي غربي سطح تكنولوژي و توسعه اقتصادي بالا نيست اما آيا آن ها به آرامش رسيده اند؟! همان گونه كه در آن بلاد، نرخ رشد و توسعه مادي بالاست، ميزان مصرف داروهاي اعصاب هم بالاتر از همه دنياست! آيا بالاترين خدمت به مردم همين است؟

بالاترين دانش ها و ارزشمندترين علوم نيز آن ها هستند كه در خدمت مستقيم روح و روان آدميان باشند و نفس را به كمال برسانند. انبيا و اولياي الهي همين علوم و دانش ها و معرفت ها را به ارمغان آورده اند. از اين رو، بسطِ معنويت، دين و عقايد مذهبي و باورهاي ايماني در جامعه بالاترين خدمت و ارزشمندترين تعليم و آموزش است. امروزه همه روان كاوان و صاحب نظران در تعليم و تربيت بر اين باورند كه بشر بهترين آرامش ها را بايستي در پرتو دين و اعتقادات مذهبي به دست آورد. بنابراين، تبيين و ترويج اعتقادات ديني اصيل و صحيح و استوار در جامعه، مصداق برترين خدمت به انسان هاست و اين، مهم ترين و ارجمندترين وظيفه و مسئوليت دولت اسلامي است. والسلام

به جاي سردبير