سخن آغازين

سخن آغازين

فرايند زندگى هر فردى، همانند رودخانه‏اى است كه از مبدأ تا مقصد، از كنار سرزمين‏هاى گوناگون مى‏گذرد وسرانجام به دريا مى‏پيوندد. اما رودخانه‏ها در زمان پيوستن به دريا هر يك ويژگى‏هايى خاص خود دارند: بعضى بسيار زلال و مصفّايند و بعضى ديگر گل‏آلود و تيره. همه اين پيشامدها به عملكرد و تلاش افراد و استفاده مطلوب آنان از فرصت‏هاى زندگى بستگى دارد.

     يكى از عوامل مهم و اساسى در تعيين سرنوشت نهايى انسان، برخوردارى از خانواده خوب و تربيت شده است؛ زيرا خانواده، نهادى مقدس، سازمانى حركت‏آفرين، ساحل آرامش و سكون، بستر تربيت و رشد، جايگاه پيشرفت مادى و معنوى و تجلى‏گاه شكوفايى و بالندگى است. به گونه‏اى كه اگر ضرورى باشد تا انسان براى نيل به كمال و بهروزى از يك نردبان چند پله‏اى صعود كند و بالا برود، به طور حتم و يقين اولين پله اين نردبان ترقى و رشد، تشكيل خانواده است. به دليل تأثير شگرف خانواده سالم در شكوفايى و رشد افراد، بيشتر انديشمندان و بزرگان علوم انسانى و اجتماعى درباره خانواده، توصيه‏ها و دستوراتى بيان نموده‏اند.

     در نگاه تعاليم سازنده اسلام، خانواده كانونى مبارك و مورد رضايت حق تعالى تلقّى شده و مورد تمجيد و مدح بارى‏تعالى قرار گرفته است. پيامبر گرامى صلى‏الله‏عليه‏و‏آله مى‏فرمايند: «در اسلام هيچ بنيانى پيش خداوند محبوب‏تر و ارزشمندتر از بنيان (تشكيل خانواده و بنيان) ازدواج نيست.»1 اين‏همه تقدير و تمجيد از بنيان خانواده به دليل آن است كه خانواده نقطه شروع يك واحد اجتماعى ستوده است. در كانون خانواده جوانان برومندى تربيت مى‏شوند. معنويت ايجاد مى‏گردد و شادى و نشاط در ان موج مى‏زند. شادى و نشاطى كه از عنصرهاى مفيد و باارزش براى زندگى است. به گونه‏اى كه در آموزه‏هاى روان‏شناختى و دينى مورد توجه ويژه قرار گرفته و به آن عنايت خاصى شده است. برخوردارى از چهره شاد و بشاش و اميدوارانه از ويژگى‏هاى مؤمنان شمرده شده است. در پرتو شادى و نشاط، زندگى دنيايى، طراوت و پويايى ويژه‏اى پيدا مى‏كند، روح اميد و پيشرفت در انسان دميده مى‏شود. وجود شادى و نشاط در تمام عرصه‏هاى زندگى و تعاملات لازم و ضرورى است. ولى اين مهم در ارتباط همسران با يكديگر و روابط خانوادگى اهميتى مضاعف پيدا مى‏كند.

     خانواده همچنين بهترين و كامل‏ترين شرايط و موقعيت براى رشد و شكوفايى استعدادهاى بالقوه اعضاى خانواده و كارآمدترين بستر براى پيشرفت و موفقيت اعضاى خانواده مى‏باشد. زن و شوهر (همسران) به عنوان اركان اصلى و اوليه تشكيل خانواده، نقش اساسى و تعيين‏كننده‏اى در پويايى، استحكام، امنيت، سازماندهى، آرامش روانى و رشد ابعاد مختلف شخصيتى اعضاى خانواده دارند.

     در نظام خانواده همانند ديگر نظام‏هاى انسانى و اجتماعى داراى يك سازمان است. در هر سازمان هر فردى براى خود جايگاه ويژه‏اى دارد كه نشانه قدرت و تأثير او بر ديگران است. در جوامع انسانى سازمانى كه همه افراد در آن در يك رتبه باشند و نقش واحدى داشته باشند، ديده نمى‏شود. در نظام خانواده نيز هر فردى نقش ويژه‏اى دارد و از او توقعات و انتظارات خاصى وجود دارد. همچنين جايگاه و سلسله مراتب افراد در آن خانواده مشخص است. اگر چنانچه هركسى نقش‏هاى مربوطه را به خوبى انجام دهد، آن خانواده، موفقت و بالندگى مضاعفى خواهد داشت.

دبير گروه روان‏شناسى


  • پى نوشت ها

    1ـ محمّدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج 100، ص 222.