روابط و مناسبات امت اسلامى در برخورد با ساير ملل و اديان با تكيه بر سيره پيامبر اكرم (ص)

ضمیمهاندازه
7_OP.PDF269.98 کیلو بایت

سال بيست و دوم ـ شماره 185 ـ ارديبهشت 1392، 85ـ97

غفار شاهدى*

چكيده

اين نوشتار درصدد است تا سبك زندگى امت اسلامى در ارتباط با اديان ديگر در حوزه روابط و مناسبات را با تكيه بر سيره پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله، با هدف تبيين صحيح يكى از ابعاد سبك زندگى اسلامى و تصحيح نگرش هاى ديگران نسبت به امت اسلامى تحليل نمايد. براى نيل به اين مقصود، با استفاده از روش تاريخى و توصيفى ـ تحليلى، اصول كلى حاكم بر روابط مسلمانان با غيرمسلمانان از ديدگاه قرآن، برخورد پيامبر با اهل كتاب ذمّى به ويژه يهوديان، سيره پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نسبت به اهل كتاب معاهد و مهادن با توجه به پيمان ها و نامه هاى پيامبر و سرانجام، برخورد ايشان با اهل كتاب محارب مورد مطالعه و بررسى قرار گيرد و اثبات گردد كه سيره پيامبر صلى الله عليه و آله و به تبع آن، مسلمانان با تمام پيروان اديان ديگر مسالمت آميز بوده و تنها در صورت تعرض خصمانه آنان، با عكس العمل دفاعى و قاطعانه پيامبر و مسلمانان مواجه مى شد.

 

كليدواژه ها: سبك زندگى، سيره، امت اسلامى، ملل، اديان، مسالمت آميز.


* استاديار دانشگاه آزاد اسلامى واحد تنكابن.                                                              Shahehs11@yahoo.com

دريافت: 15/6/91               پذيرش: 29/1/92


 

مقدّمه

تنظيم روابط امت اسلامى با اديان و ملل ديگر و نوع تعامل با آنان در فرهنگ اسلامى همواره مورد توجه بوده است و اين پرسش را به ذهن متبادر مى كند كه سبك زندگى امت اسلامى با اديان و ملل ديگر چگونه بايد باشد؟ ازاين رو، مسئله تحقيق حاضر اين است كه سبك زندگى امت اسلامى در ارتباط با اديان ديگر در حوزه روابط و مناسبات با تكيه بر سيره پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله چگونه است؟

     درباره سبك زندگى و سيره امت اسلامى با پيروان اديان ديگر، بايد بين دو حوزه پژوهش و بررسى آيين و اديان آسمانى، و حوزه حقوق و روابط و مناسبات تفكيك قايل شد.

     در حوزه اول بايد تحقيق و بررسى كامل صورت گيرد تا بدون مسامحه و سهل انگارى حق مشخص شود. اما در حوزه دوم كه حوزه حقوق و قوانين مدنى اديان آسمانى و حوزه روابط و مناسبات با غيرمسلمانان است، بايد با رعايت قانون و حقوق پيروان اديان با آنان رفتار نيكو داشت و با مسامحه و سهل گيرى برخورد نمود.

     در تحقيق حاضر، سيره امت اسلامى با پيروان اديان ديگر در حوزه دوم، يعنى حوزه حقوق و روابط و مناسبات، بررسى مى شود.

     مراد از «سبك زندگى»، هر چيزى است كه متن و جوهره زندگى انسان را تشكيل مى دهد؛ يعنى همان فرهنگى كه مردم بر اساس آن زندگى مى كنند كه در امت اسلامى بر مبناى خدامحورى است؛ نظير خانواده، آداب و رسوم ازدواج، نوع لباس، تفريحات، الگوى مصرف، كسب و كار و رفتارهاى فردى و اجتماعى و هرچه كه در اثر نگاه افراد به زندگى و تعريفشان از اهداف خود به وجود مى آيد.

     مراد از «سيره» در اين تحقيق، نوع رفتار عملى با پيروان  اديان ديگر است و منظور از «اديان ديگر»، اهل كتاب مى باشند؛ يعنى كسانى كه به دين اسلام معتقد نيستند و ـ به اصطلاح ـ كافرند، اما به يكى از اديان توحيدى مانند يهوديت، مسيحيت و يا زرتشت اعتقاد دارند.

     اهميت و ضرورت مسئله زمانى روشن مى شود كه توجه داشته باشيم در جنگ نرم، يكى از راهبردهاى اصلى دشمن، تغيير سبك زندگى مسلمانان است كه متأسفانه بر اثر غفلت ها، موفقيت هايى نيز داشته است. به نظر مى رسد براى جلوگيرى از صدمات بيشتر، و ترميم كاستى ها، نياز به يك كار جهادى و انقلابى همه جانبه است.

     در همين زمينه، در آستانه دهه پيشرفت و عدالت و در آغاز ورود به مرحله چهارم از مراحل پنج گانه انقلاب اسلامى (نظام اسلامى، دولت اسلامى، جامعه اسلامى و تمدن نوين اسلامى)، رهبر فرزانه انقلاب، بحث تئوريك، انتقادى و دقيقى را با عنوان «سبك زندگى» مطرح نمودند. ايشان در جمع دانشجويان و جوانان خراسان شمالى در سال 1391 تمدن سازى نوين اسلامى را داراى دو بخش «ابزارى» و «حقيقى و اساسى» دانسته و يادآور شدند: بخش ابزارى يا سخت افزارى اين تمدن، موضوعاتى است كه در فضاى امروز، به عنوان نمودهاى پيشرفت مطرح مى شود؛ از قبيل علم، اختراع، اقتصاد، سياست، اعتبار بين المللى و نظاير آن، كه در اين زمينه البته پيشرفت هاى خوبى داشته ايم؛ اما بايد توجه كرد كه اين پيشرفت ها، وسايل و ابزارى است براى دستيابى به بخش حقيقى و نرم افزارى تمدن اسلامى؛ يعنى سبك و شيوه زندگى.

     ورود ايشان به مسئله سبك زندگى، و دعوت ايشان از نخبگان و صاحبان فكر و انديشه براى پرداختن به اين مفهوم مهم و آسيب شناسى وضع موجود سبك زندگى در ايران و چاره جويى در اين زمينه، بيانگر اهميت و ضرورت آن است.

     البته تبيين همه ابعاد سبك زندگى و تعيين راه هاى اصلاح آن، كار ساده اى نيست و نياز به بررسى هاى كارشناسانه نخبگان دانشگاه، حوزه و ساير دستگاه هاى مربوطه دارد. اين مهم، با مراجعه به سنت اسلامى كه از آبشخور