نخستين سخن


نخستين سخن

1. چرايى نياز بشر به دين، مقوله اى است كه متفكران و انديشمندان اسلامى بدان پرداخته اند و ديدگاه هاى جذابى را نيز در اين عرصه ارائه نموده اند. استاد شهيد مرتضى مطهّرى كه در آستانه سالروز شهادت پرمعناى وى هستيم، از اين قاعده مستثنا نبوده و با بيان شيواى خود فصلى را در اين مبحث گشوده كه شايسته است در فرصتى خاص بدان پرداخته شود.

2. دين و اخلاق در تعبيرى مسامحه آميز، دو يار ديرين در عرصه فرهنگ و تمدّن بشرى هستند كه هميشه با يكديگر دست در دست، انسان را به سوى سرمنزل مقصود رهنما بوده اند. اگرچه به نظر ما در نگرشى دقيق تر، اخلاق و آموزه هاى اخلاقى ذيل دين به جايگاه اصلى خود مى رسند، ولى با اين حال دقت در اين مهم كه دين چه نقشى در رفتار اخلاقى انسان برجاى مى گذارد، توجه خاصى را مى طلبد و با روشن تر شدن اين مسئله، هم شأن دين آشكارتر مى گردد و هم اخلاق.

3. زبان دين، در قالب هاى مختلفى انسان را به تأمّل و دقت مى خواند. زبان در قالب فلسفى و تفكر فلسفى ملّاصدرا و نيز در عرفان مسيحى از اين مقوله مستثنا نبوده و بحث و بررسى بر محور اين موضوع ما را در رسيدن به مبنايى دقيق تر در اين عرصه يارى مى رساند.

4. از زمانى كه كليساها قدرت را در مسيحيت به طور كامل در دست گرفتند، براى توجيه احكام صادره از سوى اين نهاد، ابزارى به نام معصوميت و خطاناپذيرى رواج يافت و اين نكته در مسيحيت كاتوليك از اهميت بيشترى برخوردار گرديد. امروزه زمزمه هايى در نفى اين معصوميت از كليسا و پاپ به گوش مى رسد كه شايسته است اصل آموزه و پيشينه آن در بسترى علمى مورد مداقّه قرار گيرد تا محققان اين عرصه با بصيرت بيشترى راجع به آن به داورى بنشينند.

5. آيا رويكرد وحدت وجودى اى كه در اديان شرقى، به ويژه هندوئيسم مشاهده مى گردد، با وحدت وجودى كه در ميان عارفان و اهل تصوف رواج دارد از معنايى مشابه برخوردار است؟ براى يافتن پاسخ، نخست لازم است تصويرى مناسب از نگاه اديان شرقى به اين موضوع ارائه دهيم و در ادامه با بررسى اى تطبيقى تشابهات و تفاوت هاى ميان آنها را به ارزيابى بنشينيم و در نهايت، در يك جمع بندى منصفانه پاسخى براى سؤال خود بيابيم.

6. تحليل معجزات و اينكه آيا با قوانين طبيعى سازگارند يا خير، يكى از مباحث جدّى در فلسفه دين و كلام محسوب مى گردد. در اين زمينه، نگاه هاى مختلفى و ديدگاه هاى متفاوتى عرضه شده است كه برخى از آنها قابل تأمّل و بررسى مى باشند.

7. شرك آميز بودن توسّل به اولياى خدا، يكى از شبهاتى است كه به ناحق توسط فرقه وهابى بر عليه شيعه اماميه وارد شده است. اما آيا واقعاً اين توسّل، آن گونه كه پيروان اين فرقه مدعى هستند، با توحيد ناسازگار است و انسان را به وادى شرك مى برد؟ شيعه با چه تفسيرى به توسّل نظر مى كند و آن را در چه مقوله اى مى بيند كه ميان توسل و توحيد ناسازگارى به وجود نمى آيد؟

مجله معرفت در شماره پيش رو مسائل و مباحث فوق را از جنبه هاى گوناگون مورد تجزيه و تحليل قرار مى دهد.

دبير گروه دين شناسى