تأثير موقعيت اجتماعى بزهكار بر مجازات در آموزه هاى كيفرى اسلام

  • warning: Missing argument 1 for t(), called in D:\WebSites\nashriyat.ir\themes\tem-nashriyat\upload_attachments.tpl.php on line 15 and defined in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\common.inc on line 936.
  • warning: htmlspecialchars() expects parameter 1 to be string, array given in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\bootstrap.inc on line 862.

سال بيست و ششم ـ شماره 233 (ويژه حقوق)

محمد رضايى / كارشناس ارشد حقوق جزا و جرم شناسى مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس سره rezhadi@gmail.com

محمدرضا رهبرپور / استاديار گروه حقوق و جزا و جرم شناسى دانشگاه علامه طباطبائى   rahbarpour@atu.ac.ir

دريافت: 19/3/95               پذيرش: 14/10/95

 

چكيده

پژوهش حاضر كوشيده است تا اثرگذارى موقعيت اجتماعى را ـ به عنوان جايگاه افراد در گروه و اجتماع ـ بر مجازات بررسى كند. «موقعيت اجتماعى» از مفاهيم نسبى بوده و تعيين مصداق آن بر عهده عرف است. برابرى در برابر قانون و اجراى مجازات به صورت يكسان، يكى از زيرمجموعه هاى اصل مساوات است كه بر آن تأكيد فراوان شده است. پيش از ظهور دين مقدس اسلام، دادگاه ها به تبع طبقات اجتماعى، داراى سلسله مراتب بود و موقعيت اجتماعى افراد در تعين نوع و ميزان مجازات تأثير زيادى داشت. در اين نوشتار، تأثير موقعيت اجتماعى مجرمان بر مجازات در آموزه هاى كيفرى اسلام با رويكرد توصيفى و تحليلى بررسى مى شود. بر اساس يافته هاى اين تحقيق، تأثير موقعيت اجتماعى مجرمان بر حدود، قصاص و تعزيرات گرچه از لابه لاى كتب فقهى قابل استنباط است، اما پذيرش تأثير آن بر تعزيرات آسان تر از تأثير آن در حدود، قصاص است. رعايت مصالح و منافع اجتماع، قاعده «اهم و مهم»، و مانند آن موجب مى شود گاهى از فوريت اجراى حدود صرف نظر شود و تا زمان مناسب، به تأخير بيفتد. سيره معصومان عليهم السلامنشان مى دهد كه ايشان گاهى افرادى را كه از جايگاه والايى برخوردار بودند مورد عفو قرار داده و يا تعزير شديدترى نسبت به آنها اعمال مى كردند.

 

كليدواژه ها: موقعيت اجتماعى، اصل مساوات، بزهكار و آموزه هاى كيفرى اسلام