قلمرو هستي‌شناسانة مسئوليت عامل اخلاقي

  • warning: Missing argument 1 for t(), called in D:\WebSites\nashriyat.ir\themes\tem-nashriyat\upload_attachments.tpl.php on line 15 and defined in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\common.inc on line 936.
  • warning: htmlspecialchars() expects parameter 1 to be string, array given in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\bootstrap.inc on line 862.

سال بيست و ششم ـ شماره 239 (ويژة اخلاق)

جواد دانش / استاديار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي                                                                       j.danesh@isca.ac.ir

دريافت: 11/8/95                                   پذيرش: 23/4/96

 

چکيده

گذشته از شرايط مسئوليت اخلاقي و پرسش هنجاري معطوف به نسبت اين سنخ از مسئوليت با تعين و ضرورت سابق علّي و يا علم پيشين و خطاناپذير الهي، که از جذاب‌ترين و پرچالش‌ترين مباحث فلسفة اخلاق در سده‌هاي اخير بوده است، قلمرو چنين مسئوليتي و اساس بنيادين آن نيز خود از مسائل مهم اين حوزه به‌شمار مي‌آيد. اين نوشتار به روش تحليلي ـ توصيفي درصدد بررسي دامنة مسئوليت عامل اخلاقي در نگرش اسلامي با اتکا به تحليل آموزه‌هاي ديني است و مطابق آن، مسئوليت اخلاقي انسان بر مبناي عبوديت و بندگي انسان سامان يافته و قلمرو موسّع آن، چنان در جهان هستي گسترش مي­يابد که از يک‌سو، ناظر به تکاليف و وظايف عامل اخلاقي در برابر حضرت حق و اوامر و نواهي وي است، و از ديگر سو، بيانگر مسئوليت شخص در برابر خود و کوچک‌ترين و پنهان‌ترين نيات، گمان‌ها، پندارها و باورها، عواطف و هيجانات، کنش‌هاي برآمده از عواطف يا باورهاي خود و در نهايت، معطوف به ديگر موجودات امکاني پيرامون فرد است.

 

کليدواژه‌ها: مسئوليت اخلاقي، عبوديت، هيجانات، نيات.