سخن آغازين

  • warning: file_get_contents(): http:// wrapper is disabled in the server configuration by allow_url_fopen=0 in D:\Websites\nashriyat\themes\tem-nashriyat\node.tpl.php on line 9.
  • warning: file_get_contents(http://eshop.iki.ac.ir/modules/NashriyatPages/getbutton.php?nr_link=http://marifat.nashriyat.ir/node/523): failed to open stream: no suitable wrapper could be found in D:\Websites\nashriyat\themes\tem-nashriyat\node.tpl.php on line 9.

سخن آغازين

سخن آغازين

نگاه تاريخى و نقش آن در نوآورى و شكوفايى

سال جارى به ابتكار مقام معظّم رهبرى سال نوآورى و شكوفايى ناميده شد. اين نام‏گذارى در حقيقت برگرفته از متن تعاليم دين اسلام است كه انسان آرمانى در آن، انسانى پويا، متحرك، پرنشاط و داراى انديشه جوّال و فعال است. در اين مكتب، اگر دو روز يك انسان يكسان بگذرد و حركتى نو در آن ديده نشود، انسان مغبون معرفى شده است. تمامى پيشرفت‏هاى علمى مادى و معنوى مرهون حركت‏هاى نوآورانه است.

قرآن كريم هيچ‏گاه پيشرفت‏هاى تمدنىِ حاصل ابتكار و نبوغ انسان‏ها را مورد مذمّت قرار نداده است، حتى آن‏گاه كه از پيشرفت‏هاى مادى انسان‏هاى گرفتار شده به عذاب و غضب الهى سخن به ميان مى‏آورد، خوى‏هاى جاهلانه را مذمّت مى‏كند و نه آن پيشرفت‏ها را. در توصيف شهر قوم عاد آن را «ذَاتِ الْعِمَادِ الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُهَا فِي الْبِلَادِ» (غاشيه: 7و8) و در توصيف ثمود آنان را به عنوان (جَابُوا الصَّخْرَ بِالْوَادِ»(فجر: 9) معرفى مى‏كند، و نوعى شگفتى از همت‏هاى اين اقوام در اين پيشرفت‏هاى مادى در سياق اين آيات به چشم مى‏خورد؛ اما اكثار آنان در فساد را موجب ابتلا به عذاب الهى برمى‏شمارد.

پيامبر اكرم صلى‏الله‏عليه‏و‏آله نيز از پيشنهادهاى نوآورانه اصحاب استقبال و آنان را تشويق مى‏كرد. پيشنهاد مسلمانان براى حفر خندق در جريان جنگ احزاب به گونه‏اى نوآورى در جنگ‏هاى جزيره‏العرب بود و پيامبر اكرم صلى‏الله‏عليه‏و‏آله از آن استقبال و آن را عملى كرد. نوآورى در عرصه فعاليت‏هاى فرهنگى نيز مورد اهتمام و تشويق حضرات معصومين عليهم‏السلام بود؛ بدين لحاظ، هشام‏بن حكم، پس از مناظره‏اش با عمروبن عبيد و شيوه جالبى كه در تبيين جايگاه امام در نظام هستى به كار برد، مورد تحسين و تشويق امام صادق عليه‏السلام قرار گرفت.

نمونه‏هاى ياد شده حاكى از آن است كه همواره بايد به سوى كشف عرصه‏هاى نو و ناكاويده حركت كرد و راه‏هاى مؤثرتر و نزديك‏تر براى نيل به مقاصد مادى و معنوى را پوييد. از اين‏رو، تأكيد بر نوآورى و شكوفايى، تأكيدى بسيار بجا و قابل عنايت است كه نقش فراوانى در تسريع پيشرفت‏ها در عرصه‏هاى گوناگون مادى و معنوى دارد.

نكته قابل توجه آنكه، براى نيل به نوآورى و شكوفايى نمى‏توان همواره تكيه بر تجربيات و تلاش‏هاى فردى داشت. انسان هر قدر هم توانمند باشد، در عين حال از مقدورات محدودى بهره‏مند خواهد بود؛ بدين ترتيب، بهره‏گيرى از تجربيات و معلومات و مقدورات ديگران نيز مى‏تواند عرصه‏هاى نو را براى انسان كشف كند.

تاريخ را به عنوان چراغ راه آينده معرفى كرده‏اند. اميرالمؤمنين عليه‏السلام در توصيه خود به امام حسن مجتبى عليه‏السلام، بهره‏مندى از سرنوشت گذشتگان را معادل اندوختن تجربه حاصل از زيستن با آنان معرفى مى‏نمايد. اين بدان دليل است كه آسيب‏ها و نقاط ضعف يا نقاط قوت گذشتگان از خلال تأمّل و دقت و تيزنگرى در سرگذشت و فراز و نشيب حيات آنان به دست مى‏آيد و چه بسا از اين مسير، راه‏هاى نارفته و ناگشوده براى فرد منكشف شود.

با توجه به آنچه گذشت، يكى از بهترين توصيه‏هايى كه براى عملى شدن جريان نوآورى و شكوفايى مى‏توان داشت اين است كه همواره در عرصه فعاليت‏هاى فردى و جمعى، مادى و معنوى بايد آنچه پيش از اين بر بشريت رفته توجه جدى و دقيق و عميق داشت.

دبير گروه تاريخ