سخن آغازين

سخن آغازين

سخن آغازين

بحران‏هاي اقتصادي، اجتماعي غرب و شكست حباب حاكميت پول

رهبر فرزانه انقلاب اسلامي: «امروز حباب كاذب حاكميت پول در دنياي غرب شكسته شده و فرياد آنان به آسمان بلند شده است... مكتب ليبرال ـ دموكراسي با همه هيمنه سياسي، اقتصادي و نظامي خود، در مقابل جهانيان به زمين خورده است... مشكلات جاري دنياي غرب نشان‏دهنده وضعيت ادعاهاي اقتصادي ليبرال ـ دموكراسي غرب است.»1

ركود بي‏سابقه اقتصادي، بحران‏هاي شديد اجتماعي و فرهنگي در جوامع غربي و كاهش شديد ارزش برابري دلار در مقابل ساير ارزها از جمله يورو، نوسان‏هاي شديد بهاي نفت و افزايش بي‏سابقه قيمت آن تا 140 دلار در هر بشكه، افزايش شديد بهاي مسكن پس از سال 2000 در آمريكا، افزايش بي‏سابقه قيمت كالاهاي اساسي و ضروري و نيز افزايش بي‏سابقه تورم جهاني، گسترش ناامني، دامن زدن به جنگ و اشغال ساير كشورها توسط آمريكا و مانند آن از جمله بحران‏هاي شديد اقتصادي و اجتماعي جهاني است كه كم و بيش بسياري از جوامع جهاني را تحت تأثير خود قرار داده است.

با نگاهي گذرا به وضعيت جهاني، براي عبور از اين بحران‏ها بايد چاره‏اي انديشيد. بحران‏هاي مزبور جامعه اسلامي ما را نيز تا حدّي تحت تأثير خود قرار داده است به نظر مي‏رسد، براي عبور از اين بحران‏ها و پيش‏گيري آسيب‏ديدگي كمتر، توجه به چند نكته ضروري است:

1. توجه به ظرفيت‏هاي بومي، ملّي و فرهنگي و يافتن راه‏حل‏هاي بومي در اين زمينه؛

2. خروج از سلطه دلار در معاملات تجاري و اقتصادي و نيز خروج از اتكا به درآمد نفت و منابع نفتي و تقويت صادرات غيرنفتي؛

3. جاي‏گزيني منابع مالي مهم‏تر براي دولت به جاي نفت ـ مانند ماليات ـ و توجه به درآمدهاي حاصل از صادرات غيرنفتي و توسعه طرح‏هاي عمراني و زيربنايي، كه اهرم مهمي براي كاهش شديد كسري بودجه دولت، خنثا نمودن تورّم در جامعه و يا به حداقل رساندن آثار تورم بر زندگي مردم است.

4. توجه و تأكيد مضاعف بر توليدات داخلي، تجارت و مبادلات خارجي، صادرات و افزايش گستره فعاليت شركت‏هاي دولتي و خصوصي در اين عرصه و توجه به افزايش درآمدها و پس‏اندازهاي مردمي، به گونه‏اي كه نيازي به افزايش و يا كاهش نرخ سود بانكي براي جذب پس‏اندازهاي مردمي نباشد.

5. اجتناب از تكيه بر اقتصاد مبتني بر بازار آزاد و راه‏حل‏هاي آن و تأكيد بر نظارت و برنامه‏ريزي دولت در اين زمينه؛ چراكه به وجود آمدن حباب و تركيدن آن در اقتصاد غربِ سكولار و اقتصاد آزاد و سرمايه‏داري نشان مي‏دهد كه نظريه «نئوكلاسيك»ها، كه به مفاهيم بازار آزاد اعتقاد دارند، شكست خورده است؛ زيرا بدون دخالت دولت و بانك‏ها، نمي‏توان اقتصاد را از حالت حبابي يا ركود خارج كرد.

6. برنامه‏ريزي جامع براي نهادينه كردن فرهنگ پرداخت ماليات، به ويژه ماليات بر ارزش افزوده كالاها و خدمات و نيز نهادينه كردن پرداخت وجوهات شرعي از سوي مردم براي پر كردن شكاف طبقاتي و بي‏عدالتي اجتماعي؛

7. باور مسئولان و نخبگان تأثيرگذار سياسي به اينكه فرهنگ و اقتصاد غرب به بن‏بست رسيده و معضلات اجتماعي امروز جامعه غربي، معلول اقتصاد حبابي سكولار و فرهنگ دست‏ساز و بشري غربي است. از اين‏رو، مقابله جدّي با رواج و حاكميت انديشه‏هاي غربي، غيرديني و سكولار در همه عرصه‏ها، به ويژه در عرصه اقتصاد، فرهنگ و خانواده ضروري است.

8. تكيه بر اقتصاد اسلامي و فرهنگ ديني و راه‏حل‏هاي برگرفته از آموزه‏هاي ديني، راه‏حل‏هاي بومي، كوچك كردن دولت و واگذاري شركت‏هاي بزرگ به بخش خصوصي، تأكيد بر حمايت دولت در اين بخش، و نهادينه‏سازي فرهنگ ديني در جامعه.

آنچه ذكر شد از جمله راه‏هاي برونرفت از وضعيت بحراني جهاني است كه امروزه جامعه ما نيز دچار آن شده است.

دبير گروه جامعه‏شناسي


  • پى نوشت ها

    1ـ روزنامه كيهان، 23 مهر 1387.