Marifat, Volume 28, Issue 11, No 266, Year 2026, Pages 11-22
A Comparative Analysis of the Concept of Consistency, its Pathology and differences in Islam and Positive Psychology
Article Type:
Promotional
Writers:
Abstract:
Consistency is one of the ethical concepts in Islam and positive psychology, which is one of the 24 human abilities relating to the virtue of courage. Using a comparative analysis method, this paper seeks to study the concept of consistency, its pathology and differences, in Islam (Quran and tradition). Consistency in Islam is based on seven components including divine purpose, determination, certainty, religious obedience, continuing resistance, seriousness in practice, and patience, some of which are in common with positive psychology while the others are different. Doubt, hesitation and laziness are among the other obstacles in this process that is agreed upon by both schools.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :بررسی تطبیقی مفهوم ثباتِ قدم و آسیبشناسی آن در منابع اسلامی و روانشناسی مثبت و تبیین چرایی تفاوت آن در دو منبع
Abstract:
ثبات قدم یکی از مفاهیم اخلاقی مورد تأکید در منابع اسلامی بوده و در روان شناسی مثبت نیز به عنوان یکی از توانمندی های 24 گانه انسان در ذیل فضیلت شجاعت مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی مفهوم ثبات قدم براساس منابع اسلامی (قرآن و حدیث) و روان شناسی مثبت انجام شد. همچنین در این پژوهش، آسیب شناسی ثبات قدم در این دو منبع مورد توجه قرار گرفت. در مرحله سوم نیز این مفهوم در دو حوزه مؤلفه ها و موانع مورد تحلیل مقایسه ای قرار گرفت و چرایی تفاوت ها تبیین گردید. در پژوهش حاضر، به منظور جمع آوری مؤلفه های ثبات قدم از جملات توصیفی ـ تبیینی منابع اسلامی، از روش تحلیل محتوا استفاده شد. ساختار مفهومی ثبات قدم براساس منابع اسلامی بر هفت مؤلفة اصلی شامل هدف مداری الهی، عزم، یقین، تبعیت دینی، ایستادگی مداوم، جدیت در عمل و شکیبایی مبتنی است که در برخی از این مؤلفه ها با منابع روان شناسی مثبت مشترک بوده و در برخی دیگر تفاوت دارند. تردید و دودلی و تنبلی از جمله موانع مشترک در هر دو منبع می باشد که در کنار موانع متمایز در این پژوهش مورد بحث قرار گرفته اند.
References:
- نهجالبلاغه، 1414ق، تصحيح صبحی صالح، قم، هجرت.
- مصباحالشريعه (منسوب به امام صادق(ع))، 1400ق، بیروت، اعلمى.
- پوررستمی، حامد و معصومه شفیعیپور مرجی، 1392، «بررسی شاخصهها و کارکردهای استقامت گفتاری با تکیه بر آموزههای علوی»، پژوهشنامه اخلاق، سال ششم، ش 22، ص 119.
- جوادی آملی، عبدالله، 1393، تسنیم؛ تفسیر قران کریم، قم، اسراء.
- راغب اصفهانى، حسينبن محمد، 1412ق، مفردات الفاظ القرآن، بیروت، دارالقلم.
- رجبی، محمود، 1395، انسانشناسی، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
- رهنمایی، سیداحمد، 1383، درآمدی بر مبانی ارزشها، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
- سبحانى تبريزى، جعفر، 1377، سيماى انسان كامل در قرآن، قم، دفتر تبليغات اسلامى.
- سلیگمن، مارتین ای. پی، 1389، شادمانی درونی روانشناسی مثبتگرا در خدمت خشنودی پایدار، ترجمة مصطفی تبریزی، تهران، دانژه.
- صدر، رضا، 1377، استقامت، قم، دفتر تبليغات اسلامى.
- صفری، حجتالله، 1397، ثباتِ قدم در منابع اسلامی و ساخت پرسشنامه آن، پایاننامه كارشناسي ارشد، رشتة روانشناسي، قم، مؤسسة آموزشی پژوهشی امام خمینی.
- طباطبائي، سيدمحمدحسين، 1374، تفسير الميزان، ترجمة سیدمحمدباقر موسوى همداني، قم، جامعة مدرسين.
- ـــــ ، 1390ق، الميزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسه الأعلمي للمطبوعات.
- طوسى، محمدبن حسن، بيتا، التبيان في تفسير القرآن، بیروت، دار احياء التراث العربي.
- عبدالهی، ابوطالب، 1388، «نگرشی بر استقامت پیامبر در قرآن»، بینات، ش 58، ص 65ـ85.
- کلینی، محمدبن یعقوب، 1407ق، الكافي، قم، دارالحدیث.
- مجلسی، محمدباقر، 1403ق، بحارالأنوار، بیروت، دار احياء التراث العربي.
- محمدی ریشهری، محمد، 1385، میزانالحکمه، قم، دارالحدیث.
- مصباح، مجتبی، 1382، بنیاد اخلاق (روشی نو در آموزش فلسفه اخلاق)، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
- مصباح، محمدتقي، 1387، اخلاق در قرآن (معارف قرآن 7)، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
- مصطفوی، حسن، 1368، التحقيق في كلمات القرآن الكريم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
- مطهری، مرتضی، 1389، مجموعه آثار، تهرانع صدرا، ج 22.
- مظاهرى، حسين، 1383، كاوشى نو در اخلاق اسلامى و شئون حكمت عملى، تهران، ذکر.
- مکارم شیرازی، ناصر و همكاران، 1371، تفسير نمونه، تهران، دار الكتب الاسلاميه.
- ـــــ ، 1385، اخلاق در قرآن، قم، مدرسة الامام عليبن ابيطالب(ع).
- مگیار ـ موئی، جینا ال، 1391، فنون روانشناسی مثبتگرا: راهنمای درمانگران، ترجمة فرید براتی سده، تهران، رشد.
- موسوى لارى، مجتبى، 1378، رسالت اخلاق در تكامل انسان، چ چهارم، قم، دفتر تبليغات اسلامى.
- موسوي خمينى، روحالله، 1382، شرح حديث جنود عقل و جهل، چ هفتم، قم، مؤسسة تنظيم و نشر آثار امام خميني(ره)
- میرحسینی، سیدمحمد و همكاران، 1390، «استقامت و پایداری در قرآن»، ادبیات پایداری، سال دوم، ش 3، ص 509.
References:
- Csikszentmihalyi, M., & Csikszentmihalyi, I. S. (Eds.), 2006, A life Worth living: Contributions to Positive Psychology, New York, NY, Oxford University Press.
- Duckworth, A. L. & P. D. QUINN, 2009, "Development and Validation of the Short Grit Scale (Grit–S)", Journal of Personality Assessment, N. 91(2), p. 166–174.
- Duckworth, A. L., Peterson, C., Matthews, M. D. & Kelly, D. R., 2007, "Grit: Perseverance and Passion for Long-Term Goals", Journal of Personality and Social Psychology, V. 92, N. 6, p. 1087–1101.
- Joseph, Stephen, 2015, Positive Psychology in Practice, Hoboken, NJ: Wiley.
- Lopez, S. J. & C. R. Snyder, 2007, Positive Psychlogy The Scientific and Practical Explorations of Human Strengths, London, Sage Publications India Pvt. Ltd.
- _____ , 2009, The Encyclopedia of Positive Psychology, New York, NY, Wiley-Blackwell.
- Peterson, C., & M. E. P. Seligman, 2004, Character strengths and virtues: A handbook and classification, Oxford, England, Oxford University Press.
- Turnbull, J. &E All, 2010, Oxford Advanced Learner’s Dictionary of Current English, Oxford University Prees.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
safari, Hojjatollah, Mirderikvandi, Rahim. (2026) A Comparative Analysis of the Concept of Consistency, its Pathology and differences in Islam and Positive Psychology. Marifat, 28(11), 11-22
Hojjatollah safari; Rahim Mirderikvandi."A Comparative Analysis of the Concept of Consistency, its Pathology and differences in Islam and Positive Psychology". Marifat, 28, 11, 2026, 11-22
safari, H, Mirderikvandi, R.(2026) 'A Comparative Analysis of the Concept of Consistency, its Pathology and differences in Islam and Positive Psychology', Marifat, 28(11), pp. 11-22
