Marifat, Volume 28, Issue 11, No 266, Year 2026 , Pages 87-97
The Features of Optimal Verbal Communication from the Viewpoint of Islam, with a Psychological Perspective
Article Type:
Promotional
Writers:
Mohammad reza Jahangirzadeh qomi
/ Assistant Professor, Department of Psychology, IKI / jahangirzadeh@iki.ac.ir
/ Assistant Professor, Department of Psychology, IKI / jahangirzadeh@iki.ac.irAbstract:
Among all human communication, verbal communication plays a significant role in his communications. Verbal communication is very important in interpersonal relationships. Given the differences between the foundations of Islam and psychology, and the Islamic advises regarding the human being’s communications, determining the features of desirable verbal communication is of important. Using an analysis method, and focusing on the Qur’an and the collections of Tradition and religious texts, this paper studies the features of desirable verbal communication from these sources. The findings show that, there are 24 features for desirable verbal communication.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :ویژگیهای ارتباط کلامی مطلوب در منابع اسلامی با نگاهی روانشناختی
Abstract:
بیشتر فعالیتهاى افراد انسان با یکدیگر بر محور ارتباط شکل مىگیرد و نقش اصلى در ارتباط را ارتباط کلامى بر عهده دارد. ارتباط کلامی کاربرد بسیار مهمی در روابط میان فردی دارد. با توجه به تفاوت اسلام و روان شناسی در مبانی، و توصیه های موجود در منابع اسلامی بر چگونگی برقراری ارتباط کلامی مطلوب، تعیین ویژگی های آن براساس منابع اسلامی ابعاد دیگری از ارتباط کلامی را آشکار خواهد کرد. هدف پژوهش حاضر تعیین ویژگی های ارتباط کلامی مطلوب براساس منابع اسلامی است. بدین منظور ابتدا آیات و روایات و متون دینی مرتبط جمع آوری شد و با روش تحلیل محتوا مورد تحلیل قرار گرفت، در نتیجه ویژگی های ارتباط کلامی مطلوب از منابع اسلامی استخراج گردید. نتایج حاکی از تعیین 24 ویژگی برای ارتباط کلامی مطلوب بود.
References:
- نهجالبلاغه، 1414ق، تصحيح صبحي صالح، قم، هجرت.
- صحيفه سجاديه، 1376، قم، الهادي.
- ابراهيمي، ابوالفضل و مسعود جانبزرگي، 1387، «رابطه مهارتهاي ارتباطي و رضايت زناشويي»، روانشناسی و دین، سال اول، ش2، ص 147ـ164.
- ابنفارس، احمد، 1404ق، معجم مقاییس اللغة، قم، مکتب الاعلام الاسلامی.
- احمدزاده، مصطفی، 1385، «اصول حاکم بر ارتباطات کلامی میانفردی از دیدگاه قرآن»، پژوهشهای قرآنی، ش 46و47، ص308ـ319.
- اسکندری، کریم و وليالله نقیپورفر، 1393، «نقش ارتباطات و مهارتهای ارتباطی در دوران حکومت حضرت علی(ع)»، پژوهشنامه علوی، سال پنجم، ش 2، ص 1ـ18.
- اسماعیلپور، خلیل و همكاران، 1392، «پیشبینی رضایت زناشویی همسران براساس باورهای ارتباطی و مهارتهای ارتباطی»، خانوادهپژوهی، سال نهم، ش 33، ص 29ـ44.
- ایروانی، جواد و همکاران، 1388، فرهنگ روابط اجتماعی در آموزههای اسلامی، مشهد، دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
- ایشل، رینر شوتس، 1391، مبانی جامعهشناسی ارتباطات، ترجمة کرامتالله راسخ، تهران، نشر نی.
- بحرانی، هاشم، 1416ق، البرهان فی تفسیر القرآن، تهران، بنیاد بعثت.
- بستانی، فؤاد افرام و رضا مهيار، 1375، فرهنگ ابجدی عربی ـ فارسی، چ دوم، تهران، اسلامي.
- پاينده، ابو القاسم، 1382، نهج الفصاحه، چ چهارم، تهران، دنياى دانش.
- تمیمی آمدی، عبدالواحدبن محمد، 1366، تصنیف غررالحکم و دررالكلم، تصحيح مصطفي درايتي، قم، دفتر تبلیغات اسلامی.
- جوهری، شکیباسادات، 1385، نیش و نوش؛ نگاهی به كاركردهاي زبان، تهران، مرکز پژوهشهاي صداوسيما.
- حسینزاده، علیمحمد، 1394، اخلاق گفتوگو، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
- حسینی، زینبالسادات، 1395، «رابطه دو سویه تقوا و ارتباط کلامی گفتاری از منظر قرآن کریم»، پژوهشنامه اخلاقی، سال 9، ش 33، ص 137ـ156.
- حقشناس عليمحمد و همکاران، 1389، فرهنگ معاصر هزاره، تهران، فرهنگ معاصر.
- حیدری، مجتبی، 1385، دینداری و رضامندی خانوادگی، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
- راغب اصفهانى، حسينبن محمد، 1412ق، مفردات ألفاظ القرآن، بيروت، دارالقلم.
- سالاریفر، محمدرضا و همکاران، 1390، بهداشت روانی با نگرش به منابع اسلامی، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
- سیوطی، جلالالدین، 1404ق، الدرالمنثور فی تفسیر المأثور، قم، کتابخانه آيتالله مرعشي نجفي.
- شکری، حمید، 1392، الگوی ارتباطات کلامی انسان با انسان در نهج البلاغه، پایاننامه کارشناسی ارشد، رشته علوم ارتباطات، تهران، دانشگاه صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
- صدوق، محمدبن علي، 1413ق، من لايحضره الفقيه، تصحيح علياكبر غفارى، چ دوم، قم، جامعة مدرسين.
- طباطبائي، سيدمحمدحسين، 1417ق، المیزان فی تفسیر القرآن، چ پنجم، قم، جامعۀ مدرسین.
- طبرسی، فضلبن حسن، 1406ق، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بيروت، دارالمعرفه.
- طريحي، فخرالدين، 1375، مجمع البحرين، تحقيق احمد حسينى اشكورى، چ سوم، تهران، مرتضوى.
- طوسی، محمدبن حسن، 1402ق، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، داراحیاء التراث العربی.
- عاملى، محمدبن حسن، 1380، آداب معاشرت از ديدگاه معصومان(ع)، تحقيق محمدعلى فارابى و على كمر عباسى، مشهد، آستان قدس رضوى.
- فرهادیان، رضا، 1380، تربیت برتر، قم، بوستان کتاب.
- فضلالله، محمدحسين، 1419ق، تفسیر من وحی القرآن، چ دوم، بيروت، دار الملاک للطباعه و النشر.
- فیاض، ایراندخت و مرضیه کریمی، 1389، «بررسی مهارتهای ارتباطی بین فردی در سیره معصومان(ع)»، تربیت اسلامی، سال پنجم، ش 10، ص 7ـ28.
- فيومى، احمدبن محمد، 1414ق، المصباح المنير في غريب الشرح الكبير، چ دوم، قم، دار الهجره.
- قهاری، شهربانو، 1393، فنون رفتار درمانی، تهران، دانژه.
- کول، کریس، 1379، فهمیدن و فهماندن و ارتباط موثر، ترجمة پروانه کاراکیا، تهران، دانشگاه الزهراء.
- کولتنر، جان دابلیو، 1369، ارتباط گفنتاری میان مردم، ترجمة اکبر میرحسینی و قاسم کبیری، تهران، امیرکبیر.
- كلينى، محمدبن يعقوب، 1407ق، الكافي، تصحيح علياكبر غفاري و محمد آخوندي، چ چهارم، تهران، دار الكتب الاسلاميه.
- كوفى اهوازى، حسينبن سعيد، 1402ق، الزهد، تصحيح غلامرضا عرفانيان يزدى، چ دوم، قم، المطبعة العلميه.
- مجلسى، محمدباقر، 1403ق، بحارالأنوار، چ دوم، بیروت، دار احياءالتراث العربي.
- مصطفوى، حسن، 1368، التحقيق في كلمات القرآن الكريم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي.
- معتمدی محمدآبادی، مرضیه و سیدابراهیم میرشاهجعفري، 1397، «گفتوگو و کارکردهاي تربیتی آن در پرتو آیات و روایات»، معرفت، ش 246، ص 27ـ39.
- مکارم شیرازی، ناصر و همكاران، 1374، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
- مكي عاملي، زينالدينبن علي (شهيد ثاني)، 1390ق، كشف الريبة في أحكام الغيبة، چ سوم، تهران، مرتضوي.
- میلر، جرالد.ر، 1379، ارتباط کلامی، ترجمة علی ذکاوتی، تهران، سروش.
- ورامبن ابيفراس، مسعودبن عيسى، 1410ق، مجموعة ورّام، قم، مكتبه فقيه.
- هنریان، مسعوده و سیدجلال یونسی، 1390، «بررسی علل طلاق در دادگاههای خانواده تهران»، مطالعات روانشناسی بالینی، سال اول، ش 3، ص 125ـ153.
References:
- Lopez, Shane J., 2009, Encyclopedia of Positive Psychology, wiley-blackwell, first edition.
- Vandenbos. Gary R., 2015, A.P.A. Dictionary of Psychology، American Psychological Association.
- Webster Merriam, 2004, The new international Webster's comprehensive Dictionary of the English language; massachuseths.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
Tofighi, Mohammad hashem, Narooie Nosrati, Rahim, Jahangirzadeh qomi, Mohammad reza. (2026) The Features of Optimal Verbal Communication from the Viewpoint of Islam, with a Psychological Perspective . Marifat, 28(11), 87-97
Mohammad hashem Tofighi; Rahim Narooie Nosrati; Mohammad reza Jahangirzadeh qomi."The Features of Optimal Verbal Communication from the Viewpoint of Islam, with a Psychological Perspective ". Marifat, 28, 11, 2026, 87-97
Tofighi, M, Narooie Nosrati, R, Jahangirzadeh qomi, M.(2026) 'The Features of Optimal Verbal Communication from the Viewpoint of Islam, with a Psychological Perspective ', Marifat, 28(11), pp. 87-97
