Marifat, Volume 28, Issue 12, No 267, Year 2026 , Pages 45-54
The Theological Consequences of Substantial Motion in the Discussion of Resurrection
Article Type:
Promotional
Writers:
Alireza Asaadi
/ Assistant Professor at Research Institute of Islamic Sciences and Culture / asaadi@isca.ac.ir
/ Assistant Professor at Research Institute of Islamic Sciences and Culture / asaadi@isca.ac.irAbstract:
The theory of substantial motion is one of the most important and influential innovations of Sadr al-Din al-Shirazi which has many philosophical and theological consequences. Various arguments and explanations have been presented by theologians to prove the principles and the quality of the Resurrection, corporeal resurrection, ideal body, celestial body as well as the rejection of reincarnation. Since the arguments of theologian are more narrative, they cannot answer some doubts. Aside from the fact that some of these arguments are weak and unconvincing. Using a descriptive-analytical method, this paper seeks to study the theological consequences of the theory of substantial motion in the discussion of the Resurrection from the viewpoint of al-Shirazi. The findings show that rational arguments of al-Shirazi, based on the foundations of Transcendent Wisdom, are free from the problems of the arguments of theologian.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :ثمرات کلامی حرکت جوهری در مسئلۀ معاد
Abstract:
حرکت جوهری ازجمله ابداعات مهم و تأثیرگذار صدرالمتألهین است که دارای ثمرات فراوانی در مسائل فلسفی و کلامی و از جمله مسئله معاد است. استدلال ها و تبیین های مختلفی در مورد اثبات اصل معاد، اثبات معاد جسمانی، کیفیت بدن برزخی و اخروی و نیز ابطال تناسخ از سوی متکلمان ارائه شده است. استدلال های متکلمان بیشتر براساس مشهورات بوده و بر ادلۀ نقلی استوار است؛ لذا نمی تواند پاسخگوی برخی شبهات باشد. برخی از این استدلال ها نیز با اشکالاتی روبه روست و از اتقان کافی برخوردار نیست. این نوشتار با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی درصدد است تا ضمن اشاره به این دسته از تبیین ها، راه کارهای صدرالمتألهین را براساس حرکت جوهری مورد واکاوی قرار دهد و نشان دهد که تبیین های عقلی صدرالمتألهین که مبتنی بر مبانی حکمت متعالیه است، اشکالات موجود در نظریات متکلمان را ندارد.
References:
- ايرانپور، پروين، 1389، «رابطه حركت جوهري با معاد جسماني در فلسفة ملاصدرا»، رشد آموزش قرآن و معارف اسلامی، ش 77، ص 32ـ37.
- آشتیانی، سیدجلالالدین، 1379، شرح بر زادالمسافر، چ سوم، تهران، امیرکبیر.
- پويان، مرتضي، 1388، معاد جسمانی در حکمت متعالیه، چ سوم، قم، بوستان کتاب.
- تفتازانی، سعدالدین، 1409ق، شرح المقاصد، قم، شريف رضي.
- جوادی آملی، عبدالله، 1366، ده مقاله پيرامون مبدأ و معاد، تهران، الزهراء.
- حلي، حسنبن يوسف، 1413ق، کشفالمراد فی شرح تجریدالاعتقاد، قم، النشر الاسلامی.
- ـــــ ، 1415ق، مناهجالیقین فی اصولالدین، تهران، دارالاسوه.
- خواجوی، محمد، 1388، ترجمه اسفار اربعه (سفر چهارم)، چ سوم، تهران، مولي.
- خوانساری، محمد، 1356، فرهنگ اصطلاحات منطقی به انضمام واژه نامه فرانسه و انگليسي، تهران، بنياد فرهنگ ايران.
- دهقانی محمودآبادی، محمدحسین، 1389، «ملاصدرا و تحلیل عقلانی معاد جسمانی»، اندیشه دینی، ش 36، ص 101ـ124.
- رجبی، ابوذر، 1389، «تبیین و تحلیل ابطال تناسخ براساس حرکت جوهری صدرایی»، اندیشه نوین دینی، ش 21، ص 121ـ148.
- شعرانی، ابوالحسن، 1372، شرح فارسی تجرید الاعتقاد، تهران، اسلامیه.
- صدرالمتألهين، 1302ق، مجموعه الرسائل التسعه، قم، المصطفوي.
- ـــــ ، 1354، المبدأ و المعاد، تصحیح سیدجلالالدین آشتیانی، تهران، انجمن حکمت و فلسفه ایران.
- ـــــ ، 1360، الشواهد الربوبیه، چ دوم، مشهد، المرکز الجامعی للنشر.
- ـــــ ، 1361، اسرارالایات، مقدمه و تصحیح محمد خواجوی، تهران، انجمن حکمت و فلسفه ایران.
- ـــــ ، 1363، المشاعر، تهران، کتابخانه طهوری.
- ـــــ ، 1379، تفسیر القرآن الکریم، تصحیح محمد خواجوی، چ سوم، قم، بیدار.
- ـــــ ، 1383، شرح اصول الکافی، تصحیح محمد خواجوی، چ دوم، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
- ـــــ ، 1387، المظاهر الالهیه فی اسرار العلوم الکمالیه، تهران، بنیاد حکمت صدرا.
- ـــــ ، 1390، مبدأ و معاد، ترجمه و شرح جعفر شانظری، قم، دانشگاه قم.
- ـــــ ، 1981م، الحکمة المتعالية فی الاسفار العقلیة الاربعة، چ سوم، بیروت، داراحیاء التراث.
- طوسي، خواجه نصيرالدين، 1413ق، قواعد العقاید، لبنان، دارالغربه.
- ـــــ ، 1405ق، تلخيص المحصل المعروف بنقد المحصل، چ سوم، بیروت، دارالاضواء.
- غزالی، ابوحامد، 1382، تهافت الفلاسفه، تهران، شمس تبریزی.
- فخررازي، محمدبن عمر، 1986م، الاربعين فی اصول الدين، قاهره، الکليات الازهريه.
- قرباني، قدرتالله، 1385، «مبدأ و معاد انسان در پرتو حركت جوهري»، پژوهشهای فلسفی ـ کلامی، ش 2 (30)، ص 67ـ88.
- لاهیجی، فیاض، 1372، سرمایه ایمان در اصول اعتقادات، چ سوم، تهران، الزهراء.
- ـــــ ، 1383، گوهر مراد، تهران، سایه.
- مطهری، مرتضی، 1392، معاد، چ بيست و چهارم، تهران، صدرا.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
Baghbadi, Somayyeh, Asaadi, Alireza. (2026) The Theological Consequences of Substantial Motion in the Discussion of Resurrection. Marifat, 28(12), 45-54
Somayyeh Baghbadi; Alireza Asaadi."The Theological Consequences of Substantial Motion in the Discussion of Resurrection". Marifat, 28, 12, 2026, 45-54
Baghbadi, S, Asaadi, A.(2026) 'The Theological Consequences of Substantial Motion in the Discussion of Resurrection', Marifat, 28(12), pp. 45-54
