Marifat, Volume 29, Issue 3, No 270, Year 2026 , Pages 71-82
Islamic Civilizer University; Challenges and solutions
Article Type:
Promotional
Writers:
Marjan Javanbakhsh / M.A. in Educational Management, Islamic Azad University, Qom / mjavan2004@yahoo.com
✍️ Seyfollah Fazlollahi Ghamshi
/ Assistant Professor PhD in Curriculum Planning Islamic Azad University, Qom / fazlollahigh@tolouemehr.ac.ir
/ Assistant Professor PhD in Curriculum Planning Islamic Azad University, Qom / fazlollahigh@tolouemehr.ac.irMahmoud Abolghasemi / Associate Professor Department of Educational Management Shahid Beheshti University / mabolghasemi60@gmail.com
Abstract:
Using a descriptive-analytical and documentary method and focusing on the views and opinions of higher education thinkers, this paper studies the challenges and strategies for the realization of the Islamic university as an Islamic civilizer university. The findings indicate that, universities today are considered the pillars of civilization, which directly or indirectly affect the society. The university is a place for the production of science required for the Islamic civilization. Achieving a common understanding about the university of Islamic civilization, raising the Quranic and epistemological awareness of all academic activists, planning, policy making, developing the right strategy, providing the necessary infrastructures in a continuous, timely, real, independent, actual, God-centered and practical process through a futuristic approach are among the means for the realization of the Islamic civilization university.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :دانشگاه تمدنساز اسلامی؛ چالشها و راهکارها
Abstract:
هدف بررسی چالش های پیش رو و راه کارهای تحقق دانشگاه اسلامی به عنوان دانشگاه تمدن ساز اسلامی است. روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی و اسنادی براساس دیدگاه ها و نقطه نظرات اندیشمندان حوزه آموزش عالی، دانشگاه اسلامی و تمدن سازی است. نتایج نشان داد: دانشگاه ها امروز به عنوان ستون های نگه دارنده تمدن ها تلقی می شوند، آنها مستقیم و غیرمستقیم بر کلیه مسائل جامعه تأثیر دارند و دانشگاه محل انباشت علم برای تمدن سازی است. برای رسیدن به دانشگاه تمدن ساز اسلامی راه برون رفت از چالش های موجود، رسیدن به فهمی مشترک در خصوص دانشگاه تمدن ساز اسلامی است و بهترین مسیر رسیدن به دانشگاه تمدن ساز اسلامی، بالا بردن آگاهی های قرآنی و معرفتی برای تمامی دست اندرکاران حوزه دانشگاه هاست. برنامه ریزی، سیاست گذاری، تدوین استراتژی مناسب و تدارک زیرساخت های لازم در یک فرایند طولی مستمر، زمان بندی شده، واقعی، مستقل، غیرشعاری، خدامحور، با رویکردی آینده نگر و داشتن آموزش های کاربردی برای ارتقای شناخت رهبران و مدیران آموزش عالی از لوازم تحقق دانشگاه تمدن ساز اسلامی است.
References:
- نهجالبلاغه، 1379، ترجمة محمد دشتي، قم، مشهور.
- احمدی، حسینعلی ۱۳۸۱، «مفهوم و ماهیت دانشگاه اسلامی»، دانشگاه اسلامی، ش 4، ص 23ـ38.
- آدمی ابرقویی، علي و همكاران، 1391، «دانشگاه تمدنساز، الگوی بومی و تعمیق همبستگی ملی»، مطالعات ملی، ش 1، ص 29ـ59.
- بازرگان دیلمقان، فریدون ۱۳۵۴، تاریخ آموزشوپرورش ایران، تهران، دانشگاه تهران.
- بیانات مقام معظم رهبری در اجلاس بینالمللی بیداری اسلامی، ۲۶/۶/۱۳۹۰.
- پایگاه تخصصی معارف اهلبیت، ابوذر طوقاني، «آسيبشناسي چالشها و موانع تمدن نوين اسلامي»، در: https://razavi.aqr.ir.
- پژوهش جهرمی، امين، 1398، «تحلیل محتوی بیانیه مأموریت دانشگاههای برتر ایران و جهان»، رهیافت، ش 66، ص 89ـ107.
- پورعزت، علیاصغر و همکاران، 1387، «الگوی مطلوب طراحی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی ایران در عصر جهانیشدن»، مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، ش 40، ص 3ـ23.
- تجلی، منیر و ميترا عزتی، 1395، «مؤلفههای تصویر سازمانی دانشگاه اسلامی از منظر رهنمودهای اسلام»، مدیریت در دانشگاه اسلامی، سال پنجم، ش 2، ص 359ـ378.
- ثمری، عیسی، ۱۳۹۴، مبانی نظری توسعه آموزش عالی و سیستم دانشگاه (مفاهیم، نظریهها و الگوها)، اراک، آفاق کلام.
- جوادی آملی، عبدالله، ۱۳۸۷، تفسیر موضوعی قرآن کریم، سیرۀ پیامبران(ص) در قرآن کریم، قم، اسراء.
- خدایی، ابراهیم و همكاران، ۱۳۹۵، مقدمهای بر طراحی الگوی دانشگاه تمدنساز، تهران، کنگره ملی آموزش عالی ایران.
- خرمشاد، محمدباقر، ۱۳۸۸، «انقلاب اسلامی، انقلاب تمدنساز؛ دانشگاه ایرانی، دانشگاه تمدنساز»، تحقیقات فرهنگی، ش 6، ص 161ـ188.
- خسروپناه، عبدالحسين، 1394، باید به سمت مدل دانشگاه تمدنساز برویم، تهران، شورای عالی انقلاب فرهنگی.
- خشوعی، مهدیهالسادات، ۱۳۹۳، راهکارهای ایجاد دانشگاه تمدنساز اسلامی: عامل احیا و تقویت تمدن اسلامی، تهران، هشتمین همایش بینالمللی پژوهشهای قرآنی.
- ـــــ ، ۱۳۹۴، تدوین نظریه دانشگاه تمدنساز اسلامی براساس گفتار اهلبیت، شیراز، همایش اهلبیت(ع) و تولید علم.
- ذوالفقارزاده، محمدمهدی و علياصغر سعدآبادی، 1392، «بازتعریف کارکردهای اصلی دانشگاه در جامعه براساس آرمانهای اسلامی در اندیشه امام خمینی(ره)»، مطالعات راهبردی بسیج، سال هفدهم، ش 65، ص 6ـ31.
- سریعالقلم، محمود، ۱۳۷۲، «قواعد تمدنسازی و آینده تمدن اسلامی»، مطالعات خاورمیانه، ش 3، ص 519ـ532.
- سعیدیروشن، محمدباقر، 1393، «شاخصهای تمدن اسلامی براساس آموزههای قرآن کریم»، آموزههای قرآنی، ش 19، ص 61ـ82.
- سیاهپوش، سیدابوتراب، ۱۳۸۹، «ویژگیهای دانشگاه تمدنساز»، جامعهپژوهی فرهنگی علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال اول، ش 2، ص 105ـ122.
- صفاییمقدم، مسعود، 1376، «تحلیلی بر مفهوم دانشگاه اسلامي»، علوم تربیتی و روانشناسی، دوره سوم، ص 21ـ42.
- عباسینیا، سعید و پريوش حسينپور، 1395، ویژگیهای بارز دانشگاه تمدنساز از منظر قرآن و احادیث، تهران، سومین کنگره بینالمللی فرهنگ و اندیشه دینی.
- عبدالملکی، هادي و همكاران، ۱۳۹۶، «نظریه گذار تمدنی بهمثابه راهبردی برای تحقق تمدن نوین اسلامی با تأکید بر بیداری اسلامی»، تمدن نوین اسلامی، ش ۱، ص 121ـ151.
- علاءالدین، سیدمحمدرضا، ۱۳۹۱، «قرآن کریم و راهکارهای توسعه و پیشرفت تمدن اسلامی»، کوثر، ش 44، ص 27ـ37.
- فراستخواه، مقصود و صادق آبسالان، 1396، «اسلامیشدن دانشگاه در ایران بعد از انقلاب، فراتحلیلی از پژوهشها»، مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، سال بيست و يكم، ش 4، ص 470ـ498.
- فراستخواه، مقصود، 1388، سرگذشت و سوانح دانشگاه در ايران، تهران، رسا.
- فرجی ارمکی، اکبر، ۱۳۸۶، «رسالت و نقش دانشگاه اسلامی در تمدنسازی و تولید علم دینی»، مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، ش ۳۶، ص 64ـ80.
- فرمینی فراهانی، محسن و همکاران، ۱۳۹۴، چالشهای (ساختاری هویتی) تمدن نوین اسلامی و نقش ایران در کاهش و رفع آن، تهران، دانشگاه شاهد.
- فضلاللهی، سیفالله، ۱۳۹۴، «دانشگاه اسلامی دانشگاهی یادگیرنده (ضرورتها و چالشها)»، اسلام و پژوهشهای مدیریتی، سال چهارم، ش 2، ص 111ـ134.
- فضلالهی قمشی و سوده اسلامیفر، 1390، «معیارهای دانشگاه اسلامی از دیدگاه استادان دروس معارف اسلامی»، معرفت، ش 167، ص73-68.
- فوزی، یحیی و محمودرضا صنمزاده، ۱۳۹۱، «تمدن اسلامی از دیدگاه امام خمینی»، تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، سال سوم، ش ۹، ص 7ـ40.
- قورچیان، نادرقلی و عباس خورشیدی، ۱۳۷۹، شاخصهای عملکردی در ارتقای کیفی مدیریت نظام آموزش عالی تهران، تهران، فراشناختی اندیشه.
- محمدی، زهرا، ۱۳۹۵، نقش و جایگاه دانشگاه در تمدن نوین اسلامی، تهران، دومین همایش ملی تمدن نوین اسلامی.
- مروتی، سهراب، ۱۳۷۶، «از دانشگاه تا دانشگاه اسلامی»، مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، ش 3، ص 109ـ112.
- مصباح، محمدتقي، 1385، «شیوههای اسلامی کردن دانشگاهها»، فقه و مبانی حقوق، ش 3، ص 9ـ20.
- مصوبه سند دانشگاه اسلامی، مصوب 735، مورخ 25/4/1392، شورای عالی انقلاب فرهنگی.
- مفتخری، حسین، ۱۳۷۹، «تمدن اسلامی، مبانی و مؤلفههای اساسی آن»، تاریخ اسلام، ش 2، ص 3ـ6.
- مقدس، رؤیا و مصطفي نظري، ۱۳۹۵، مؤلفههای بارز سبک زندگی معنوی در تمدن اسلامی از منظر قرآن کریم، تهران، دومین همایش ملی تمدن نوین اسلامی.
- مهاجرانی، سیدعطاالله، ۱۳۷۵، «تمدن نوین اسلامی»، راهبرد، ش 12، ص 1ـ6.
- میرزامحمدی، محمدحسین و علي صحبتلو، 1386، «اهداف دانشگاه اسلامی»، مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، ش 33، ص 4ـ19.
- نبیزاده بابکی، محمد و همكاران، 1395، اثرات فضای مجازی بر تربیت دینی و سبک زندگی اسلامی، تهران، دومین همایش ملی تمدن نوین اسلامی.
- نظری، مصطفی و امير فتاحي، 1395، معیارهای دانشگاه تمدنساز از منظر آموزههای اسلامی، تهران، دومین همایش ملی تمدن نوین اسلامی.
- نیازی، محسن و محمد کارکنان نصرآبادی، 1390، مقدمهای بر دانشگاه تمدنساز، تهران، سخنوران.
- وحیدیمنش، حمزهعلی، ۱۳۷۶، «عناصر تمدنساز دین اسلام»، معرفت، ش 123، ص 15ـ34.
- يمنيدوزي سرخابي، محمد و جعفر تركزاده، 1388، «بررسي وضعيت برنامه ريزي توسعه دانشگاه هاي دولتي در ايران»، آموزش عالي ايران، انجمن آموزش عالي ايران، ش 1، ص 1ـ19.
References:
- Chatterton, Paul, 2000, "The Cultural role of Universities in the Community: Revisiting the University- Community debate", Environment and planning, v. 32, p. 165-181.
- Jongbloed, B. Enders, J. Salerno, C., 2008, "Higher Education and its Communities: Interconnections", Interdependencies and a Research agenda.Higher Education, N. 56 (3), p. 303_324.
- Kazoleas, D. Y. Kim & M. Anne, 2001, “Institutional Image: a Case Study Corporate Communications”, V. 6, p. 205_216.
- López, A. Ochando, H.M.P. and Cabezas, M.F., 2015, "Research Comparing University Teaching within the EHEA between the University CEU Cardenal Herrera in Spain and the University of Bedfordshire in England", Open Journal of Social Sciences, N. 3, p. 250-261.
- Litan, R. E., Mitchell, L., Reedy, E. J., 2008, "Commercializing university innovations: alternative approaches", In Innovation Policy and the Economy, V. 8, p. 31_57.
- Baum, Byron, R., 2010, How the Universities work, its Leadership and Scientific Organization in view of cybernetic, tr. Hamid- Reza Arasteh, Second edition, publication of Institute for Higher Education Planning and Research.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
Javanbakhsh, Marjan, Fazlollahi Ghamshi, Seyfollah, Abolghasemi, Mahmoud.(2026) Islamic Civilizer University; Challenges and solutions. Marifat, 29(3), 71-82
Marjan Javanbakhsh; Seyfollah Fazlollahi Ghamshi; Mahmoud Abolghasemi."Islamic Civilizer University; Challenges and solutions". Marifat, 29, 3, 2026, 71-82
Javanbakhsh, M, Fazlollahi Ghamshi, S, Abolghasemi, M.(2026) 'Islamic Civilizer University; Challenges and solutions', Marifat, 29(3), pp. 71-82
