Marifat, Volume 29, Issue 8, No 275, Year 2026, Pages 79-88
Supportive Behavior: Related Concepts and Types in Islamic Sources
Article Type:
Promotional
Writers:
Mohammad reza Jahangirzadeh qomi
/ Assistant Professor Department of Psychology Imam Khomeini Education and Research Institute / jahangirzadeh@iki.ac.ir
/ Assistant Professor Department of Psychology Imam Khomeini Education and Research Institute / jahangirzadeh@iki.ac.irAbolghasem Bashiri / Assistant Professor Department of Psychology Imam Khomeini Education and Research Institute / bashiri@iki.ac.ir
/ Assistant Professor Department of Psychology Imam Khomeini Education and Research Institute / bashiri@iki.ac.ir✍️ Seyed hadi Sabouri / MA in General Psychology Imam Khomeini Education and Research Institute / saborisyyd110@gmail.com
/ MA in General Psychology Imam Khomeini Education and Research Institute / saborisyyd110@gmail.comAbstract:
One of the interpersonal behaviors of human beings that social psychologists have been researching for years is supportive behavior. If we want to do research on supportive behavior in Islamic sources, verses and hadiths, what concepts should be taken into account? The aim of this study is to achieve concepts related to supportive behavior and types of supportive behavior in Islamic sources. For this purpose, using descriptive-analytical method and examining the definition of supportive behavior in psychology and concepts of Islamic ethics in the field of interpersonal behaviors, the writers of the paper reviewed Islamic sources, extracted twenty eight concepts that contained some of the constraints of the definition of supportive behavior in psychology, and explained the relationships among these concepts and supportive behavior based on the definition of supportive behavior in psychology. The content validity index (CVI ) was used to obtain the content validity. A questionnaire including the restrictions on the definition of supportive behavior , extracted concepts, their definitions and the type of their relationship with supportive behavior in psychology was developed and presented to 7 experts. Finally, based on experts’ opinions, 23 concepts of relationship with supportive behavior in psychology were confirmed. Based on the concepts approved by experts, supportive behavior is divided into two kinds: material and non-material; material support is divided into financial and service support , and non-material support is divided into emotional and cognitive support.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :رفتار حمایتی؛ مفاهیم مرتبط و انواع آن در منابع اسلامی
Abstract:
ازجمله رفتارهای بین فردی انسان، رفتار حمایتی است که سال ها روان شناسان اجتماعی پیرامون آن به تحقیق پرداخته اند. اما سؤال اینجاست اگر در منابع اسلامی بخواهیم پژوهشی درباره رفتار حمایتی انجام دهیم، با چه مفاهیمی باید سراغ آیات و روایات رفت؟ بنابراین هدف این پژوهش، دستیابی به مفاهیم مرتبط با رفتار حمایتی و انواع رفتار حمایتی در منابع اسلامی است. بدین منظور، با روش توصیفی ـ تحلیلی، با استفاده از تعریف رفتارحمایتی در روان شناسی و مفاهیم اخلاق اسلامی در حیطه رفتارهای بین فردی به سراغ منابع اسلامی رفته و مفاهیمی را که حاوی چند قید از قیود تعریف رفتار حمایتی در روان شناسی بودند، استخراج گردید که تعداد آنها به 28 مفهوم رسید و ارتباط این مفاهیم با رفتار حمایتی براساس قیود تعریف رفتار حمایتی در روان شناسی، تبیین گردید. سپس برای به دست آوردن روایی محتوا، از شاخص روایی محتوا CVI استفاده شد، برای این منظور، پرسشنامه ای که در آن قیود تعریف رفتارحمایتی، مفاهیم استخراج شده، تعاریف آنها و نوع ارتباطشان با رفتارحمایتی در روان شناسی، درج گردیده بود، تهیه و به 7 کارشناس ارائه گردید. در نهایت با توجه به نظر کارشناسان، 23 مفهوم ارتباطشان با رفتارحمایتی در روان شناسی تأیید گردید. براساس مفاهیم مورد تأیید کارشناسان، می توان گفت رفتار حمایتی به حمایت های مادی و غیر مادی تقسیم می شود و سپس حمایت های مادی به مالی و خدماتی و غیر مادی به عاطفی و شناختی تقسیم می گردد.
References:
- ابناثیر، مبارکبن محمد، 1367، النهایه فی غریب الحدیث و الاثر، قم، اسماعیلیان.
- ابندرید، محمدبن حسن، 1988م، جمهرة اللغه، بیروت، دار العلم للملایین.
- ابنسیده، علیبن اسماعیل، 1421ق، المحکم و المحیط الاعظم، بیروت، دارالکتب العلمیه.
- ـــــ ، 1426ق، المخصص، بیروت، دارالکتاب العلمیه.
- ابنفارس، احمدبن، 1404ق، معجم مقاییس اللغه، قم، مکتب الاعلام الاسلامی.
- ابنمنظور، محمدبن مکرم، 1414ق، لسان العرب، بیروت، دار صادر.
- ابوجیب، سعدی، 1408ق، القاموس الفقهی لغه و اصطلاحاً، دمشق، دارالفکر.
- ازهری، محمدبن احمد، 1421ق، تهذیب اللغه، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
- ایمانیفر، حمیدرضا و همکاران، 1391، «بخشش از دیدگاه روانشناسی و قرآن کریم»، انسانپژوهی دینی، ش 27، ص 135ـ155.
- آذربایجانی، مسعود و همکاران، 1390، روانشناسی اجتماعی با نگرش به منابع اسلامی، تهران، سمت.
- بارون، رابرت و همکاران، 1388، روانشناسی اجتماعی، ترجمة یوسف کریمی، تهران، روان.
- بستانی، فؤاد، 1375، فرهنگ ابجدی، تهران، اسلامی.
- بیرهوف، بی هانس ورنر، 1387، رفتارهای اجتماعی مطلوب از دیدگاه روانشناسی اجتماعی، ترجمة رضوان صادقینژاد، تهران، گلآذین.
- تهانوی، محمدعلی، 1996م، کشاف اصطلاحات الفنون، بیروت، مکتبة لبنان ناشرون.
- جوهری، اسماعیلبن حماد، 1376ق، الصحاح، بیروت، دارالعلم للملایین.
- حاجیزاده، ابراهیم و محمد اصغری، 1390، روشهای و تحلیلهای آماری با نگاه به روش تحقیق در علوم زیستی و بهداشتی، تهران، جهاد دانشگاهی.
- حسین یوسف، موسی، 1410ق، الافصاح، قم، مکتب الاعلام الاسلامی.
- حمیری، نشوانبن سعید، 1420ق، شمس العلوم، دمشق، دارالفکر.
- حیدری، محمد، 1381، معجم الافعال المتداوله، قم، مرکز العالمی للدراسات الاسلامیه.
- راغب اصفهانی، حسینبن محمد، 1374، ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن، تهران، مرتضوی.
- ـــــ ، 1412ق، مفردات الفاظ قرآن، بیروت، دار القلم.
- رحیمی، مرتضی و سميه سلیمانی، 1395، «نقش عذرخواهی و بخشش در پایداری زندگی اجتماعی»، پژوهشهای اخلاقی، ش 26، ص 70ـ87.
- زمانی، فاطمه، 1395، «جایگاه عفو و صلح در آموزههای دینی»، مطالعات ادبیات، عرفان، فلسفه، ش 2، ص 267ـ285.
- زمخشری، محمودبن عمر، 1979م، اساس البلاغه، بیروت، دار صادر.
- صاحب، اسماعیلبن عباد، 1414ق، المحیط فی اللغه، بیروت، عالم الکتب.
- صلیبی، ژاسنت، 1382، فرهنگ توصیفی روانشناسی اجتماعی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
- طریحی، فخرالدین، 1375، مجمع البحرین، تهران، مرتضوی.
- عسکری، حسنبن عبدالله، 1400ق، الفروق فی اللغه، بیروت، دار الافاق الجدیده.
- فراهیدی، خلیلبن احمد، 1409ق، العین، قم، هجرت.
- الفقی، محمدکامل، 1403ق، «خلق الایثار»، منبر الاسلام، ش 1، ص 1ـ28.
- قرشی، علیاکبر، 1371، قاموس القرآن، تهران، دار الکتب الاسلامیه.
- قطبی، ثریا و همکاران، 1395، «تحلیل عناصر معنایی واژه اخلاقی ایثار در قرآن کریم»، پژوهشهاي اخلاقي، ش 24، ص 132ـ147.
- کلینی، محمدبن یعقوب، 1341، اصول کافی، تصحيح محمدباقر کمرهای، قم، اسوه.
- ـــــ ، 1429ق، کافی، قم، دار الحدیث.
- گلیزواره قمشهای، غلامرضا، 1382، «ایثار»، کتاب ماه دین، ش 70و71، ص 26ـ39.
- لسانی فشارکی، محمدعلی، 1396، «عفو و صفح در کتاب و سنت»، بصیرت و تربیت اسلامی، ش 41، ص 68ـ84.
- مجلسی، محمدباقر، 1403ق، بحارالانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
- مرتضی زبیدی، محمدبن محمد، 1414ق، تاج العروس من جواهر القاموس، بیروت، دارالفکر.
- مصباح، محمدتقي، 1376، اخلاق در قرآن، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
- ـــــ ، 1378، اخلاق در قرآن، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
- مهنا، عبدالله علی، 1413ق، لسان اللسان، بیروت، دارالکتب العلمیه.
References:
- Christopher J. Einolf, 2011, "The Link Between Religion and Helping Others: The Role of Values, Ideas,and Language", Sociology of Religion, N. 72 (4), p. 435-455.
- David, O. S, Jonathan, L. F., Letitia, A. P., 1985, Social Psycholohy, United states of America.
- Gustavo, Carlo, 2015, The protective role of prosocial behaviors, Waugh. Early socialization of prosocial behavior, Patterns in parents’encouragement of toddlers’ helping in an everyday household task. Infant Behavior and Development.
- Holger. Busch, 2011, "Identity, prosocial behavior, and generative concern in German and Cameroonian Nso adolescents", Journal of Adolescence, N. 34, p. 629-645.
- Nicola, Lacetera, 2010, "Social image Concerns and Prosocial behavior: Field evidence from a nonlinear incentive scheme", Journal of Economic Behavior & Organization, N. 75, 225-247.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
Jahangirzadeh qomi, Mohammad reza, Bashiri, Abolghasem, Sabouri , Seyed hadi. (2026) Supportive Behavior: Related Concepts and Types in Islamic Sources. Marifat, 29(8), 79-88
Mohammad reza Jahangirzadeh qomi; Abolghasem Bashiri; Seyed hadi Sabouri ."Supportive Behavior: Related Concepts and Types in Islamic Sources". Marifat, 29, 8, 2026, 79-88
Jahangirzadeh qomi, M, Bashiri, A, Sabouri , S.(2026) 'Supportive Behavior: Related Concepts and Types in Islamic Sources', Marifat, 29(8), pp. 79-88
