Marifat, Volume 28, Issue 11, No 266, Year 2026 , Pages 57-66
The Components, Factors and the Ways to Deal with Negligence in Islam from a Psychological Perspective
Article Type:
Promotional
Writers:
Abstract:
Negligence has been considered one of the moral vices. Accordingly, while many people are oblivious (10: 92), the Almighty Allah has asked people to do not be among the heedless (7: 205). Given the difference between the perspective of Islam and psychology in the concept of negligence, determining its features based on Islamic and psychological sources will reveal other aspects of negligence. This paper seeks to determine the components, factors and the ways to deal with negligence based on Islamic sources. using an analysis method, and focusing on the Holy Qur’an and the collections of Tradition as well as the other Islamic texts, this paper analyzes the attributes and components of neglect. The findings show that, there are seven theoretical components and six ways to deal with neglect.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :مؤلفهها، عوامل و راههای مقابله با غفلت در منابع اسلامی با نگاهی روانشناختی
Abstract:
خداوند در قرآن تأکید فراوانی بر مذمت غفلت و غافلان داشته است و در آیات متعددی بیان می کند که بسیاری از مردم از غافلان هستند «وَإِنَّ کَثِیراً مِنَ النَّاسِ عَنْ آیَاتِنَا لَغَافِلُون» و گاهی بعد از رهنمودهای فراوان، تأکید کرده که از غافلان نباش «وَلا تَکُنْ مِنَ الْغافِلِین». با توجه به تفاوت دیدگاه اسلام و روان شناسی در مفهوم غفلت، تعیین ویژگی های آن براساس منابع اسلامی و روان شناختی، ابعاد دیگری از غفلت را آشکار خواهد کرد. هدف پژوهش حاضر تعیین مؤلفه ها، عوامل و راه های مقابله با غفلت براساس منابع اسلامی است. بدین منظور ابتدا آیات و روایات و متون دینی مرتبط جمع آوری شد و با روش تحلیل محتوا مورد تحلیل قرار گرفت، در نتیجه ویژگی ها و مؤلفه های غفلت از منابع اسلامی استخراج گردید. نتایج حاکی از تعیین 7 مؤلفه نظری برای غفلت می باشد. همچنین در این پژوهش شش علت و شش راه مقابله با غفلت بیان شده است.
References:
- نهجالبلاغه، 1379، ترجمة محمد دشتی، قم، مشهور.
- ابنشعبه حرانى، حسنبن علي، 1404ق، تحف العقول، تصحيح علياكبر غفاري، قم، جامعة مدرسين.
- انصاريان، حسين ، 1386، توبه آغوش رحمت، چ سوم، قم، دارالعرفان.
- ـــــ ، 1389، غفلت: پیامدها و راههای نجات، بیجا، پایگاه آفتاب.
- آریاداد، جمشید، 1391، فرهنگ لغات روانشناسي، تهران، آراد.
- بدرالدین، حسین، 1383، غفلت، تهران، راه نیکان.
- بهبودي، عليرضا، 1393، غفلت ريشه رذائل اخلاقي، زنجان، دانشگاه زنجان.
- بهشتی، ابوالفضل، 1386، به سوی بیداری و راههای گریز از غفلت، قم، نسیم بهشت.
- حسینی، سیدهطاهره، 1396، عوامل غفلت و راهکارهای مقابله با آن از نگاه قرآن کریم، بیجا، کنفرانس ملی رویکردهای علوم انسانی در قرن 21.
- خداپرست، ابوالفضل، 1378، فرهنگ روانشناسی(واژهها و اصطلاحات روانشناسی و زمینههای وابسته)، تهران، پيوسته.
- خداپرستی، فرجالله، 1384، فرهنگ معارف، تهران، فرهنگ معاصر.
- خرمایی، فرهاد و همکاران، 1394، «ساخت و بررسی ویژگیهای روانسنجی مقیاس غفلت بر مبنای آیات قرآن کریم»، روشها و مدلهای روانشناختی، ش 21، ص 41ـ57.
- راغب اصفهانی، حسینبن محمد، 1412ق، مفردات الفاظ قرآن، بيروت، دارالقلم.
- شبر، عبدالله، 1374، اخلاق، ترجمة محمدرضا جباران، قم، هجرت.
- صدرالمتألهين، 1376، رساله سه اصل، تهران، مولي.
- طباطبایی، سیدمحمدحسین، 1390ق، المیزان فی تفسیر قرآن کریم، چ دوم، بيروت، مؤسسة الأعلمي للمطبوعات.
- ـــــ ، 1374، تفسیر المیزان، ترجمة سيدمحمدباقر موسوی همدانی، چ پنجم، قم، جامعة مدرسين.
- طبرسى، فضلبن حسن، 1372، مجمع البيان في تفسير القرآن، تصحيح فضلالله يزدى طباطبايى و هاشم رسولى محلاتي، چ سوم، تهران، ناصر خسرو.
- طوسى، محمدبن حسن، بيتا، التبيان في تفسير القرآن، ترجمة احمد حبيب عاملى، بیروت، دار احياء التراث العربي.
- عباسنژاد، محسن، 1384، قرآن، روانشناسى و علوم تربيتى، مشهد، بنياد پژوهشهاى قرآنى حوزه و دانشگاه.
- فیروزبخت، مهرداد، 1389، فرهنگ جامع راونشناسی و روانپزشکی، تهران، ويرايش.
- قراملکی، احد، 1381، پرده پندار (تحلیلی از غفلت در پرتو خطبه 174 نهجالبلاغه)، تهران، مرکز مطالعات و انتشارات آفتاب توسعه.
- قرائتی، محسن، 1388، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن.
- قرشی بنایی، علیاکبر، 1412ق، قاموس قرآن، تهران، دارالکتب الاسلاميه.
- قمي مشهدي، محمدبن محمدرضا، 1366، تفسير كنز الدقائق و بحر الغرائب، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي.
- کاویانی، حسن و همكاران، 1387، «اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهنآگاهی بر کیفیت زندگی افراد افسرده غیربالینی»، تازههای علوم شناختی، ش 39، ص 39ـ48.
- کاویانی، محمد، 1393، روانشناسی در قرآن، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
- كليني، محمدبن يعقوب، 1407ق، اصول كافي، بيروت، درالفكر.
- مجلسي، محمدباقر، 1403ق، بحارالانوار، بيروت، دار احياءالتراث العربي.
- محمدی ریشهری، محمد، 1385، میزانالحکمه، قم، دارالحدیث.
- مطهری، مرتضی، 1383، مجموعه آثار، تهران، صدرا.
- مظاهری، حسین، 1376، اخلاق در خانه، قم، اخلاق.
- مكارم شيرازى، ناصر، 1385، اخلاق در قرآن، چ چهارم، قم، مدرسة الامام عليبن ابيطالب.
- مكي عاملي، زينالدينبن علي (شهيد ثاني)، 1377، شرح مصباح الشريعه، ترجمة عبدالرزاق بن محمد هاشم، تهران، پیام حق.
References:
- Irving B. Weiner, 1999, the Corsini Encyclopedia of Psychology and Behavioral Science, edited by W.Edward Craighead and Charles B.Nemeroff.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
Hosseini Nsab, Seyed abolfazl, Mirderikvandi, Rahim. (2026) The Components, Factors and the Ways to Deal with Negligence in Islam from a Psychological Perspective. Marifat, 28(11), 57-66
Seyed abolfazl Hosseini Nsab; Rahim Mirderikvandi."The Components, Factors and the Ways to Deal with Negligence in Islam from a Psychological Perspective". Marifat, 28, 11, 2026, 57-66
Hosseini Nsab, S, Mirderikvandi, R.(2026) 'The Components, Factors and the Ways to Deal with Negligence in Islam from a Psychological Perspective', Marifat, 28(11), pp. 57-66
