Marifat, Volume 27, Issue 3, No 246, Year 2026 , Pages 77-87

    An Explanation of the Difference between Man and Woman in Islam and its Implications in the Curriculum of the Formal Education System

    Article Type: 
    Promotional
    Writers:
    ✍️ Hadi Karimi Aqda / Ph.D. in Philosophy of Education Yazd Farnaghian Uni / hadikarimi58@gmail.com
    Sayed Ali Hosseinizadeh / Associate Professor Department of Educational Sciences Research Institute of Hawzah and University / ali_hosseini@rihu.ac.ir
    Mohammad Dawoodi / Associate Professor of Educational Sciences Research Institute of Hawzah and University / mdavoudi@rihu.ac.ir
    Pages: 77-87 Receive Date: 2026/07/08 Accept Date: 2026/07/08
    Abstract: 
    This study provides a desirable model of curriculum for the formal education system, considering the Islamic perspective on the differences of men and women. Using a descriptive-analytical method, this study specifies the creational and legislative differences between women and men in Islamic teachings, and then, it exposes the lack of attention to this doctrine in the programs of our general education system. In the same vein, this paper presents a different curriculum for elementary school girls and the first period high school boys, considering the aforementioned differences and certain areas of learning the Islamic teachings in the national curriculum document. The following, provides an independent textbook for the second period high school boys and girls by the name of Islamic lifestyle, in order to prepare them for family formation in accordance with Islamic criteria. This textbook, familiarizes girls and boys with their individual and creational differences, as well as their related roles and responsibilities to each other.
    Keywords: 
    Islam
    difference between woman and man
    Curriculum
    general education system
    Islamic education
    gender and education.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :بررسی تفاوت زن و مرد در اسلام و دلالت‌های آن در برنامه درسی نظام تربیت رسمی
    Abstract: 
    پژوهش حاضر به منظور ارائه‌ی الگویی برای تهیه‌ی محتوای درسی مطلوب با توجه به نگاه اسلام به تفاوت میان زنان و مردان انجام شده است. ازاین رو، با نشان دادن کم توجهی نسبت به رویکرد اسلامی به تفاوت¬های زن ومرد در هدف گذاری ها و برنامه های تربیتی نظام تربیت رسمی عمومی جمهوری اسلامی ایران، با استفاده از روش «تحلیلی ـ توصیفی» تفاوت های تکوینی و تشریعی زنان و مردان در آموزه های اسلامی مشخص گردید. سپس با توجه به تفاوت های مذکور و در نظر داشتن حوزه های یادگیری مطرح در سند برنامه درسی ملی، در حوزه‌ی یادگیری حکمت و معارف اسلامی، محتوای درسی متفاوتی برای دوره‌ی ابتدایی دختران و دوره‌ی متوسطه‌ی اول پسران پیشنهاد شد. همچنین به منظور آمادگی دختران و پسران برای تشکیل خانواده منطبق با نظام معیار اسلامی، برای دوره‌ی دوم متوسطه، کتاب درسی مستقل برای پسران و دختران با عنوان «سبک زندگی اسلامی» پیشنهاد شد تا بر اساس محتوای آن، دختران و پسران با تفاوت های یکدیگر در ویژگی های تکوینی و همچنین نقش ها و وظایفی که نسبت به یکدیگر دارند، آشنا شوند.
    Keywords: 
    اسلام
    تربیت اسلامی
    برنامه درسی
    تفاوت زن ومرد
    تربیت رسمی عمومی
    جنسیت و تربیت
    References: 
    • نهج‌البلاغه، 1386، ترجمة محمد دشتی، چ چهارم، قم، غرفة‌الاسلام.
    • ابن‌شعبه حرانی، حسن‌بن علی، 1382، تحفة‌العقول، ترجمة صادق حسن‌زاده، قم، آل‌علي(ع).
    • پناهی، علی‌احمد، 1393، سبک زندگی همسرداری از منظر دین با رویکردی روان‌شناختی،قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره).
    • جعفرى، محمدتقى، 1376، ترجمه و شرح نهج‏البلاغه، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
    • جوادی آملی، عبدالله، 1388، تفسیر موضوعی قرآن، قم، اسراء.
    • ـــــ ، 1393، زن در آینه جلال و جمال، چ بيست و پنجم، قم، اسراء.
    • حجازی، الهه، 1385، «اصلاح سیمای زن در کتاب‌های دوره ابتدایی؛ راهی به سمت دستیابی به فرصت‌های برابر»، تعلیم و تربیت، ش 87، ص 121ـ146.
    • حرعاملی، محمدبن حسن، 1416ق، وسایل الشیعه، قم، مؤسسة آل‌البيت(ع).
    • حسینی‌زاده، سیدعلی، 1393، جنسیت و تربیت از منظر اسلام و فمنیسم لیبرال، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
    • داوودی، محمد،1390، نقش معلم در تربیت دینی، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
    • دیلمی، حسن‌بن محمد، 1349، ارشادالقلوب، تهران، بوزرجمهری.
    • زیبایی‌نژاد، محمدرضا، 1393، تحلیلی بر مهم‌ترین مسائل زن وخانواده در ایران؛ بیانیه‌های علمی مرکز تحقیقات و مطالعات زنان و خانواده از سال 1381تا 92، قم، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران.
    • صدوق، محمدبن علي، 1376، امالی، ترجمة محمدباقر کمره‌ای، تهران، کتابچی.
    • ـــــ ، 1413ق، من لایحضره الفقیه، قم، جامعة مدرسين.
    • صدیق، عیسی، 1354، تاریخ فرهنگ ایران، چ ششم، تهران، زیبا.
    • طاهری‌نیا، احمد و همكاران، 1388، زن در فرهنگ و اندیشه اسلامی، جستاری در هستی‌شناسی زن، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره).
    • طباطبائي، سيدمحمدحسین، 1374، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمة سیدمحمدباقر موسوى همدانى، قم، جامعۀ مدرسین.
    • طبرسى، فضل‌بن حسن، 1351، مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن، ترجمة احمد بهشتی و دیگران، تهران، فراهانى.
    • طریحی، فخرالدین، 1375، مجمع‌البحرین، تحقیق احمد حسینی اشکوری، تهران، مرتضوی.
    • طوسى، محمدبن حسن، 1371، التبیان فی تفسیر قرآن، قم، جامعة مدرسين.
    • ظهره‌وند، راضیه، 1385، «تحقق آموزش و پرورش حساس به جنسیت در برنامه‌ریزی آموزشی دوره عمومی»، تعلیم و تربیت، ش87، ص 147-174.
    • فخررازي، محمدبن عمر، 1993، مفاتیح‌الغیب، بیروت، دارالفکر.
    • فیض کاشانی، محسن، 1415ق، تفسیر صافی، تهران، مکتبة الصدر.
    • قرائتي، محسن، 1389، تفسير نور، تهران، مرکز نشر درس‌هایی از قرآن.
    • كلینی، محمدبن یعقوب، 1407ق، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
    • گاردنر، ویلیام، 1386، جنگ علیه خانواده، قم، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان.
    • گرامی، محمدعلی،1375، «پژوهشی پیرامون بلوغ دختران»، کیهان اندیشه، ش 66، ص 3ـ10.
    • مجلسی، محمدباقر، 1403ق، بحارالانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
    • مروی، محمدعلی، 1386، «سرپرستی خانواده با نگاه به آیه 34 سوره نساء»، معرفت، ش 122، ص 17ـ34.
    • مصباح، محمدتقي، 1391، پرسش‌ها و پاسخ‌ها، چ هشتم، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
    • مطهری، مرتضی، 1369، نظام حقوق زن در اسلام، چ چهاردهم، تهران، صدرا.
    • ـــــ ، 1395، مجموعه آثار، چ دوازدهم، تهران، صدرا.
    • مکارم شیرازی، ناصر، 1374، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
    • موسوي خمینی، روح‌الله، 1388، تحریرالوسیله، ترجمة علی اسلامی و محمد قاضی‌زاده، چ بيست و پنجم، قم، جامعة مدرسين.
    • نجفی، محمدحسن، 1365، جواهرالکلام، چ دوم، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
    • نراقی، مهدی، 1378، معراج السعاده، چ ششم، قم، هجرت.
    • نوری، محمدتقی، 1408ق، مستدرک الوسایل والمستنبط المسائل، بیروت، مؤسسة آل‌البیت(ع).
    • وزارت آموزش و پرورش و شورای عالی انقلاب فرهنگی، 1390، مبانی نظری سند تحول بیادین در نظام تعلیم وتربیت رسمی عمومی جمهوری اسلامی ایران.
    • وزارت آموزش و پرورش، 1391، سند برنامه درسی جمهوری اسلامی ایران.
    • هاشمی، سهیلا و مهرناز شهرآری، 1387، «بررسی باورها و ارزش‌هاي دانش‌آموزان، خانواده و کتاب‌های درسی درباره تساوی جنسیت»، مطالعات اجتماعی روانشناختی زنان، ش 17، ص 27-46.
    • 165 reads
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Karimi Aqda , Hadi, Hosseinizadeh, Sayed Ali, Dawoodi, Mohammad. (2026) An Explanation of the Difference between Man and Woman in Islam and its Implications in the Curriculum of the Formal Education System. Marifat, 27(3), 77-87

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Hadi Karimi Aqda ; Sayed Ali Hosseinizadeh; Mohammad Dawoodi."An Explanation of the Difference between Man and Woman in Islam and its Implications in the Curriculum of the Formal Education System". Marifat, 27, 3, 2026, 77-87

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Karimi Aqda , H, Hosseinizadeh, S, Dawoodi, M.(2026) 'An Explanation of the Difference between Man and Woman in Islam and its Implications in the Curriculum of the Formal Education System', Marifat, 27(3), pp. 77-87

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Karimi Aqda , H, Hosseinizadeh, S, Dawoodi, M. An Explanation of the Difference between Man and Woman in Islam and its Implications in the Curriculum of the Formal Education System. Marifat, 2026; 27(3): 77-87