حواس باطنى نفس ماهیت، کارکرد، و جایگاه
Article data in English (انگلیسی)
سال بیست و پنجم ـ شماره 220 (ویژه فلسفه)
احمد سعیدى / استادیار مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى قدس سره ahmadsaeidi67@yahoo.com
على قنبریان / دانشجوى دکترى مبانى نظرى اسلام دانشگاه تهران ghanbarian.howzeh@yahoo.com
دریافت: 26/6/94 پذیرش: 9/12/94
چکیده
بر طبق علم النفس صدرایى، نفس انسان در عین بساطت، با قواى فراوانى وحدت یا اتحاد دارد. براین اساس، قواى نفس از شئون و اطوار وجودى آن هستند و از حیث کمال و نقص متفاوتند و به همین دلیل، هر کدام در مرتبه اى جداگانه از نفس جاى دارند. علوم جزئى انسان به قواى ادراکى مرتبه حیوانى نفس که برخى ظاهرى هستند و برخى باطنى، مربوط مى شوند. ادراکات جزئى و بیرونى انسان، کارویژه حواس پنج گانه ظاهرى، و تثبیت، دگرگونى، و یادآورى همه ادراکات جزئى درونى و بیرونى انسان، کارویژه حواس پنج گانه باطنى است.
نقش مهم حواس باطنى در ادراکات و تأثیر ادراکات در رفتارها و صفات اختیارى انسان، لزوم شناخت حواس باطنى و تربیت و تعدیل آنها را نمایان مى کند. در واقع، بخشى از معاصى و رذایل، معلول عدم تعادل حواس باطنى هستند. بنابراین، لازم است براى رسیدن به سعادت ابدى، قواى مزبور را شناخت و از افراط و تفریط آنها جلوگیرى نمود. نوشتار حاضر تحلیلى ـ توصیفى بوده و تبیین، تفسیر، کارکرد و جایگاه حواس باطنى را از دیدگاه اندیشمندان مسلمان بررسى کرده است.
کلیدواژه ها: قوا، حواس ظاهرى، حواس باطنى، نفس، مرتبه حیوانى نفس.
Copyright © 2016 The Author(s). This article is published under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
