معرفت

سال بیست و ششم ـ شماره 233 (ویژه حقوق)

حمید توکلى پورنگارى / کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم شناسى مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى قدس سره   Tavakolypoor@yahoo.com

 محمدرضا رهبرپور / استادیار گروه حقوق جزا و جرم شناسى دانشگاه علامه طباطبائى   rahbarpour@atu.ac.ir

دریافت: 22/6/95               پذیرش: 10/12/95

چکیده

از مشخصه هاى عادلانه بودن یک نظام جزایى، برخوردارى از ضوابط و مقرراتى است که رعایت آنها موجب تحقق عدالت در نظام قضایى و دادرسى مى شود، و به خاطر نقش بى بدیل آیین دادرسى کیفرى در تضمین عدالت کیفرى، در شریعت اسلامى بر داورى عادلانه بسیار تأکید شده و قضاوت به عنوان یکى از شئون امام معصوم علیه السلام و حاکم عادل اسلامى قلمداد گردیده است. بدین روى، یکى از مباحث مهم در نظام جزایى اسلام، چگونگى تحقق عدالت در نظام دادرسى کیفرى است. مقاله حاضر به منظور معرفى عادلانه بودن نظام قضایى اسلام با بررسى متون فقه جزایى و سیره قضایى امیرمؤمنان على علیه السلامو روایات اهل بیت علیهم السلام، ضوابط دادرسى عادلانه در نظام کیفرى اسلام را با رویکردى توصیفى و تحلیلى، بیان کرده است که از جمله آنها، مى توان به اصل «برائت»، ممنوعیت شکنجه و استقلال قاضى اشاره کرد.

کلیدواژه ها: دادرسى عادلانه، عدالت کیفرى، دادرسى اسلامى، تجدیدنظرپذیرى احکام کیفرى، علنى بودن دادرسى.