معرفت، سال بیست و ششم، شماره دوازدهم، پیاپی 243، اسفند 1396، صفحات 71-82

    حسیات و ارزش معرفتی آن در نظر ابن‌سینا

    نوع مقاله: 
    ترویجی
    نویسندگان:
    ✍️ علیرضا صانعی / کارشناسی ارشد فلسفه علم موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) / alirezasanei52@yahoo.com
    مهدی اکبری / سطح سه حوزة علمية قم / mahdi.ak7785@gmail.com
    صفحه‌ها: 71-82 تاریخ دریافت: 1396/02/23 تاریخ پذیرش: 1396/07/17
    چکیده: 
    در میان منابع معرفت، ادراک حسی نقش ممتازی دارد؛ زیرا مایه و اساس بسیاری از ادراکات تصوری و تصدیقی است و ابن سینا همانند بسیاری از متفکران، در زمینه‌ی ادراک حسی نکات بسیاری را مطرح کرده است. ایشان در عین حال که حسیات را یقینی نمی داند، اما نقش ها و کارکردهای گوناگونی برای آن ذکر کرده است؛ از جمله: نقش حواس در تصورات و تصدیقات. سخنان وی در مسئله‌ی اصالت عقل یا حس در تصورات، گرچه در بادی امر، کمی مبهم به نظر می رسد، اما با کمی دقت در آثار وی، روشن می شود که ایشان مانند بیشتر فلاسفه مسلمان، جانب اصالت عقل را می گیرد. تحقیق حاضر از سنخ تحقیق های نظری و توسعه ای است و اطلاعات و مواد اولیه تحلیل به روش اسنادی گردآوری شده و با روش استدلال نه فن آماری، تجزیه و تحلیل عقلانی شده است.
    کلمات کلیدی: 
    ابن‌سینا
    معرفت‌شناسی
    حس
    اصالت حس
    اصالت عقل
    Article data in English (انگلیسی)
    Title: 
    Sensations and their Epistemic Value from the Perspective of Ibn Sina
    Abstract: 
    Among the sources of knowledge, sensory perception plays an outstanding role, since it is the foundation of many conceptual and affirmative perceptions. Like many thinkers, Ibn Sina has raised many points about sensory perception. He does not regard the senses as certain, but he has mentioned various roles and functions for them, including the role of senses in imaginations and affirmations. Although his statements on the question of the originality of reason or sense in imaginations may seem vague at first, with a little attention to his works, it becomes clear that he, like most Muslim philosophers, believes in the originality of reason. The present study is a theoretical and developmental research, its information and materials are collected through documentary method and it is analyzed intellectually not statistically.
    Keywords: 
    sense
    Ibn Sina
    authenticity of sense
    authenticity of reason
    epistemology
    References: 
    متن کامل مقاله: 

    سال بیست و ششم ـ شماره 243 (ویژة فلسفه)

    علیرضا صانعی / کارشناسی ارشد فلسفه علم موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره                                     alirezasanei52@yahoo.com

    مهدی اکبری باغخیراتی / سطح سه حوزة علمیة قم                                                                                        mehdyakbari@yahoo.com

    دریافت: 23/2/96               پذیرش: 17/7/96

    چکیده

    در میان منابع معرفت، ادراک حسی نقش ممتازی دارد؛ زیرا مایه و اساس بسیاری از ادراکات تصوری و تصدیقی است و ابن سینا همانند بسیاری از متفکران، در زمینة ادراک حسی نکات بسیاری را مطرح کرده است. ایشان در عین حال که حسیات را یقینی نمی داند، اما نقش ها و کارکردهای گوناگونی برای آن ذکر کرده است؛ از جمله: نقش حواس در تصورات و تصدیقات. سخنان وی در مسئلة اصالت عقل یا حس در تصورات، گرچه در بادی امر، کمی مبهم به نظر می رسد، اما با کمی دقت در آثار وی، روشن می شود که ایشان مانند بیشتر فلاسفه مسلمان، جانب اصالت عقل را می گیرد.
    تحقیق حاضر از سنخ تحقیق های نظری و توسعه ای است و اطلاعات و مواد اولیه تحلیل به روش اسنادی گردآوری شده و با روش استدلال نه فن آماری، تجزیه و تحلیل عقلانی شده است.

    کلیدواژه ها: حس، ابن سینا، اصالت حس، اصالت عقل، معرفت شناسی.

     

     

    References: 
    • ابن‌سينا، حسين‌بن عبدالله، 1375الف، الاشارات و التنبیهات، قم، البلاغه.
    • ـــــ ، 1375ب، الاشارات و التنبیهات، قم، البلاغه.
    • ـــــ ، 1375ق، الشفاء، المنطق، تصحیح ابوالعلاء عفیفی، قاهره، الامیریه.
    • ـــــ ، 1400ق، رسائل( رسالة في النفس و بقائها و معادها)، قم، بیدار.
    • ـــــ ، 1404ق، التعلیقات، تصحیح عبدالرحمان بدوی، قم، مكتبة الاعلام الاسلامي‏.
    • ـــــ ، 1405ق، الشفاء (المنطق)، قم، كتابخانه آيت‌الله مرعشي نجفي.
    • ـــــ ، 1953م، رسائل (دو جلدی)، به اهتمام حلمى ضياء اولكن‏، استانبول، دانشکده ادبیات استانبول.
    • ـــــ ، 1373، برهان شفاء، ترجمة مهدی قوام صفری، تهران، فکر روز.
    • ارسطو، 1980م، منطق ارسطو، تحقیق عبدالرحمن بدوی، بیروت، دارالقلم.
    • بلیکی، نورمن، 1391، پارادایم‌های تحقیق در علوم انسانی، ترجمه سیدحمیدرضا حسنی، محمدتقی ایمان و سید مسعود ماجدی، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
    • بهشتی، احمد، 1386، تجريد شرح نمط هفتم از كتاب الاشارات و التنبيهات‏، چ دوم، قم، بوستان کتاب.
    • حسین‌زاده، محمد، 1394، معرفت‌شناسی در قلمرو گزاره‌های پسین، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
    • دیوانی، امیر، 1382، قوانین طبیعت، قم، دانشگاه قم.
    • سلیمانی امیری، عسکری، 1395، اصول و قواعد برهان (شرح برهان شفاء)، قم، حکمت اسلامی.
    • صادقی، رضا، 1394، آشنایی با فلسفه علم معاصر، تهران، سمت.
    • فعالی، محمدتقی، 1376، ادراک حسی از دیدگاه ابن‌سینا، قم، دفتر تبلیغات اسلامی.
    • قائمی‌نیا، علیرضا، 1393، مجموعه مقالات رئالیسم (مقالة دو نوع رئالیسم: رئالیسم خام و انتقادی)، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
    • گیلیس، دانالد، 1381، فلسفه علم در قرن بیستم، ترجمة حسین میانداری، قم، مؤسسة فرهنگی طه.
    • مصباح، محمدتقي، 1392، آموزش فلسفه، چ چهاردهم، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی.
    • ـــــ ، درس‌های برهان شفاء.
    • بازدید: 149
    شیوه ارجاع به این مقاله: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    صانعی، علیرضا، اکبری، مهدی. (1396) حسیات و ارزش معرفتی آن در نظر ابن‌سینا. فصلنامه معرفت، 26(12)، 71-82

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    علیرضا صانعی؛ مهدی اکبری."حسیات و ارزش معرفتی آن در نظر ابن‌سینا". فصلنامه معرفت، 26، 12، 1396، 71-82

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    صانعی، علیرضا، اکبری، مهدی.(1396) 'حسیات و ارزش معرفتی آن در نظر ابن‌سینا'، فصلنامه معرفت، 26(12), pp. 71-82

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    صانعی، علیرضا، اکبری، مهدی. حسیات و ارزش معرفتی آن در نظر ابن‌سینا. معرفت، 26, 1396؛ 26(12): 71-82