مبانی تکافل اجتماعی در اسلام
نوع مقاله:
ترویجی
نویسندگان:
چکیده:
«تکافل اجتماعی» راهکار بی نظیر اسلامی برای درمان بسیاری از نابسامانی های اجتماعی، به ویژه فقر و نابرابری است. امروزه با آشکار شدن نواقص راه حل های بازارمحور و دولت محور، این راهکار اهمیت دوچندانی یافته است. بی تردید، احیای مجدد این راهکار برای جوامع اسلامی معاصر و بهره مندی از مزایای آن، مستلزم بازشناسی صحیح اصول و مبانی و قواعد اساسی عملکرد آن بر اساس منابع اصیل اسلامی و ارائهی روزآمد آنهاست. این تحقیق به منظور دستیابی به چنین هدفی، با استفاده از روش تحلیلی ـ توصیفی، به فحص عمیق و نسبتاً جامع در نصوص آیات و روایات و سیره ائمهی اطهار علیهم السلام پرداخته و پس از استخراج، دسته بندی و تحلیل نصوص ذی ربط، ویژگی های مبنایی تکافل معیشتی اسلام را در ابعاد اعتقادی، اخلاقی و ارزشی، قواعد بخشندگی و حاجت خواهی، هنجارهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کشف و ارائه داده است.
کلمات کلیدی:
Article data in English (انگلیسی)
Title:
The Basics of Social Takaful in Islam
Abstract:
"Social Justice" is a unique Islamic solution for tackling many social disorders, especially poverty and inequality. Today, with the emergence of deficiencies in market-oriented and state-oriented solutions, this solution has become more important. Undoubtedly, reviving this solution for contemporary Islamic societies and enjoying its benefits requires a proper understanding of the principles, fundamentals and basic rules of its function based on genuine Islamic sources and their up-to-date presentation. In order to achieve such a goal, this research has used a descriptive- analytical method to study, fairly comprehensively, the clear injunction of the verses, narrations and life of the infallible Imams. After extracting, categorizing and analyzing the related texts, this research has discovered and presented the basic features of the Islamic livelihood Takaful in doctrinal, moral and value aspects, the rules of generosity and seeking help as well as the political, economic and social norms.
References:
متن کامل مقاله:
سال بیست و هفتم ـ شماره 245 (ویژة جامعه شناسی)
سیدرضا حسینی / استادیار پژوهشگاه حوزه و دانشگاه srhoseini@rihu.ac.ir
مصطفی کاظمی نجف آبادی / استادیار پژوهشگاه حوزه و دانشگاه mostafakazemi@rihu.ac.ir دریافت: 27/9/96 پذیرش: 25/1/97
چکیده
«تکافل اجتماعی» راهکار بی نظیر اسلامی برای درمان بسیاری از نابسامانی های اجتماعی، به ویژه فقر و نابرابری است. امروزه با آشکار شدن نواقص راه حل های بازارمحور و دولت محور، این راهکار اهمیت دوچندانی یافته است. بی تردید، احیای مجدد این راهکار برای جوامع اسلامی معاصر و بهره مندی از مزایای آن، مستلزم بازشناسی صحیح اصول و مبانی و قواعد اساسی عملکرد آن بر اساس منابع اصیل اسلامی و ارائة روزآمد آنهاست. این تحقیق به منظور دستیابی به چنین هدفی، با استفاده از روش تحلیلی ـ توصیفی، به فحص عمیق و نسبتاً جامع در نصوص آیات و روایات و سیره ائمة اطهار علیهم السلام پرداخته و پس از استخراج، دسته بندی و تحلیل نصوص ذی ربط، ویژگی های مبنایی تکافل معیشتی اسلام را در ابعاد اعتقادی، اخلاقی و ارزشی، قواعد بخشندگی و حاجت خواهی، هنجارهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کشف و ارائه داده است.
کلیدواژه ها: تکافل اجتماعی، مبانی، آیات و روایات، اقتصاد اسلامی.
References:
- نهجالبلاغه، 1379، ترجمة محمد دشتي، قم، اميرالمؤمنين(ع).
- ابن ابيالحديد، عبدالحميدبن هبةالله، 1404ق، شرح نهجالبلاغه، قم، دارالكتب الاسلاميه.
- ابنشعبه حرانی، حسنبن علي، 1363، تحفالعقول، قم، جامعه مدرسین.
- ابنشهر آشوب مازندرانی، محمدبن علی، بيتا، مناقب آل ابیطالب، قم، المطبعه العلمیه.
- ابوزهره، محمد، 1991، التکافل الاجتماعی فی الاسلام، قاهره، دارالفکر العربی.
- تمیمی آمدی، عبدالواحدبن محمد، 1410ق، غررالحکم و دررالكلم، قم، دارالكتاب الاسلامیه.
- ـــــ ، 1366، غررالحكم و دررالكلم، شرح آقاجمالالدين خوانساري، قم، دفتر تبليغات اسلامي.
- توکلی، محمدجواد، 1393، «بررسی تطبیقی نظریهها و مدلها رفتار عام المنفعه در اقتصاد متعارف و اسلامی»، جستارهای اقتصادی ایران، ش 22، ص 67-93.
- حامد مقدم، احمد، 1368، پژوهشي در نظام حمايتي اسلام، مشهد، بنياد پژوهشهاي آستان قدس رضوي.
- حرعاملی، محمدبن حسن، 1403ق، وسائل الشیعه، چ پنجم، بيروت، دارا احیاء التراث العربي.
- حسینی، سیدرضا، 379، الگوی تخصیص درآمد و رفتار مصرفکننده مسلمان، تهران، مؤسسة فرهنگی دانش و اندیشه معاصر.
- ـــــ ، 1380، تكافل اجتماعي در قرآن و حديث ، قم، دارالحديث.
- ـــــ ، 1388، الگوی تخصیص درآمد و رفتار مصرفکننده مسلمان، چ دوم، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
- ـــــ ، 1393، الگوهای تأمين اجتماعی از دیدگاه اسلام و غرب، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
- ـــــ ، بيتا، انفاق در کتاب و سنت، قم، دانشگاه قرآن و حدیث (کتاب منتشرنشده).
- صدر، سيدمحمدباقر، 1408ق، اقتصادنا، چ دوم، قم، مجمع الشهيد الصدر العلمي والثقاني.
- صدوق، محمدبن علي، 1376، أمالی، ترجمة محمدباقر كمرهاي، تهران، کتابچی.
- ـــــ ، 1380، علل الشرایع، ترجمة محمدجواد ذهنی تهرانی، قم، مؤمنين.
- ـــــ ، 1404ق، من لا يحضره الفقيه، چ دوم، قم، جامعه مدرسين.
- ـــــ ، 1414ق، الخصال، چ چهارم، قم، جامعه مدرسين.
- طباطبائى، سيدمحمدحسين، 1390ق، الميزان في تفسير القرآن، چ دوم، بيروت، مؤسسة الأعلمي للمطبوعات.
- طبرسی، ابوالفضل علی، 1418ق، مشكاةالأنوار في غررالأخبار، قم، دارالحديث.
- طبرسى، حسنبن فضل، 1412ق، مكارم الأخلاق، چ چهارم، قم، جامعه مدرسين.
- طبرسى، علىبن حسن، 1385ق، مشكاةالأنوار في غررالأخبار، چ دوم، نجف، المطبعه الحيدريه.
- طوسي، جعفربن محمد، 1401ق، تهذیب الاحکام فی شرح المقنعه، بيروت، دارالتعارف.
- قابل، احمد، 1383، اسلام و تأمين اجتماعی، تهران، مؤسسة عالی پژوهش تأمين اجتماعی.
- كلينى، محمدبن يعقوب، 1369، اصول الكافي، ترجمة سيدجواد مصطفوى، تهران، دارالكتب الاسلاميه.
- كوفي قاضي، محمدبن سليمان، 1412ق، مناقب الامام امیرالمؤمنین (المناقب للکوفی)، تحقیق محمدباقر محمودی، قم، مجمع احیاء الثقافه الاسلامیه.
- مجلسي، محمدباقر، 1403ق، بحارالانوار، بيروت، دارالفكر.
- محمدی ریشهری، محمد، 1386، اصلاح الگوی مصرف از نگاه قرآن و حدیث، قم، دارالحدیث.
- مطهری، مرتضی، 1385، مقدمه ای بر جهانبینی اسلام (انسان در قرآن)، تهران، صدرا.
- مفيد، محمدبن محمدبن نعمان، 1413ق، الإرشاد في معرفة حجج الله على العباد، تصحيح مؤسسة آلالبيت، قم، کنگرة شیخ مفید.
- مكارم شيرازى، ناصر، 1371، تفسير نمونه، چ دهم، تهران، دارالكتب الاسلاميه.
- منتظري، حسینعلی، 1409ق، دراسات في ولاية الفقيه وفقه الدولة الإسلامية، قم، منشورات المركز العالمي للدراسات الاسلاميه.
- نادران، الیاس و دیگران، 1391، «الگوی تأمين اجتماعی صدر اسلام و دلالتهای آن برای الگوهای نوین»، معرفت اقتصادي، سال سوم، ش 2، ص 5- 28.
- ناصح علوان، عبدالله، بيتا، التکافل الاجتماعی فی الاسلام، بيروت، دارالسلام للطباعه و النشر و التوزیع.
- نراقى، محمدمهدى، 1378، معراجالسعاده، چ ششم، قم، هجرت.
شیوه ارجاع به این مقاله:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
حسینی، سیدرضا، کاظمی نجف آبادی، مصطفی. (1397) مبانی تکافل اجتماعی در اسلام. فصلنامه معرفت، 27(2)، 23-35
سیدرضا حسینی؛ مصطفی کاظمی نجف آبادی."مبانی تکافل اجتماعی در اسلام". فصلنامه معرفت، 27، 2، 1397، 23-35
حسینی، سیدرضا، کاظمی نجف آبادی، مصطفی.(1397) 'مبانی تکافل اجتماعی در اسلام'، فصلنامه معرفت، 27(2), pp. 23-35
