بررسی و نقد اندیشهی «فرزند کمتر، زندگی بهتر» در جامعهی معاصر ایران با رویکرد اسلامی
نوع مقاله:
ترویجی
نویسندگان:
زینبسادات نیکویی روزبهانی / *دانشجوی کارشناسی ارشد - علوم حدیث دانشگاه قرآن و حدیث / Z.sadat@mihanmail.ir
چکیده:
تحولات اخیر جمعیتی کشور بیش از هر عاملی، ریشه در باورها، ارزش ها و نگرش های زوجین نسبت به فرزندآوری دارد؛ زیرا تصمیم به فرزندآوری یا بی میلی به آن، کُنشی معنادار است که به صورت تصادفی رخ نمی دهد، بلکه مبتنی بر پنداشت ها و متأثر از پیش فرض هایی است.
هدف این نوشتار بررسی و ارزیابی اندیشة «فرزند کمتر، زندگی بهتر» است؛ اندیشه ای که نقش مهمی در بی میلی خانواده های ایرانی به فرزندآوری دارد. نویسندگان در این زمینه می کوشند ضمن کشف خاستگاه این اندیشه، زمینه ها و انگیزه های ظهور و رشد آن را در جامعة معاصر ایران پی گیری کنند. «گسترش اندیشه های مالتوسی»، «رشد استقلال خواهی زنان» و «رشد باورهای فردگراییِ افراطی»، از جمله زمینه ها و انگیزه های مهمی است که پژوهش حاضر، با روش اسنادی و رویکرد توصیفی ـ تحلیلی به شرح و نقد آنها می پردازد.
Article data in English (انگلیسی)
Title:
A Review and Critique of the Idea of "Fewer Children, Better Life" in Contemporary Iranian Society with an Islamic Approach
Abstract:
Recent demographic developments in Iran are mainly rooted in the beliefs, values and attitudes of couples towards childbearing, because decision about childbearing or being reluctant to have children is a meaningful act that does not occur randomly but is based on some assumptions and is influenced by some presuppositions. The purpose of this paper is to examine and evaluate the idea of "fewer children, better life", an idea that plays an important role in the reluctance of Iranian families to have children. Therefore, the authors seek to discover the origin of this thought, and the grounds and motives for its emergence and growth in the contemporary Iranian society. "The development of Malthusian ideas," "the growth of independence-seeking in women" and "the growth of extremist individualistic beliefs," are among the important reasons and motivations that the present study describes and reviews through a documentary approach and the descriptive-analytical method.
References:
متن کامل مقاله:
سال بیست و هفتم ـ شماره 245 (ویژة جامعه شناسی)
علی ملکوتی نیا / دانشجوی دکتری دانشگاه قرآن و حدیث Alim2200@gmail.com
زینب سادات نیکویی روزبهانی / دانشجوی کارشناسی علوم حدیث دانشگاه قرآن و حدیث Z.sadat@mihanmail.ir
دریافت:18/8/96 پذیرش: 30/1/97
چکیده
تحولات اخیر جمعیتی کشور بیش از هر عاملی، ریشه در باورها، ارزش ها و نگرش های زوجین نسبت به فرزندآوری دارد؛ زیرا تصمیم به فرزندآوری یا بی میلی به آن، کُنشی معنادار است که به صورت تصادفی رخ نمی دهد، بلکه مبتنی بر پنداشت ها و متأثر از پیش فرض هایی است.
هدف این نوشتار بررسی و ارزیابی اندیشة «فرزند کمتر، زندگی بهتر» است؛ اندیشه ای که نقش مهمی در بی میلی خانواده های ایرانی به فرزندآوری دارد. نویسندگان در این زمینه می کوشند ضمن کشف خاستگاه این اندیشه، زمینه ها و انگیزه های ظهور و رشد آن را در جامعة معاصر ایران پی گیری کنند. «گسترش اندیشه های مالتوسی»، «رشد استقلال خواهی زنان» و «رشد باورهای فردگراییِ افراطی»، از جمله زمینه ها و انگیزه های مهمی است که پژوهش حاضر، با روش اسنادی و رویکرد توصیفی ـ تحلیلی به شرح و نقد آنها می پردازد.
کلیدواژه ها: فرزند کمتر، زندگی بهتر، فرزندآوری، افزایش جمعیت، کنترل جمعیت، اندیشه های مالتوسی، استقلال خواهی زنان، فردگرایی افراطی.
References:
- آربلاستر، آنتونی، 1367، ظهور و سقوط لیبرالیسم غرب، ترجمة عباس مخبر، تهران، نشر مرکز.
- آزادارمکی، تقی، 1392، جامعهشناسی خانوادة ایرانی، چ چهارم، تهران، سمت.
- ـــــ ، 1393، خانوادة ایرانی، تهران، علم.
- تفضلی، فریدون، 1372، تاریخ عقاید اقتصادی، تهران، نشر نی.
- جابری، علی، 6/10/1391، در: http://tabyin.ir/node/1640.
- حرعاملی، محمدبن حسن، 1409ق، وسائلالشيعه، قم، مؤسسة آلالبيت.
- حسینی طهرانی، سیدمحمدحسین، 1425ق، رسالة نکاحیه؛ کاهش جمعیت، ضربهای سهمگین بر پیکرة مسلمین، چ دوم، مشهد، موسسة ترجمه و نشر دورة علوم و معارف اسلام.
- حسینی، حاتم و بلال بگي، 1391، «استقلال زنان و کنشهای باروری در میان زنان کُردِ شهر مهاباد»، زن در توسعه و سیاست، دورة دهم، ش 4، ص 57–78.
- خبرگزاری ایسنا، 17/4/1392، http://www.isna.ir/news
- خبرگزاری فارس، 20/6/1393، www.farsnews.com
- خبرگزاری مهر، 24/1/1393، www.mehrnews.com
- دلالی اصفهانی، رحیم، 1386، «نگرشی نو بر ایدههای جمعیتی (بازبینی اندیشههای مالتوس، کینز و بکر)»، علوم اجتماعی، ش 9، ص 97–120.
- رفیعی، مریم، 1383، «آزار جنسی زنان در محیط کار»، حوراء، ش 8، ص 52–72.
- زارعی توپخانه، محمد و همکاران، 1392، «بررسی ساختار قدرت در خانواده با کارآمدی آن»، روانشناسی و دین، ش 23، ص 55–72.
- ژید، شارل و شارل ریست، 1380، تاریخ عقاید اقتصادی، ترجمة كريم سنجابي، چ چهارم، تهران، دانشگاه تهران.
- سفیری، خدیجه، 1377، جامعهشناسی اشتغال زنان، تهران، موسسة فرهنگی انتشاراتی تبیان.
- صفایی، سیدحسین و اسدالله امامی، 1384، مختصر حقوق خانواده، تهران، میزان.
- طباطبائی، سیدمحمدحسین، 1374، تفسیر المیزان، ترجمة سيدمحمدباقر موسوي همداني، چ پنجم، قم، جامعة مدرسين.
- علافر، صدیقه، 1383، «اشتغال زنان و چالشهای آن»، پیام زن، ش 156، ص 150–156.
- عمیدزنجانی، عباسعلی، 1421ق، فقه سیاسی، چ چهارم، تهران، امیرکبیر.
- کتابی، احمد، 1377، درآمدی بر اندیشهها و نظریات جمعیتشناسی، چ چهارم، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
- ـــــ ، 1387، درآمدی بر اندیشهها و نظریات جمعیتشناسی، چ پنجم [همراه با اضافات]، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
- کلینی، محمدبن یعقوب، 1429ق، الکافی، قم، دارالحديث.
- لیثی واسطی، علیبن محمد، 1376، عيونالحكم و المواعظ، تحقيق حسین حسنی بیرجندی، قم، دارالحدیث.
- مجلسی، محمدباقر، 1403ق، بحارالأنوار، چ دوم، بیروت، دار إحياء التراث العربي.
- مطهری، مرتضی، 1385، خاتمیت، چ بیست و یکم، تهران، صدرا.
- مظاهري، حسين، 1391، اخلاق در خانواده، به کوشش امیرحسین بانکیپور فرد، قم، دفتر نشر معارف.
- مکارم شیرازی، ناصر، 1427ق، دائرةالمعارف فقه مقارن، قم، مؤسسة الامام علیبن ابیطالب(ع).
- ملکوتینیا، علی، 1393، «آسیبهای اخلاقی کاهش جمعیت فرزندان در خانواده»، مبلغان، ش 181، ص 66–74.
- ـــــ ، 1394، «فرزندآوری در سبک زندگی اسلامی»، مبلغان، ش 190، ص 81–92.
- موسوي خميني، سيدروحالله، بيتا، صحیفة امام، تهران، مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
- موسی، پیر، 1358، ملل فقير، ترجمة خليل ملكي، تهران، گام.
- مهرخانه (پایگاه تحلیلی خبری خانواده و زنان)، «کاهش تمایل زنان امروز به فرزندآوری»، 19/11/ 1390، http://mehrkhane.com/fa/news
- نوری، میرزا حسین، 1408ق، مستدركالوسائل، قم، مؤسسة آلالبيت.
- ورسلی، پیتر، 1373، جامعهشناسی مدرن، ترجمة حسن پویان، تهران، چاپخش.
- هسکینز، ران، 1393، «گزارشی از اوضاع متزلزل ازدواج و پیامدهای اقتصادی و اجتماعی آن برای فرزندان (در آمریکا) و نیمنگاهی به اشتغال زنان و ازدواج در ایران»، ترجمة فاطمه عامریان، مطالعات جوان و رسانه، ش 14.
شیوه ارجاع به این مقاله:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
ملکوتی نیا، علی، نیکویی روزبهانی، زینبسادات. (1397) بررسی و نقد اندیشهی «فرزند کمتر، زندگی بهتر» در جامعهی معاصر ایران با رویکرد اسلامی. فصلنامه معرفت، 27(2)، 49-62
علی ملکوتی نیا؛ زینبسادات نیکویی روزبهانی."بررسی و نقد اندیشهی «فرزند کمتر، زندگی بهتر» در جامعهی معاصر ایران با رویکرد اسلامی". فصلنامه معرفت، 27، 2، 1397، 49-62
ملکوتی نیا، علی، نیکویی روزبهانی، زینبسادات.(1397) 'بررسی و نقد اندیشهی «فرزند کمتر، زندگی بهتر» در جامعهی معاصر ایران با رویکرد اسلامی'، فصلنامه معرفت، 27(2), pp. 49-62
