بررسی مختصات فرهنگی جهان اجتماعی دفاع مقدس
Article data in English (انگلیسی)
سال بیست و هفتم ـ شماره 245 (ویژة جامعه شناسی)
علی اکبر بیاری / دکترای جامعه شناسی فرهنگی مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره، bovariyan@chmail.com
دریافت:13/7/96 پذیرش: 25/12/96
چکیده
ما با انواع جهان های اجتماعی مواجه هستیم. عناصر فرهنگی تعیین کننده نوع جهان اجتماعی است. یکی از جهان های اجتماعی، جهان اجتماعی دفاع مقدس می باشد که توسط رزمندگان اسلام در جبهه های جنگ تحمیلی ظهور یافت. بهره بردن از آن جهان اجتماعی در جامعه، پس از جنگ بخصوص برای رفع و دفع مسائل اجتماعی، منوط به ترسیم آن جهان اجتماعی در قالب عناصر فرهنگی آن است. در این پژوهش، با مراجعه به منابع اصیل دفاع مقدس و با روش تحلیل محتوای کیفی، مختصات فرهنگی جهان اجتماعی دفاع مقدس، در قالب سه لایه توصیف شده است. لایه اصلی و بنیادی، شامل باورها و اعتقادات عمیق و بنیادین مثل باور به خدا و انسان است. لایه دوم، عبارت از ارزش های حاکم بر آن می باشد که مبتنی بر لایه اول است. مثل عقلانیت، ولایت محوری و... . لایه سوم، کنش های حاکم بر فضای جبهه ها می باشد که مبتنی بر ارزش های حاکم بر آن است. نتیجه اینکه جهان اجتماعی دفاع مقدس، دارای عناصر فرهنگی اصیلی است که مبنای ارزش ها و کنش های حاکم بر جبهه ها بود.
کلیدواژه ها: فرهنگ، دفاع مقدس، جهان اجتماعی.
- آباد، معصومه، 1393، من زندهام، تهران، بروج.
- پارسانیا، حمید و مهدي سلطانی، 1390، «بازخواني جهانهاي اجتماعي جامعهشناسي پديدهشناختي بر اساس حكمت متعاليه»، معرفت فرهنگی اجتماعی، سال سوم، ش 1، ص 143-172.
- پارسانیا، حمید، 1387، «نسبت علم و فرهنگ»، راهبرد فرهنگ، ش 2، ص 51ـ64.
- ـــــ ، 1391، جهانهاي اجتماعي، تهران، کتاب فردا.
- تقیزاده اکبری، علی و همكاران، 1387، عوامل معنوی و فرهنگی دفاع مقدس، قم، زمزم هدایت.
- جعفری، محمدعلی (عزیز)، 1392، کالکهای خاکی، تدوین گلعلی بابایی و حسین بهزاد، تهران، سوره مهر.
- جعفریان، رسول، 1387، مقالات تاریخی، قم، دلیل ما.
- جوادی آملی، عبدالله، 1381، نسبت دین و دنیا، بررسی و نقد نظریه سکولاریسم، قم، اسراء.
- حرعاملی، محمدبن حسن، 1409ق، وسائلالشيعه، قم، مؤسسة آلالبيت.
- رجایی، غلامعلی، 1386، لحظههای آسمانی (کرامات شهیدان)، تهران، شاهد.
- شريفي، احمدحسين، 1393، مباني علوم انساني اسلامي، تهران، آفتاب توسعه.
- طباطبائی، سيدمحمدحسین، بیتا، المیزان فی تفسیر القران، قم، جامعه مدرسین.
- عاکف، سعید، 1386، ساکنان ملک اعظم5؛ منزل امیر عباسی، چ چهارم، مشهد، ملک اعظم.
- عبدالرحمان، احمد، 1386، عبور از آخرین خاکریز، ترجمة محمدحسین زوار کعبه، چ سوم، تهران، سوره مهر.
- فهیمی، سیدمهدی، 1375، فرهنگ جبهه؛ یادگار نوشتهها، تهران، سروش و فرهنگ گستر.
- کليني، محمدبن يعقوب، 1429ق، كافي، قم، دارالحديث.
- گروه فرهنگی شهید ابراهیم هادی، 1392، مصطفی (زندگینامه و خاطراتی از سردار سرلشکر شهید حجتالاسلام مصطفی ردانیپور)، تهران، امینان.
- گریگوری رایشبرگ و هنریک سایس اندره بگبي، 1390، اخلاق جنگ، ترجمة عبدالرحیم گواهی، تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بینالمللی وزارت امور خارجه.
- گلاور، جاناتان، 1392، انسانیت: تاریخ اخلاقی سده بیستم، ترجمة افشین خاکباز، تهران، آگه.
- مرکز پژوهشهای فرهنگی، 1368، سفیران نور (درسهایی از حماسهآفرینان عرصه عشق و ایثار)، تهران، بنیاد شهید.
- مصباح، محمدتقی، 1388، معارف قران (خداشناسی، جهانشناسی، انسانشناسی)، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
- ـــــ ، 1390، آموزش فلسفه، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
- مطهري، مرتضي، 1370، بیست گفتار، چ هفتم، قم، صدرا.
- ـــــ ، 1392، جهانبینی اسلامی، قم، صدرا.
- موسوي خمینی، سيدروحالله، استفتاءات (نرمافزار جامع مجموعه آثار حضرت امام خميني(ره))، تهران مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
- مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خميني، 1375، روایت هجران (امام خمینی و آزادگان؛ خاطرات و نامههای دوران اسارت آزادگان)، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خميني(ره).



