گفتوگو وکارکردهای تربیتی آن در پرتو آیات و روایات
نوع مقاله:
ترویجی
نویسندگان:
چکیده:
برقراری ارتباط مؤثر با دیگران، لازمهی زندگی در جهان امروز است، و «گفت وگو» مهم ترین ابزار برای برقرای این ارتباط به شمار می آید. با توجه به نقش تأثیرگذار گفت وگو در تربیت ابعاد فردی و اجتماعی، لازم است به پرورش این مهارت، توجه ویژه ای مبذول شود. لیکن تا زمانی که ارزش، اهمیت و آثار تربیتی گفت وگو تبیین و بررسی نشده باشد، احساس نیاز و تمایل به آن به وجود نخواهد آمد. هدف اصلی مقالهی حاضر، تبیین کارکردهای تربیتی گفت وگو در ابعاد فردی و اجتماعی است و در این زمینه از آیات و روایات مرتبط نیز استفاده شده است. بدین منظور، با مطالعهی متون مرتبط، ضمن مفهوم شناسی واژهی «گفت وگو» و ارتباط آن با سایر مفاهیم مشابه، آداب و شرایط گفت وگوی مطلوب تشریح شده و در نهایت، آثار گفت وگو در بعد فردی و اجتماعی بررسی گردیده است. در بعد فردی، آثاری همچون گسترش شناخت و معرفت، پرورش تفکر نقاد، خودآگاهی، و تقویت اعتماد به نفس، و در بعد اجتماعی سعهی صدر، همدلی و هم اندیشی، و حصول وحدت و تفاهم (از طریق گفت وگوی بین نسلی، گفت وگوی تمدن ها و گفت وگوی ادیان) تبیین گردیده است.
Article data in English (انگلیسی)
Title:
Dialogue and its Educational Functions from the Viewpoint of Qur'an and Traditions
Abstract:
Effective communication with others is a prerequisite element of life in today's world and dialogue is the most important means for this matter. Considering the influential role of dialogue in individual and social education, it is necessary to pay special attention to this skill. But to achieve this goal, it is essential to study the value and significance of dialogue. This paper seeks to study the individual and social educational functions of dialogue from the viewpoint of the holy Qur'an and traditions. Using a desk research and concentrating on related sources, this research studies the concept of dialogue and its relation to other similar concepts to clarify the etiquettes and conditions of a favorable dialogue. The individual and social effects that have been discussed here are as follows, expanding knowledge and bring up a critical thinking, self-awareness and enhancing confidence as the individual effects and tolerance, sympathy, cooperation and unity and understanding (through intergenerational, religions and civilization dialogue) as the social effects.
References:
- Bakhtin, M.M, 1981, The Dialogical Imagination, M. Holquist, Ed, Austin: University of Texas Press.
- Browne, N., 2003, Critical thinking is objective, College Student Journal.
- Caldwell, C., 2010, "Identity, self-awareness and self-deception: Ethical implications for leaders and Organizations", Journal of Business Ethics, N. 90, p. 393-406.
- Dixon, N. M., 1996, Perspectives on dialogue making talk developmental for individuals and organizations, Greensboro, Center for Creative Leadership.
- Gotsman , I., 2010, "Sitting in the waiting room: Paulo Freire and the critical turn in the field of education", Educational Studies, N. 46, p. 376-399.
- Hayes, A.M., Harris, M.S. & Carver, C.S., 2004, "Predictors of self-esteem variability", Cognitive Therapy and Research, N. 28, p. 369-385.
- Keenan, J. P. Guise, K. Kelly, K. Romanowski, J. Vogeley, K. Platek, S. M. & Murray, E., 2007, "The anatomical and evolutionary relationship between self-awareness and theory of mind", Human Nature, N. 18, p. 132-142.
- Nelson, T., 2001, Meaning of critical thinking. Critical thinking and Education, Cambridge University Press.
- Rice, D. Lin, M. & Lake, V. E., 2008, "Teaching anti-bias curriculum in teacher education programs: what and how", Teach Education, N. 35, p. 187-200
متن کامل مقاله:
سال بیست و هفتم ـ شماره 246 (ویژة علوم تربیتی)
مرضیه معتمدی محمدآبادی / دانشجوی دکترای برنامه ریزی درسی دانشگاه اصفهان motamadi70@gmail.com
سیدابراهیم میرشاه جعفری / استاد گروه علوم تربیتی دانشگاه اصفهان sebrahimjafari@yahoo.com
دریافت: 25/9/96 پذیرش: 19/1/97
چکیده
برقراری ارتباط مؤثر با دیگران، لازمة زندگی در جهان امروز است، و «گفت وگو» مهم ترین ابزار برای برقرای این ارتباط به شمار می آید. با توجه به نقش تأثیرگذار گفت وگو در تربیت ابعاد فردی و اجتماعی، لازم است به پرورش این مهارت، توجه ویژه ای مبذول شود. لیکن تا زمانی که ارزش، اهمیت و آثار تربیتی گفت وگو تبیین و بررسی نشده باشد، احساس نیاز و تمایل به آن به وجود نخواهد آمد. هدف اصلی مقالة حاضر، تبیین کارکردهای تربیتی گفت وگو در ابعاد فردی و اجتماعی است و در این زمینه از آیات و روایات مرتبط نیز استفاده شده است. بدین منظور، با مطالعة متون مرتبط، ضمن مفهوم شناسی واژة «گفت وگو» و ارتباط آن با سایر مفاهیم مشابه، آداب و شرایط گفت وگوی مطلوب تشریح شده و در نهایت، آثار گفت وگو در بعد فردی و اجتماعی بررسی گردیده است. در بعد فردی، آثاری همچون گسترش شناخت و معرفت، پرورش تفکر نقاد، خودآگاهی، و تقویت اعتماد به نفس، و در بعد اجتماعی سعة صدر، همدلی و هم اندیشی، و حصول وحدت و تفاهم (از طریق گفت وگوی بین نسلی، گفت وگوی تمدن ها و گفت وگوی ادیان) تبیین گردیده است.
کلیدواژه ها: گفت وگو، گفتمان، تعلیم، تربیت، آیات، روایات.
References:
- ابنشعبه حرانی، حسنبن محمد، 1382، تحفالعقول، ترجمة صادق حسنزاده، قم، آلعلی.
- ابیالحدید، عبدالحمیدبن هبةالله، 1404ق، شرح نهجالبلاغه، قم، كتابخانه آيتالله مرعشي نجفي.
- اسلامی، حسن، 1383، اعتماد به نفس، تهران، مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
- افلاکیفرد، حسین و همكاران، 1392، «شکاف نسلی و انتزاع ابعاد تربیت بین نسلی در قلمرو برنامه درسی: یک مطالعه کیفی»، رهیافتی نو در مديريت آموزشی، سال چهارم، ش 3، ص 217-248.
- برنجکار، رضا و علي عباسآبادی، 1393، «کاربست روش پرسش و پاسخ در تبیین عقاید در قرآن و حدیث»، اندیشه و حدیث، سال نهم، ش 17، ص 5-22.
- بنینعمه، صباح، 1393، آداب گفتوگوی انسانها با یکدیگر از منظر قران و روایات، آران و بيدگل، مدرسة علمیه حضرت زینب(س).
- بوهم، دیوید، 1381، درباره دیالوگ، ترجمة محمدعلی حسیننژاد، تهران، دفتر پژوهشهاي فرهنگی.
- پایا، علی، 1381، گفتوگو در جهان واقعی، تهران، طرح نو.
- تميميآمدي، عبدالواحدبن محمد، 1378، غررالحکم و دررالکلم، ترجمة سيدهاشم رسولي، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
- حسینی، سیدجعفر، 1416ق، تاریخ الادب العربی (ادب صدر الاسلام)، قم، دارالاعتصام.
- خانیکی، هادی، 1383، «گفتوگو؛ از مفهوم زبانی تا معنای جهانی»، جامعهشناسی ایران، سال پنجم، ش 1، ص 90-113.
- دهخدا، علیاکبر، 1371، لغتنامه، تهران، دانشگاه تهران.
- دیالمه، نیکو و زهرا صالحیمتعهد، 1393، «مؤلفههای گفتوگوی صحیح مبتنی بر گفتوگوهای قرآنی»، تربیت اسلامی، سال نهم، ش 6، ص47-66.
- دیناروند، حسن و محسن ايماني، 1387، «تبيين نظريه انتقادي، تعليم و تربيت انتقادي و دلالتهاي تربيتي آن از منظر فريره و ژيرو و نقد آن»، اندیشههای نوین تربیتی، سال چهارم، ش 3، ص 145ـ175.
- روحالامینی، محمود، 1381، فرهنگ و زبان گفتوگو به روایت تمثیلهاي مثنوي مولوي بلخی، تهران، آگه.
- زینیوند، تورج و حسين وحید دستجردی، 1390، «درآمدی توصیفی ـ تحلیلی بر شیوههای گفتوگو در قرآن کریم (رویکرد اخلاقی و زبانی)»، پژوهشهای اسلامی، سال پنجم، ش 7، ص 45-66.
- ساروخانی، باقر و مجتبي صداقتیفرد، 1388، «شکاف نسلی در خانوادة ایرانی، دیدگاهها و بینشها»، پژوهش نامه علوم اجتماعي، سال سوم، ش 4، ص 7-31.
- سبحانینیا، محمد، 1387، جوان و اعتماد به نفس، قم، بوستان کتاب.
- سلطانی رنانی، مهدی، 1389، «قرآن علم ارتباطات تبلیغ و رسانه جایگاه علمی گفتوگو در آینه قرآن»، کوثر، ش 34، ص 93-105.
- سینگر، پیتر، 1388، یک جهان: اخلاق جهانیشدن، ترجمة محمد آزاده، تهران، نشر نی.
- شکوهی یکتا، محسن، 1370، تعليم و تربيت اسلامي(مباني و روشها)، تهران، چاپ و نشر ایران.
- صادقزاده قمصري و همكاران، 1394، «گفتوگوی تربیتی و اصول و روشهای آن: واکاوی گفتوگوهای تربیتی قرآن»، پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، ش 25، ص 119ـ141.
- عارفیمیناآباد، راهب، 1394، «ضرورت گفتوگو و اعراض از مجادله در جهان اسلام»، حبل المتین، سال چهارم، ش 10، ص 36-51.
- علیخانی، علیاکبر، 1382، نگاهی به پدیده گسست نسلها، تهران، پژوهشکده علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی.
- فاضلی، مهسا، 1381، «اهمیت تعامل و گفتوگوی فرهنگی در منظر قرآن»، پژوهشهای قرآنی، ش 32، ص 102ـ123.
- فکوهی، ناصر، 1383، «انسانشناسی گفتوگو: پویایی ممنوعیتها و تعلقها در حوزه مبادله»، جامعهشناسی ایران، ش 1، ص 40ـ57.
- کریمینیا، محمدمهدی، 1383، «گفتوگو در قرآن کریم»، رواق اندیشه، ش 29، ص 86ـ105.
- کلینی، محمدبن یعقوب، 1417ق، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
- گلمحمدی، فرهود، 1386، «نگاهي بر نقش حفظ و تقويت ارزشها در جوانان در پيشگيري از وقوع جرم»، پیشگیری رشد مدار، ش 2، ص331ـ308.
- مجلسی، محمدباقر، 1364، مواعظ امامان، ترجمة موسی خسروی، تهران، اسلامیه.
- معین، محمد، 1377، فرهنگ فارسی، تهران، امیرکبیر.
- ملکی، صفیالله، 1382، «نقش گفتوگوی تمدنها در رشد و شکوفایی تعاونیها»، اقتصاد، فرهنگ و تعاون، ش 22، ص 10ـ14.
- ملکیان، مصطفی، 1381، «گفتوگوی تمدنها، ضرورت فرهنگی»، پل فیروز، ش 1، ص 127ـ140.
- میرخلیلی، سیدجواد، 1394، «موانع گفتوگوی مذهبی در ایران»، حبلالمتین، سال چهارم، ش 10، ص 66ـ77.
- نحلاوی، عبدالرحمن، 2001، اصول التربیه الاسلامیه، بیروت، دارالفکر المعاصر.
- نیستانی، محمدرضا، 1391، اصول و مبانی دیالوگ روش شناخت و آموزش، اصفهان، آموخته.
شیوه ارجاع به این مقاله:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
معتمدی محمدآبادی، مرضیه، میرشاه جعفری، سیدابراهیم. (1397) گفتوگو وکارکردهای تربیتی آن در پرتو آیات و روایات. فصلنامه معرفت، 27(3)، 27-39
مرضیه معتمدی محمدآبادی؛ سیدابراهیم میرشاه جعفری."گفتوگو وکارکردهای تربیتی آن در پرتو آیات و روایات". فصلنامه معرفت، 27، 3، 1397، 27-39
معتمدی محمدآبادی، مرضیه، میرشاه جعفری، سیدابراهیم.(1397) 'گفتوگو وکارکردهای تربیتی آن در پرتو آیات و روایات'، فصلنامه معرفت، 27(3), pp. 27-39
