موانع انگیزشی اثربخشی نماز از منظر قرآن
نوع مقاله:
ترویجی
نویسندگان:
✍️ داود بهنصر / کارشناس ارشد تفسیر و علوم قرآنی مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره)
چکیده:
قرآن کریم برای نماز، آثار فراوانی بیان کرده که بیشتر نمازگزاران از آن بی بهره یا کم بهره اند. آنچه موجب این امر می گردد موانعی است که نمازگزار برای دستیابی به آثار نماز با آن مواجه می شود. بخشی از این موانع، گرایش ها و حالت های درونی هستند که در بهره بردن نمازگزار از آثار نماز خلل ایجاد می کند. نوشتار حاضر به دنبال شناسایی عوامل این آسیب از دیدگاه قرآن است. این پژوهش با بررسی آیات قرآن، به شناسایی و استخراج این موانع می پردازد و سپس چگونگی مانعیت برای آثاری را شناسایی و تحلیل می کند که به واسطه این موانع انگیزشی، معدوم یا مخدوش می شود. پژوهش حاضر با روش توصیفى و تحلیلى، به این موضوع پرداخته است. موانع انگیزشی حاصل این پژوهش «ریا»، «تکبر»، «نترسیدن از عذاب الهی» و «سستی و کسالت» است که برخی از آثار نماز همچون «آرامش» و «زندگی سعادتمندانهی دنیوی» را مخدوش یا معدوم می کند.
کلمات کلیدی:
Article data in English (انگلیسی)
Title:
Motivational Obstacles to the Effectiveness of Prayer from the Viewpoint of the Qur'an
Abstract:
The holy Qur'an expresses great effects of prayer, which the most worshippers are deprived of it.
The obstacles are the main reason for this deprivation. Some of these barriers are the tendencies and internal states of man, which makes it difficult for the worshiper to enjoy the effects of prayer. Using a descriptive-analytical method, this paper identifies the causes of these barriers and damages from the viewpoint of the Qur'an to analyze how these motivating obstacles prevent man to take benefit from the effects for prayer. The findings of this paper show that, duplicity, arrogance, lack of fear of Allah's punishment, frailty and boredom are among the motivating obstacles, which distort or obliterate some effects of prayer such as, tranquility, prosperous life.
References:
متن کامل مقاله:
سال بیست و هفتم ـ شماره 246 (ویژة علوم تربیتی)
داود بهنصر / کارشناس ارشد تفسیر و علوم قرآنی مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی علیه السلام dbehnasr@gmail.com
علی اوسط باقری / استادیار مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره bagheri@qabas.net
دریافت: 9/11/96 پذیرش: 20/2/97
چکیده
قرآن کریم برای نماز، آثار فراوانی بیان کرده که بیشتر نمازگزاران از آن بی بهره یا کم بهره اند. آنچه موجب این امر می گردد موانعی است که نمازگزار برای دستیابی به آثار نماز با آن مواجه می شود. بخشی از این موانع، گرایش ها و حالت های درونی هستند که در بهره بردن نمازگزار از آثار نماز خلل ایجاد می کند. نوشتار حاضر به دنبال شناسایی عوامل این آسیب از دیدگاه قرآن است. این پژوهش با بررسی آیات قرآن، به شناسایی و استخراج این موانع می پردازد و سپس چگونگی مانعیت برای آثاری را شناسایی و تحلیل می کند که به واسطه این موانع انگیزشی، معدوم یا مخدوش می شود. پژوهش حاضر با روش توصیفى و تحلیلى، به این موضوع پرداخته است. موانع انگیزشی حاصل این پژوهش «ریا»، «تکبر»، «نترسیدن از عذاب الهی» و «سستی و کسالت» است که برخی از آثار نماز همچون «آرامش» و «زندگی سعادتمندانة دنیوی» را مخدوش یا معدوم می کند.
کلیدواژه ها: نماز، موانع اثربخشی نماز، انگیزه، آثار نماز.
References:
- نهجالبلاغه، 1414ق، صبحي صالح، قم، هجرت.
- صحیفه سجادیه، 1376، قم، الهادي.
- ابنسیده، علی، 2003م ، المحكم و المحيط الأعظم، قاهره، معهد المخطوطات العربيه.
- ابنعباس، عبدالله، 1413ق، غريب القرآن فى شعر العرب، تحقيق احمد نصرالله و محمد عبدالرحيم، بيروت، مؤسسه الكتب الثقافيه.
- ابنفارس، احمد، 1404ق، معجم مقاييساللغه، تحقيق عبدالسلام محمدهارون، قم، مكتب الاعلام الاسلامي.
- ابنمنظور، محمدبن مكرم، 1414ق، لسان العرب، تحقيق جمالالدین میردامادی، بيروت، دارالكفر.
- انیس، ابراهیم و دیگران، 1972م، معجم الوسیط، چ دوم، قاهره، دار صادر.
- پورافکاری، نصرتالله، 1380، فرهنگ جامع روانشناسی و روانپزشکی و زمینههای وابسته، چ سوم، تهران، فرهنگ معاصر.
- جوادي آملي، عبدالله، 1388، تفسیر تسنیم، قم، اسراء.
- ـــــ ، 1389، تفسیر موضوعی، چ پنجم، قم، اسراء.
- ـــــ ، 1391، حکمت عبادات، تحقيق حسین شفیعی، چ نوزدهم، قم، اسراء.
- جوهری، اسماعیلبن حماد، ۱۳۹۹ق، الصحاح: تاج اللغة و صحاح العربية، تحقيق احمد عبدالغفور عطار، چ سوم، بیروت، دارالعلم للملايين.
- حرعاملى، محمدبن حسن، 1409ق، وسائلالشيعه، قم، مؤسسة آلالبيت.
- دروزه، محمد عزه، 1421ق، التفسير الحديث: ترتيب السور حسب النزول، چ دوم، بيروت، دار الغرب الاسلامي.
- دهخدا، علیاکبر، 1377، لغتنامه، چ دوم، تهران مؤسسة لغتنامه دهخدا و دانشگاه تهران.
- راغب اصفهاني، حسينبن محمد، 1412ق، مفردات في غريب القرآن، تحقيق صفوان عدنان داوودى، بيروت، دارالشاميه.
- رشيدرضا، محمد، 1414ق، تفسير المنار، بيروت، دارالمعرفه.
- زمخشرى، محمودبن عمر، 1979م، أساس البلاغه، بیروت، دار الصادر.
- سبزواری، ملاهادی، 1376، رسائل حکیم سبزواری، تصحيح سيدجلالالدین آشتیانی، چ دوم، تهران، اسوه.
- صالحی مازندرانی، اسماعیل، 1389، شرح کفایۀ الأصول، چ دوم، قم، صالحان.
- صدوق، محمدبن علي، 1362، الخصال، تصحيح علیاکبر غفارى، قم، جامعه مدرسین.
- طباطبائی، سيدمحمدحسین، 1390ق، الميزان في تفسير القرآن، چ دوم، بيروت، مؤسسة الأعلمي للمطبوعات.
- طبرسي، فضلبن حسن، 1370، مکارم الاخلاق، قم، شريف الرضى.
- ـــــ ، 1372، مجمعالبیان في تفسير القرآن، ترجمة فضلالله طباطبايى و سيدهاشم رسولى، چ سوم، تهران، ناصر خسرو.
- طوسی، محمدبن حسن، بیتا، التبيان فى تفسير القرآن، تحقيق احمد حبيب عاملى، بيروت، دار احياء التراث العربي.
- طیب، عبدالحسین، 1369، اطيب البيان فى تفسير القرآن، چ دوم، تهران، اسلام.
- عسکری، حسنبن عبدالله، 1400ق، الفروق فی اللغۀ، بيروت، دار الآفاق الجديده.
- فراهیدی، خلیلبن احمد، 1409ق، كتاب العين، قم، هجرت.
- فضلالله، سيدمحمدحسین، 1419ق، من وحى القرآن، بيروت، دار الملاك.
- کلینی، محمدبن یعقوب، 1407ق، الكافي، تصحيح علیاکبر غفارى و محمد آخوندى، تهران، دار الكتب الاسلاميه.
- مجلسی، محمدتقی، 1406ق، روضۀ المتقین، ترجمة حسين كرمانى و علىپناه اشتهاردی، قم، مؤسسة فرهنگى اسلامى كوشانبور.
- مجلسى، محمدباقر، 1403ق، بحارالانوار، تحقيق عبدالزهراء علوى و محمدباقر محمودی، بيروت، دار احياء التراث العربي.
- ـــــ ، 1404ق، مرآةالعقول في شرح اخبار آلالرسول، تحقيق سيدهاشم رسولى محلاتى، تهران، دارالكتب الاسلاميه.
- محمدی ریشهری، محمد، 1379، میزانالحکمه، ترجمة حمیدرضا شیخی، چ دوم، قم، دارالحدیث.
- مشکینی اردبیلی، علی،1381 ترجمة قرآن، قم، الهادی.
- مصباح، محمدتقي، 1376، اخلاق در قرآن، تحقيق محمدحسین اسکندري، چ پنجم، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره).
- ـــــ ، 1380، اخلاق در قرآن، چ ششم، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
- ـــــ ، 1383، بهسوی تو، قم، مؤسسة آموزشى و پژوهشى امام خمينى(ره).
- ـــــ ، 1384، راهیان کوی دوست، چ نهم، قم، مؤسسة آموزشى و پژوهشى امام خمينى(ره).
- مطهری، مرتضی، 1389، مجموعه آثار، چ ششم، قم، صدرا.
- معین، محمد، 1387، فرهنگ فارسی، چ دوم، تهران، دبیر.
- مغنیه، محمدجواد، 1424ق، التفسير الكاشف، قم، دار الكتاب الاسلامي.
- موسوي خميني، سيدروحالله، 1380، آداب الصلاۀ، چ دهم، تهران، مؤسسة تنظيم و نشر آثار امام خمينى(ره).
- هاشمی رکاوندی، سیدمجتبی، 1380، مجموعه مقالات برگزیده دهمین اجلاس سراسری نماز، قم، ستاد اقامة نماز.
شیوه ارجاع به این مقاله:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
بهنصر، داود، باقری، علی اوسط. (1397) موانع انگیزشی اثربخشی نماز از منظر قرآن. فصلنامه معرفت، 27(3)، 63-75
داود بهنصر؛ علی اوسط باقری."موانع انگیزشی اثربخشی نماز از منظر قرآن". فصلنامه معرفت، 27، 3، 1397، 63-75
بهنصر، داود، باقری، علی اوسط.(1397) 'موانع انگیزشی اثربخشی نماز از منظر قرآن'، فصلنامه معرفت، 27(3), pp. 63-75
