درنگی در چگونگی بررسی اسناد احادیث در تعلیقات آیتالله مصباح بر «معانی الاخبار» و «بحارالانوار»
Article data in English (انگلیسی)
سال بیست و هفتم ـ شماره 247 (ویژة علوم قرآنی)
غلامعلی عزیزی کیا / دانشیار مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره azizikia@qabas.net
دریافت: 15/08/96 پذیرش: 19/3/97
چکیده
تحقیق و تصحیح و تعلیقه بر شش جلد از مجلدات کتاب شریف بحارالانوار (54–59) و نیز تعلیقه بر معانی الاخبار از نخستین نگاشته های استاد علامه محمدتقی مصباح به شمار می آید و دربردارندة نکات رجالی و فقه الحدیثی فراوان است. این مقاله با روش تحلیل و توصیف، بخشی از کوشش های استاد مصباح در فهم اسناد احادیث را بررسی کرده و به نتایج ذیل دست یافته است. برخی از اسناد احادیث این مجلدات دچار تصحیف و سقط و افزودگی است که در جای خود بدان اشاره شده و برای رفع آن کوشیده اند. همچنین گاهی نیاز به تمییز مشترکات و توحید مختلفات بوده است. عناوین یادشده از یکدیگر بازشناسی و یا بر وحدت آنها تأکید شده است. عنوان های زیادی نیز معرفی و به وثاقت یا ضعف و یا مجهول بودن آنان اشاره شده و گاه به ارسال یا اتصال سند با استناد به دلیل آن اشاره شده و برخی مشکلات و کاستی های اسناد مرتفع شده است.
کلیدواژه ها: حدیث، سند حدیث، رجال حدیث، تحقیق در سند حدیث، آیت الله مصباح، بحارالانوار، معانی الاخبار.
- اردبيلى، محمدبن على، 1403ق، جامع الرواة و ازاحة الاشتباهات عن الطرق و الأسناد، بیروت، دارالاضواء.
- استرآبادى، محمدبن على، 1422ق، منهج المقال في تحقيق أحوال الرجال، قم، آلالبيت.
- تبریزی، میرزاجوادآقا، 1429ق، الموسوعة الرجالیة، قم، دار الصدیقة الشهیدة.
- تقیالدین الحلی، حسنبن علی، 1342، الرجال (ابن داود)، تهران، دانشگاه تهران.
- جدیدینژاد، محمدرضا، 1380، معجم مصطلحات الرجال و الدرايه، قم، دارالحدیث.
- حلی، حسنبن يوسف، 1402ق، رجال العلامه الحلی، قم، شريف الرضي.
- ـــــ ، 1381، ترتیب خلاصةالاقوال فی معرفة الرجال، مشهد، آستان قدس رضوی.
- شوشتری، محمدتقی، 1410ق، قاموس الرجال، قم، مؤسسة النشر الاسلامي.
- صدوق، محمدبن علی، 1403ق، معانی الاخبار، قم، جامعه مدرسین.
- طوسی، محمدبن حسن، 1404ق، اختیار معرفة الرجال المعروف برجال الکشی، قم، مؤسسة آلالبيت.
- ـــــ ، 1420ق، فهرست كتب الشيعة و أصولهم و أسماء المصنفين و أصحاب الأصول، قم، مکتبة المحقق الطباطبایي.
- ـــــ ، 1373، رجال الطوسي، قم، مؤسسة النشر الاسلامي.
- کاظمی، عبدالنبی، 1425ق، تکملة الرجال، قم، انوار الهدي.
- کلینی، محمدبن يعقوب، 1407ق، الکافی، تهران، دارالكتب الاسلاميه.
- مازندرانى حائرى، محمدبن اسماعيل، 1416ق، منتهى المقال في أحوال الرجال، قم، آلالبيت.
- مامقانی، عبدالله، بيتا، تنقيح المقال في علم الرجال، بیجا، بینا.
- ـــــ ، 1431ق، تنقيح المقال في علم الرجال، قم، مؤسسة آلالبيت.
- مجلسی، محمدباقر، 1403ق، بحارالانوار، بیروت، داراحیاء التراث العربي.
- ـــــ ، 1404ق، مرآة العقول في شرح أخبار آل الرسول، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
- موسوی خوئي، سيدابوالقاسم، 1413ق، معجم رجال الحديث و تفصيل طبقات الرواة، بیجا، بینا، 1413.
- نجاشی، احمد، 1365، رجال النجاشی، قم، جامعة مدرسين.
- نمازی شاهرودی، علی، 1414ق، مستدرکات علم رجال الحدیث، تهران، بینا.




