تردد خداوند در قبض روح مؤمن؛ بررسی حدیث قدسی
نوع مقاله:
ترویجی
نویسندگان:
چکیده:
بر اساس حدیث تردد، خداوند در هیچ امری همچون قبض روح مؤمن تردید روا نمی دارد؛ زیرا ازیک سو، دیدار مؤمن را دوست دارد که تنها با قبض روح او ممکن است. از سوی دیگر، مؤمن از مرگ کراهت دارد و خداوند نیز به ناخشنودی مؤمن راضی نیست. ازاین رو، خداوند در قبض روح او مردد می شود. دانشمندان اسلامی، در پاسخ به این اشکال که معنای تردد خداوند، با توجه به حکمت و علم و قضای تغییرناپذیر او چیست و چگونه در خداوند راه پیدا می کند، احتمالات متعددی را مطرح کرده اند که برخی از آنها، مبتنی بر کارکرد مجازی و کنایی تردد و برخی بر اساس کاربرد حقیقی این واژه است. این مقاله با رویکرد تحلیلی می کوشد ضمن بررسی این پاسخ ها و بیان نکات پیرامونی، به تردید مؤمن از مرگ، کراهت او از آن و نیز کراهت خداوند از ناخشنودی بنده خود، که مسائل قابل تأملی در این روایت اند، بپردازد.
کلمات کلیدی:
Article data in English (انگلیسی)
Title:
God's Hesitation in the Seizure of Believer's Spirits; Reviewing the Holy Hadith
Abstract:
According to the hadith about God’s hesitation in seizure of believer's spirits, which is mentioned in the narratives and supplications, God hesitates in nothing as much as in the seizure of believer's spirits because, on the other hand, he loves meeting the believer, which is possible only by the seizure of his/her spirit and, on the other hand, the believer dislikes death, and Allah is unpleased by the believer's dissatisfaction. Therefore, Allah gets hesitant in seizing his spirit. Considering his wisdom, knowledge and immutable divine will, and in response to the question as to the meaning of God's hesitation and its appearance in God, Islamic scholars have posed many possibilities, some of which are based on the non-literal and figurative meaning of hesitation, and some others are based on the literal meaning of the term. Using an analytical approach, this paper tries to examine these answers and express some peripheral points. It addresses the believer's doubts about death, his dislike of it, and God’s dislike of the displeasure of his servant, which are remarkable issues in this hadith.
References:
متن کامل مقاله:
سال بیست و هفتم ـ شماره 248 (ویژة کلام)
علیرضا اسعدی / استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی asady50@gmail.com
دریافت: 10/8/96 پذیرش: 15/2/97
چکیده
بر اساس حدیث تردد، خداوند در هیچ امری همچون قبض روح مؤمن تردید روا نمی دارد؛ زیرا ازیک سو، دیدار مؤمن را دوست دارد که تنها با قبض روح او ممکن است. از سوی دیگر، مؤمن از مرگ کراهت دارد و خداوند نیز به ناخشنودی مؤمن راضی نیست. ازاین رو، خداوند در قبض روح او مردد می شود. دانشمندان اسلامی، در پاسخ به این اشکال که معنای تردد خداوند، با توجه به حکمت و علم و قضای تغییرناپذیر او چیست و چگونه در خداوند راه پیدا می کند، احتمالات متعددی را مطرح کرده اند که برخی از آنها، مبتنی بر کارکرد مجازی و کنایی تردد و برخی بر اساس کاربرد حقیقی این واژه است. این مقاله با رویکرد تحلیلی می کوشد ضمن بررسی این پاسخ ها و بیان نکات پیرامونی، به تردید مؤمن از مرگ، کراهت او از آن و نیز کراهت خداوند از ناخشنودی بنده خود، که مسائل قابل تأملی در این روایت اند، بپردازد.
کلیدواژه ها: حدیث تردد، مرگ، قبض روح، کراهت از مرگ.
References:
- نهجالبلاغه، 1379، ترجمة محمد دشتي، قم، اميرالمؤمنين(ع).
- ابنطاووس، علیبن موسی، 1406ق، فلاح السائل و نجاح المسائل، قم، بوستان کتاب.
- ابنمیثم بحراني، 1406ق، قواعد المرام فی علم الکلام، تحقیق سیداحمد حسینی، چ دوم، قم، كتابخانة آيتالله مرعشی نجفی.
- احمدی یزدی، محمدحسن، 1366، «مفهوم تردد در حدیث قدسی» کیهان اندیشه، ش 11، ص37-43.
- اشعری، ابوالحسن، بيتا، مقالات الاسلامیین، بیجا، بينا.
- آشتیانی، مهدی و محمدحسين درایتی، 1387، مجموعه رسائل در شرح احادیثی از کافی، قم، دارالحدیث.
- برقی، ابوجعفر، 1371ق، المحاسن، چ دوم، قم، دارالکتب الاسلامیه.
- حرعاملی، محمدبن حسن، 1409ق، وسایل الشیعه، قم، مؤسسة آلالبیت.
- حسینی تهرانی، محمدحسین، 1423ق، معادشناسی، چ هشتم، مشهد، نور ملکوت قرآن.
- حلی، حسنبن یوسف، 1401ق، اجوبة المسائل المهنائیه، قم چاپخانه خیام.
- خواجوئی، محمداسماعیل، 1418ق، جامع الشتات، تحقیق مهدی رجايی، قم، بینا.
- سبحانی، جعفر، 1412ق، الالهیات، چ سوم، قم، مرکز العالمی للدراسات الاسلامیه.
- سبزواري، ملاهادی، 1383، اسرارالحکم، قم، مطبوعات دینی.
- شهرستانی، عبدالکریم، 1364، الملل و النحل، تحقیق محمد بدران، چ سوم، قم، شریف الرضی.
- صدرالمتألهين، 1360، الشواهد الربوبیه، چ دوم، مرکز نشر دانشگاهی.
- ـــــ ، 1366، شرح اصول الکافی، تهران، مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
- ـــــ ، 1410ق، الحکمة المتعالیة في الاسفار العقلية الاربعة، چ چهارم، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
- صدوق، محمدبن علي، 1398ق، التوحید، قم، دفتر انتشارات اسلامی.
- ـــــ ، 1385، علل الشرایع، قم، داوری.
- طبرسی، حسنبن فضل، 1370، مکارم الاخلاق، چ چهارم، قم، شریف الرضی.
- طریحی، فخرالدين، 1375، مجمع البحرین، تصحيح سيداحمد حسینی، چ سوم، تهران، مرتضوی.
- طوسی، محمدبن حسن، 1411ق، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، تهران، المکتبة الاسلامیه للنشر و التوزیع.
- ـــــ ، 1414ق، الامالی، تحقیق بخش تحقیقات اسلامی مؤسسه بعثت، قم، دارالثقافه.
- کلینی، محمدبن یعقوب، 1407ق، الکافی، چ چهارم، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
- کوفی اهوازی، حسینبن سعید، 1404ق، المؤمن، قم، مؤسسة الامام المهدی(ع).
- مجلسی، محمدباقر، 1403ق، بحارالانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
- ـــــ ، 1404ق، مرآة العقول، تحقيق سیدهاشم رسولی محلاتي، چ دوم، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
- مظفر، محمدرضا، بيتا، اصول الفقه، قم، اسماعیلیان.
- مكي عاملي، محمدبن علي (شهيد اول)، بيتا، القواعد و الفوائد، تصحيح سیدعبدالهادی حکیم، قم، کتابفروشی مفید.
- ـــــ ، 1422ق، اربع مسائل کلامیه، قم، دفتر تبلیغات اسلامی.
- میرداماد، ميرمحمدباقر، 1367، القبسات، چ دوم، تهران، دانشگاه تهران.
شیوه ارجاع به این مقاله:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
اسعدی، علیرضا. (1397) تردد خداوند در قبض روح مؤمن؛ بررسی حدیث قدسی. فصلنامه معرفت، 27(5)، 69-78
علیرضا اسعدی."تردد خداوند در قبض روح مؤمن؛ بررسی حدیث قدسی". فصلنامه معرفت، 27، 5، 1397، 69-78
اسعدی، علیرضا.(1397) 'تردد خداوند در قبض روح مؤمن؛ بررسی حدیث قدسی'، فصلنامه معرفت، 27(5), pp. 69-78
